Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Ειδικής Αγωγής Πανεπιστημίου Αθηνών
Έχεις ποτέ σκεφτεί πώς θα ήταν η ζωή σου,
αν δεν μπορούσες να δεις ή να ακούσεις, αν κυκλοφορούσες
με αναπηρικό αμαξίδιο ή αν είχες μεγάλη δυσκολία να μάθεις
ανάγνωση και γραφή;
Βάλε τα χέρια σου πάνω στα αυτιά σου, πίεσε τα δυνατά με τις παλάμες και ζήτησε από ένα φίλο να σου μιλήσει ήσυχα, σε ήρεμο και φυσιολογικό τόνο. Προσπάθησε να διαβάσεις τα χείλη του και, στη συνέχεια, επανάλαβε αυτά που σου είπε. Σε μια δεύτερη προσπάθεια, ξεκινά μαζί του ένα διάλογο πάνω σε ένα συνηθισμένο θέμα. Σε λίγα λεπτά, θ'αρχίσεις να καταλαβαίνεις τι σημαίνει να έχεις πρόβλημα ακοής και, όσο κι αν ασκηθείς στη χειλεανάγνωση, δε θα καταφέρεις να μάθεις αυτά που χρειάζεσαι διαβάζοντας τα χείλη του.
Πολλοί από μας δυσκολεύονται να μπουν στη θέση του άλλου, να καταλάβουν τις εμπειρίες και τα συναισθήματα του. Η Βούλα, για παράδειγμα, στα οκτώ της χρόνια δεν είχε μάθει ακόμα να διαβάζει και να γράφει. Όταν ερχόταν η σειρά της να διαβάσει δυνατά, κάποια παιδιά κρυφογελούσαν, ορισμένα την κορόιδευαν κι άλλα αναρωτιούνταν αν είναι τεμπέλα ή καθυστερημένη. Η έλλειψη προόδου καθώς και η στάση των συμμαθητών της έκαναν τη Βούλα να κλειστεί στον εαυτό της και ν' αντιπαθήσει το σχολείο. Φοβόταν να λάβει μέρος σε καινούρια πράγματα, ενώ η προσπάθεια για βελτίωση και η αυτοπεποίθηση της παρέμειναν σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Στην τρίτη τάξη διαπιστώθηκε πως η Βούλα
είχε δυσλεξία κι άρχισε να δέχεται ειδική βοήθεια από
κατάλληλα εκπαιδευμένο δάσκαλο. Στην τετάρτη τάξη διάβαζε
καλά αλλά αργά και έγραφε καθαρά, κάνοντας όμως πολλά
ορθογραφικά λάθη, Με την προσπάθεια και την ενθάρρυνση
των δασκάλων της, κατάφερε να ξεπεράσει σε μεγάλο βαθμό
τα μαθησιακά της προβλήματα, να τελειώσει το Δημοτικό
Σχολείο, το Γυμνάσιο και το Λύκειο.
Σήμερα είναι μια εργαζόμενη νέα δεκαεννιά χρόνων που έχει βρει τρόπους ν'αντιμετωπίζει κατάλληλα τις μαθησιακές της δυσκολίες, να διατηρεί τη δουλειά της, την αυτοπεποίθηση και τις φιλίες της. Αν ρωτήσεις τη Βούλα τι θυμάται κυρίως από τη σχολική της ηλικία, θα καταλάβεις ότι η μαθησιακή της δυσκολία επηρέασε όλες τις φάσεις της ζωής της: τη σχολική της επίδοση, τις κοινωνικές της σχέσεις και την αυτοεκτίμησή της. Η ιστορία της δεν είναι μοναδική. Κάθε άτομο με ειδικές ανάγκες έχει τη δική του προσωπική ιστορία να διηγηθεί, το δικό του αγώνα, τις επιτυχίες και αποτυχίες του.
Προσπαθώντας να γνωρίσουμε τις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα συγκεκριμένα άτομα, αλλά και τις δυνατότητες τους, και επιδιώκοντας να βρούμε τρόπους που θα βοηθήσουν στην αξιοποίηση του δυναμικού τους, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η εμπειρία τους και τα όνειρα που έχουν για τον εαυτό τους είναι πολύ σημαντικά. Γι' αυτό πρέπει να τους δίνεται πάντα η βοήθεια που χρειάζονται αλλά και το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη ζωή τους, για το τι θέλουν να γίνουν και για το πώς θα το επιτύχουν.
Ποια είναι όμως τα «παιδιά με ειδικές ανάγκες»;
Σήμερα όλοι γνωρίζουμε πως η εικόνα του τέλειου φυσιολογικού παιδιού είναι ένας μύθος. Κάθε παιδί έχει δυνατότητες και αδυναμίες, ικανότητες και δυσκολίες. Κάθε παιδί μοιάζει με όλα τα άλλα και, συγχρόνως, διαφέρει από αυτά. Από τα παρακάτω παιδιά ποιο ή ποια θα χαρακτήριζες ως παιδιά με ειδικές ανάγκες;
• Κώστας, μετά από ένα ατύχημα που του συνέβη, δεν μπορεί να περπατήσει και κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο.
• Η Μαίρη γεννήθηκε κωφή κι έμαθε από πολύ μικρή τη νοηματική γλώσσα.
• Γιώργος έχει εξαιρετικό ταλέντο στη μουσική.
• Μανόλης είναι τυφλός, γι' αυτό και διαβάζει με τη μέθοδο Μπράιγ.
• Η Κατερίνα, ενώ είναι έξυπνη, δυσκολεύεται πολύ να μάθει ανάγνωση και γραφή.
• Η Εύη έχει μια ιδιαίτερη κλίση στις μηχανές κι όταν μεγαλώσει θέλει να σχεδιάσει το καλύτερο αυτοκίνητο του 21 ου αιώνα.
• Ο Θεόφιλος είναι ένα παιδί με σύνδρομο Ντάουν.
Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες χρειάζονται ειδική βοήθεια, για να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα του συνηθισμένου σχολείου. Η ειδική αυτή βοήθεια μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, ειδικές μεθόδους διδασκαλίας ή ειδικά όργανα και βιβλία. Έτσι, το τυφλό παιδί διδάσκεται ό,τι και τα άλλα παιδιά, αλλά διαβάζει και γράφει με τη μέθοδο Μπράιγ, ενώ επιπλέον παρακολουθεί μαθήματα κινητικότητας και προσανατολισμού. Το κωφό μαθαίνει τη νοηματική γλώσσα, ενώ το παιδί με τις διαταραχές στην ομιλία παρακολουθεί και μαθήματα λογοθεραπείας. Ο μαθητής με την κινητική αναπηρία μπορεί να χρειαστεί αναπηρικό καροτσάκι προσαρμοσμένο θρανίο, διευθετήσεις στην αρχιτεκτονική του χώρου (π.χ. ράμπες) και φυσικοθεραπεία. Το παιδί με τη νοητική καθυστέρηση μαθαίνει καλύτερα, όταν το μάθημα απλοποιείται και αναλύεται σε πολλά και μικρά βήματα.
Ο Κώστας, λοιπόν, η Μαίρη, η Κατερίνα, ο Μανόλης και ο Θεόφιλος είναι παιδιά με ειδικές ανάγκες. Όλα αυτά τα παιδιά μπορούν, για λίγες ή περισσότερες ώρες την ημέρα, να δουλέψουν με τους συμμαθητές τους μέσα ή έξω από την τάξη, για να δημιουργήσουν, να μάθουν ή να διασκεδάσουν. Στο 35 ο σχολείο του Πειραιά, τα παιδιά της ΣΤ τάξης (τρία τυφλά και δεκαεφτά χωρίς προβλήματα όρασης) συνεργάστηκαν σε πέντε μεγάλες εργασίες. Σε μία από αυτές με τίτλο «Οι μικρές επιχειρήσεις της Καστέλας» είχα τη χαρά, μας λέει ο Μανόλης, να δω όλους τους φούρνους, τα ψιλικατζίδικα, τα κρεοπωλεία και τα μικρομάγαζα της περιοχής μέσα από τα μάτια των συμμαθητών μου.
Σε ένα άλλο σχολείο, ο Θεόφιλος, παιδί που μαθαίνει με αργό ρυθμό, έφτιαξε μαζί με τρεις συμμαθητές του μία πολύχρωμη αφίσα-κολάζ με θέμα την Άνοιξη, ενώ τα παιδιά της Β' τάξης
βοήθησαν την Κατερίνα να γράψει τις προσκλήσεις για τη γιορτή των γενεθλίων της: Η Κατερίνα που έχει μια ελαφρά δυσλεξία υποσχέθηκε στα παιδιά πως θα καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια να διαβάζει και να γράφει σωστά. Η δασκάλα της χάρηκε τόσο πολύ που παρ' ολίγο να της αποκαλύψει την έκπληξη που είχαν ετοιμάσει για τα γενέθλια της.
Στην Καλαμάτα, ο Κώστας και η ομάδα του πραγματοποίησαν, πρώτοι απ' όλους, το πείραμα του βρασμού και της υγροποίησης του νερού και ανέπτυξαν το θέμα για τα διάφορα στάδια του κύκλου του νερού στη φύση.
Πώς δημιουργούνται άραγε οι ειδικές ανάγκες;
Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν πως για κάθε φαινόμενο υπάρχει μια λογική εξήγηση. Στην περίπτωση, όμως, των ειδικών αναγκών, η σχέση μεταξύ αιτίας και αποτελέσματος δεν είναι τόσο απλή. Πολλές αναπηρίες προξενούνται από άγνωστες αιτίες, άλλες από πολλαπλές κι άλλες συνοδεύονται και από δευτερεύοντα προβλήματα που δημιουργούν ακόμα περισσότερες δυσκολίες.
Ορισμένες από τις γνωστές αιτίες είναι: τραυματισμοί στον εγκέφαλο ή στη σπονδυλική στήλη, χρήση τοξικών ουσιών (αλκοόλ, ναρκωτικά), ακτινοβολία της εγκύου με τη μορφή ακτινογραφίας ή προσβολή αυτής από μολυσματικούς ιούς, όπως είναι η ερυθρά και το έιτζ επίσης, ο υποσιτισμός του παιδιού ή της εγκύου που δημιουργεί νοητική καθυστέρηση και άλλα σοβαρά προβλήματα στο παιδί ή στο έμβρυο.
Ένας σημαντικός αριθμός των αναπηριών που προξενούνται από γνωστές αιτίες θα μπορούσε να προληφθεί. Τέτοιες είναι, για παράδειγμα, οι εγκεφαλικές βλάβες και οι ακρωτηριασμοί που οφείλονται σε αυτοκινητιστικά ατυχήματα τα οποία προκαλούν η υπερβολική ταχύτητα, η λήψη αλκοόλ ή άλλων τοξικών ουσιών επίσης, η νοητική καθυστέρηση και οι αισθητηριακές αναπηρίες (τύφλωση, κώφωση) που οφείλονται σε μολυσματικές ασθένειες και θα μπορούσαν να προληφθούν με τον έγκαιρο εμβολιασμό του παιδιού.
Οι περισσότερες από τις αναπηρίες μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε άνθρωπο, ανεξάρτητα από την ηλικία του, το φύλο, το γένος ή την κοινωνικοοικονομική του κατάσταση. Το 10%-15% τουλάχιστον του πληθυσμού μιας χώρας είναι άτομα με ειδικές ανάγκες. Όσοι από εσάς γνωρίσατε από κοντά, συνεργαστήκατε ή γίνατε φίλοι με κάποιο από dura τα άτομα, σίγουρα γνωρίζετε πως, πέρα από τις δυσκολίες και τα προβλήματα τους, έχουν πολλές δυνατότητες και χαρίσματα. Όσοι δεν είχατε μια τέτοια ευκαιρία, ίσως αισθάνεστε αμήχανα ακόμα και στη θέα ενός ατόμου που διαφέρει από το συνηθισμένο άνθρωπο στην εμφάνιση ή στη συμπεριφορά. Ας εξετάσουμε, όμως, βαθύτερα αυτού του είδους τα συναισθήματα.
Στάσεις απέναντι στα στόμα με ειδικές ανάγκες
Ας φανταστούμε ότι συναντάμε σε ένα κατάστημα τροφίμων μία νέα γυναίκα με μέτρια εγκεφαλική παράλυση. Το βάδισμα της είναι ασταθές και αδέξιο. Τα πόδια και τα χέρια της κάνουν μεγάλες ασύμμετρες κινήσεις, σπασμωδικές και απότομες. Παρ' ότι δεν περπατάει «φυσιολογικά», εντούτοις περνάει μέσα από τους διαδρόμους και τα ράφια, γεμίζει το καλάθι της και κατευθύνεται με το δικό της «ασυνήθιστο» τρόπο προς την ταμία. Η συμπεριφορά της τραβάει την προσοχή των γύρω της. Άλλοι την κοιτάζουν κλεφτά κι άλλοι με καρφωμένο βλέμμα. Μερικοί φοβούνται πως θα πέσει κι αναρωτιούνται τι θα κάνουν αν βρεθεί δίπλα τους. Πώς θα τη βοηθήσουν; Μήπως της κάνουν ζημιά; Δεν τους έχει ξανατύχει. Καλύτερα να απομακρυνθούν.
Η γυναίκα αντιλαμβάνεται τις αντιδράσεις τους και νιώθει ντροπή και ενοχή για τις ανεξέλεγκτες κινήσεις της. Σε μια στιγμή κοντοστέκεται, σαν να θέλει να ρωτήσει κάτι. Δεν το τολμάει όμως. Ξέρει πως η ομιλία της δεν είναι κατανοητή και ότι οι άλλοι θα χάσουν σύντομα την υπομονή τους προσπαθώντας να την καταλάβουν. Συγχρόνως διαισθάνεται τους φόβους
και την αμηχανία τους. Στρέφει το βλέμμα της αλλού και προχωράει. Έτσι, κάθε πλευρά αποφεύγει την άλλη από φόβο, ντροπή, αμηχανία και ανασφάλεια.
Σ' αυτή την περίπτωση, καθώς και σ' όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις, αυτό που χρειάζονται και οι δύο πλευρές είναι οι ευκαιρίες για αλληλοκατανόηση και αλληλοαποδοχή. Αν είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά τη νεαρή γυναίκα, να μάθουμε να κατανοούμε την ομιλία της και να συνηθίσουμε τις παράξενες κινήσεις της, θα μπορούσαμε να την εκτιμήσουμε για τις σκέψεις της, την αίσθηση του χιούμορ, τη δοτικότητά της, το ποιητικό της ταλέντο, ακόμα και για τη θαυμάσια συλλογή γραμματοσήμων της. Καταρρίπτονται έτσι, σιγά σιγά, τα εμπόδια που μας χωρίζουν από το συγκεκριμένο πρόσωπο. Έτσι, την επόμενη φορά, σε μια παρόμοια περίπτωση, τα εμπόδια θα μας φανούν λιγότερο απειλητικά, λιγότερο παράξενα και ισχυρά, ανεξάρτητα από τις διαφορές και τις ιδιαιτερότητες του ατόμου με ειδικές ανάγκες.
Ας εξετάσουμε τώρα βαθύτερα ορισμένα από τα εμπόδια αυτά και συγκεκριμένα το φόβο, την αμηχανία και τον οίκτο.
Φόβος : Ο φόβος χαρακτηρίζει συχνά τη στάση μας απέναντι στους συνανθρώπους μας με ειδικές ανάγκες, με αποτέλεσμα να τους αποφεύγουμε. Αυτή είναι μια συνηθισμένη αντίδραση ενός υγιούς ατόμου που προσπαθεί να προστατέψει τον εαυτό του. Γιατί συμβαίνει αυτό; Ίσως επειδή φοβόμαστε μήπως βρεθούμε στη θέση τους. Ο φόβος όμως μας εμποδίζει να δούμε το συγκεκριμένο άτομο πρώτα ως άνθρωπο κι έπειτα ως άτομο με αναπηρία.
Φόβο αισθάνονται και τα ίδια τα άτομα με ειδικές ανάγκες, μόνο που ο φόβος τους διαφέρει από το δικό μας. Φοβούνται, για παράδειγμα, να εμφανιστούν σε δημόσιους χώρους, για να μην εισπράξουν τις αρνητικές αντιδράσεις των άλλων. Ορισμένοι μάλιστα έχουν μάθει να βλέπουν τον εαυτό τους όπως τους βλέπουν οι άλλοι, δηλαδή ανήμπορο και εξαρτημένο. Το αποτέλεσμα είναι να γ, καταλείπουν την προσπάθεια για μια ανεξάρτητη ζωή, επειδή φοβούνται πως δε θα καταφέρουν τίποτα από μόνοι τους.
Αμηχανία : Η αμηχανία χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά πολλών ανθρώπων που βρίσκονται για πρώτη φορά με άτομα που έχουν κάποια αναπηρία. Και βέβαια, ο συντομότερος τρόπος για να απαλλαγούμε από την αμηχανία μας είναι να απομακρυνθούμε από την κατάσταση που μας δημιουργεί δυσάρεστες σκέψεις και συναισθήματα, να βγάλουμε, δηλαδή, από το οπτικό μας πεδίο και από το νου μας το άτομο με ειδικές ανάγκες. Μ' αυτόν όμως τον τρόπο, καταφέραμε, για πάρα πολλά χρόνια, να απομονώσουμε και να περιθωριοποιήσουμε ορισμένους από τους συνανθρώπους μας.
Η αμηχανία αντιμετωπίζεται ανώδυνα κι αποτελεσματικά με τη σωστή πληροφόρηση και την επαφή μας μετά άτομα με ειδικές ανάγκες. Η επαφή και η επικοινωνία οδηγούν στην κατανόηση, στην αποδοχή και τη φιλία.
Οίκτος : Πολλές φορές πιάνουμε τον εαυτό μας να λυπάται για την αναπηρία κάποιου ανθρώπου. Αυτή είναι μια φυσιολογική και ακίνδυνη αντίδραση, όταν δε συμβαίνει συχνά. Όταν όμως ο οίκτος κυριαρχεί στα αισθήματα και στη στάση μας απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες, δε μας αφήνει κανένα περιθώριο να δούμε τις πραγματικές δυνατότητες και την αληθινή ζωή αυτών των ανθρώπων.
Επιπλέον, όταν κάποιος αισθάνεται πως οι άλλοι διαρκώς τον λυπούνται, μπορεί να νιώσει ντροπή για το σώμα του, την εμφάνιση ή τη συμπεριφορά του. Μην ξεχνάμε, επίσης, πως ο οίκτος οδηγεί στη φιλανθρωπία κι όχι στην εξίσωση των ευκαιριών και στην προστασία των δικαιωμάτων.
Σήμερα, τα άτομα με ειδικές ανάγκες νιώθουν πως ήρθε η ώρα να απαλλαγούν από τα αρνητικά συναισθήματα αλλά και από το στίγμα που τους δημιούργησε μια κοινωνία απληροφόρητη και απαίδευτη σε θέματα ειδικών αναγκών. Κι απ' ό,τι φαίνεται, η μακρά ιστορία του διαχωρισμού και της περιθωριοποίησης φτάνει στο τέλος της. Νομοθετικές αλλαγές και εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις κάνουν ολοένα και πιο προσιτά σε όλα τα άτομα με ειδικές ανάγκες τα ποικίλα συστήματα της κοινωνίας (π.χ. πληροφόρηση, εκπαίδευση).
Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας το σχολείο γίνεται η λεωφόρος που οδηγεί στην αλλαγή, καθώς όλο και περισσότεροι μαθητές με ειδικές ανάγκες εντάσσονται και υποστηρίζονται μέσα στις τάξεις της Γενικής Εκπαίδευσης.
Σχολική ενσωμάτωση: Ένα σχολείο για όλα τα παιδιά
Η τάση να εκπαιδεύονται μαζί στο συνηθισμένο σχολείο τα παιδιά με και χωρίς ειδικές ανάγκες είναι γνωστή ως σχολική ενσωμάτωση, ένταξη ή συνεκπαίδευση, Η εκπαιδευτική και κοινωνική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζει τη σχολική ενσωμάτωση, διότι παρέχει στα παιδιά ίσες ευκαιρίες για εκπαίδευση.
Το σχολείο είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μέσα στον οποίο μπορούμε να δούμε όλες τις κοινωνικές προόδους και τα προβλήματα. Μία κοινωνία όμως για όλους χτίζεται πάνω σε σχολεία για όλους κι ένα σχολείο για όλους χτίζεται πάνω στην αρχή των ίσων δικαιωμάτων. Κάθε παιδί έχει, έτσι, το δικαίωμα να του παρέχεται βοήθεια, για να αξιοποιήσει τις δυνατότητες του, είτε αυτές είναι μικρές είτε είναι μεγάλες. Η βοήθεια αυτή πρέπει να προσφέρεται μέσα σε σχολεία που προωθούν την ισότητα των ευκαιριών και καταργούν τις διακρίσεις.
Όταν χαρακτηρίζουμε ένα παιδί ως μειονεκτικό ή προβληματικό και το απομακρύνουμε από το φυσικό του περιβάλλον που είναι το σπίτι του και το σχολείο της γειτονιάς του, του στερούμε το δικαίωμα για επιλογή και ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση και στην εργασία. Επιπλέον, το εμποδίζουμε να αναπτύξει ομαλά την προσωπικότητα του.
Προσπάθησε να έρθεις στη θέση αυτού του
παιδιού. Πώς θα ένιωθες αν καταλάβαινες ότι οι γύρω σου
σε θεωρούν μειονεκτικό και κατώτερο από αυτούς; Όταν οι
άλλοι σε μειώνουν συνέχεια συγκρίνοντας σε με τους συμμαθητές
σου, τα ξαδέρφια και τους φίλους σου; Όταν σου ζητούν
να φύγεις από το «σχολείο τους»; Δε θα ένιωθες βαθιά μέσα
σου την απόρριψη και τον οίκτο; Δε θα ένιωθες, άραγε,
αδικημένος και «μη κανονικός»; Τι κι αν έχεις -ας πούμε-
πρόβλημα: όρασης; Δε θα μπορούσες να χορέψεις και να τραγουδήσεις,
να σκεφτείς και να μάθεις χιλιάδες
πράγματα, να διαβάσεις και να γράψεις με το σύστημα Μπράιγ, να διηγηθείς ωραίες ιστορίες, ν' απολαύσεις τη φύση, να κάνεις φίλους και να δώσεις χαρά; Κι αν δεν ακούς, δε θα μπορούσες α τρέξεις και να παίξεις, να χαρείς τα χρώματα, να ζωγραφίσεις, να μιλάς τη νοηματική γλώσσα να γράφεις, να κάνεις φίλους, να παίρνεις και να δίνεις χαρά; Κι αν δεν μπορείς χωρίς βοήθεια να κινηθείς, δε θα μπορούσες πάλι να χαρείς την ομορφιά της φύσης, ν' ακούσεις μουσική,
να διαβάσεις και να μάθεις, να σκεφτείς και να δημιουργήσεις, να γίνεις φίλος ευχάριστος και πιστός. Κι αν ακόμα το μυαλό σου είναι «λίγο αργό» ή «μπερδεμένο», δε θα μπορούσες άραγε να κλάψεις και να γελάσεις, να χορέψεις στο ρυθμό της μουσικής, να φτιάξεις με τα χέρια σου όμορφα πράγματα, να αγαπήσεις τον κόσμο γύρω σου και να αγαπηθείς; Σίγουρα, ναι!
Πες μου λοιπόν, τι κοινά ενδιαφέροντα και κοινές ανάγκες μπορεί να έχουν ένα παιδί που βλέπει κι ένα τυφλό; Ένα που ακούει κι ένα κωφό; Αυτό που περπατάει καλά κι αυτό που κυκλοφορεί με αμαξίδιο; Ένας καλός αναγνώστης κι ένας δυσλεξικός; Ένας νοητικά προικισμένος μαθητής κι ένα παιδί με σύνδρομο Ντάουν; Δεν έχουν, θαρρείς, πολλές από τις ανάγκες που έχεις κι εσύ; Την ανάγκη για αγάπη και για αναγνώριση, για εμπιστοσύνη και φιλία, για μάθηση και δημιουργία, για ελεύθερο χρόνο και διασκέδαση; Δε θα μπορούσαν κι αυτοί να ασχολούνται με κάποια συλλογή, να ακούν μουσική, να χορεύουν, να αγαπούν τα ζώα, να έχουν σκύλο ή γάτα, ένα μικρό κλαψιάρικο αδερφάκι, κάποια αγαπημένα παιχνίδια ή να παρακολουθούν την ίδια τηλεοπτική εκπομπή;
Πες μου, επίσης, δε βρίσκεις πως είναι δύσκολο για όλους μας να αντιμετωπίζουμε τα παιδιά αυτά ως ισότιμα μέλη της κοινωνίας, όταν τα κρατάμε χωριστά, μακριά από εμάς και αβασάνιστα τους αποδίδουμε απαράδεκτους χαρακτηρισμούς;
Στο σημείο αυτό πρέπει να σας πω ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες έμειναν για πάρα πολλά χρόνια έξω από τα συνηθισμένα σχολεία και έξω από την επαγγελματική εκπαίδευση και την παραγωγική διαδικασία. Έγιναν, έτσι, άτομα εξαρτώμενα και συσσωρεύτηκε πάνω τους το αποτέλεσμα ενός μύθου που τα ήθελε ανήμπορα, ανίκανα, αντιπαραγωγικά, άρα και εξαρτημένα. Τα πράγματα όμως άλλαξαν τα τελευταία χρόνια, διότι έγινε παγκόσμια αποδεκτό ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα κι ότι η αξία του κάθε ανθρώπου είναι ανεξάρτητη από τις ικανότητες του. Επιπλέον αποδείχθηκε ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες μπορούν να δημιουργήσουν, αν τους προσφερθούν τα κατάλληλα μέσα, και να συμβάλουν σημαντικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Αυτό αποδεικνύεται όλο και περισσότερο στις ημέρες μας και είμαι σίγουρη πως καθένας από εσάς μπορεί να αναφέρει έναν ή περισσότερους επώνυμους ή και ανώνυμους συνανθρώπους μας με ειδικές ανάγκες που έχουν προσφέρει πολλά στην κοινωνία, στην κοινότητα ή την οικογένεια τους.
Έχετε ακούσει ή διαβάσει για τις σωματικές, αισθητηριακές ή άλλες ειδικές ανάγκες διάσημων ανδρών και γυναικών;
Διάσημοι άνδρες και γυναίκες με ειδικές ανάγκες
Όμηρος: 'Ελληνας ποιητής του 8ου αιώνα π.Χ.,
διάσημος για τα επικά ποιήματα «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια»,
τυφλός
Λεονάρδος ντα Βίντσι: Μεγάλος Ιταλός καλλιτέχνης
και επιστήμονας, ένα από τα φωτεινότερα πνεύματα της Αναγέννησης,
δυσλεξικός.
Λεονάρδος Όιλερ: Σπουδαίος Ελβετός μαθηματικός.
Παρ' ότι τυφλώθηκε, συνέχισε να δημιουργεί στον τομέα
της αστρονομίας, της υδραυλικής και των μαθηματικών.
Λουδοβίκος Μπετόβεν: Γερμανός μουσουργός
που ανέβασε τη μουσική στις πιο ψηλές κορφές. Συνέθεσε
το αριστουργηματικό του έργο «Ενάτη Συμφωνία», ενώ είχε
χάσει την ακοή του.
Έλεν Κέλλερ: Τυφλοκωφή Αμερικανίδα. Έχασε
την ακοή και την όραση της από αρρώστια, σε ηλικία δεκαέξι
(16) μηνών. Έγινε δασκάλα και συγγραφέας, αποδεικνύοντας
σε όλο τον κόσμο ότι «αναπηρία δε σημαίνει ανικανότητα».
Αλβέρτος Αϊνστάιν: Πολλοί τον χαρακτήρισαν
νοητικά καθυστερημένο, ονειροπόλο και ακοινώνητο. Απέτυχε
στις εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο. Ανέπτυξε
αργότερα τη θεωρία της σχετικότητας κι άλλες σημαντικές
θεωρίες. Το 1921 πήρε το βραβείο Νόμπελ.
ΣτήβενΧόκιγκ: Μαθηματικός και φυσικός με
σοβαρά προβλήματα του νευρικού συστήματος. Κινείται με
αναπηρικό αμαξίδιο και μιλάει με τη βοήθεια του υπολογιστη
(χρησιμοποιεί προσομοιωτή φωνής).
«Βλέπω το σημερινό κόσμο- Πολυθεμετικό βιβλιο δημοτικού σχολείου για την ευέλικτη ζώνη», σελ.23
