Παροιμίες

  Οικογένεια

Ανάθεμα που πίστευε στων αδελφών τη μάχη.

Ανάθεμά τον που το ειπεί τ' αδέλφια δεν πονιούνται.

Δυο αδέλφια μάλωναν και δυο λωλοί το πίστευαν.

Έχουν τ' ανδρόγυνα χολή, έχουν τ' αδέλφια αμάχη.

Τ' αδέλφια όντας σμίγουνε, τριαντάφυλλ' ανοιγμένα.

Τα δυο αδέλφια είναι καλά, το τρία κάλλια, τα πέντε και το τέσσερα κάστρα θεμελιωμένα.

Το μάτι ποιος σου το ‘βγαλε; - Ο αδελφός μου. – Γι' αυτό είναι βγαλμένο σύρριζα.

Έβηξ' η νύφη, σκόλασ' ο γάμος.

Ανάθεμα γονιούς γονιούς και μερικές μητέρες, που δε διαλέγουν τους γαμπρούς, ωσάν τις θυγατέρες.

Γαμπρός υιός δε γίνεται και νύφη θυγατέρα.

Για το γαμπρό γεννά κι' ο κόκοτας, για το παιδί ούτε η κότα.

Ζωή γαμπρού περνά.

Ο γαμπρός γιος δε γίνεται κι' η νύφη θυγατέρα.

Ο γαμπρός είναι λαβρός κι' η νύφη ανεμοζάλη.

Όποιος βρει καλό γαμπρό, κερδίζει ένα γιο.

Όποιος συντύχει καλό γαμπρό, κερδίζει ένα γιο, κι' όποιος συντύχει κακόν χάνει μια κόρη.

Του γιού σου τάξε ψέματα και του γαμπρού σου αλήθεια.

Το αίμα νερό δε γίνεται.

Ευχή γονέου αγόραζε και στο βουνό ανάβαινε.

Απ' όλα τα γλυκύτερα, γλυκύτερη είν' η μάνα.

Απ' όλα τα μυρωδικά κάλλιο μυρίζει η μάνα.

Κατά μάνα και πατέρα, τέτοιος γιος και θυγατέρα.

Η μητέρα είναι η ψυχή του σπιτιού.

Όλα αγοράζονται έξω απ' τη μητέρα.

Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος, όλοι οι σκύλοι μια γενιά.

Όλοι οι σκύλοι μια γενιά.

Όλοι οι χοίροι μια γενιά κι' έχουν γουρούνι μπάρμπα.

Όταν ο πατέρας κάνει καρναβάλι, ο γιο κάνει σαρακοστή.

Γονιοί τρώνε τα ξινά και τα παιδιά μουδιάζουν.

Όσα σκεπάζει ο γονιός, δεν τα σκεπάζει ο Θεός.

Ό,τι κάνεις των γονιών σου, όφελος είναι δικό σου.

Απούθε είσαι, γιέκα μου; Απ' όπου κι' η γυναίκα μου.

Γυναίκα κοίτα τη ρόκα σου, κοίτα τον αργαλειό σου, και τα αμπελοχώραφα είναι δουλειά δική μου.

Γυναίκες παλεύουν, την αλήθεια λέγουν.

Η γυναίκα είναι άξια να σε περάσει στο ποτάμι.

Η γυναίκα κάνει ή καταστρέφει μια οικογένεια.

Ο άντρας με το σακί κι' η γυναίκα με το βελόνι κεφαλιώνει.

Αγάπα το γείτονά σου, αλλά μη γκρεμίζεις και τον φράχτη.

Αγάπα του γείτονά σου το παιδί, να τρέφεται το δικό σου.

Η μαγιά του γείτονα δεν κάνει για το ψωμί σου.

Θεός και γείτονας.

Ο κακός γείτονας κάνει καλόν νοικοκύρη.

Όταν ψωριάσει ο γείτονάς σου, και συ βοτάνι γύρευε ή

Όταν ψωριάσει ο γείτονάς σου, κονόμα και συ ψωραλοιφή.

Η κακή νοικοκυρά κάνει καλή γειτόνισσα.

Άμα δεν ταιριάζαμε, δεν θα συμπεθεριάζαμε.

 

Σχολείο

Μη, σκυλάκι μου, το δάσκαλό μου.

Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις.

Ποιος είδε πράσινο άλογο και δάσκαλο με γνώση.

Ευχαριστούμαι που γερνώ, γιατί όλο και μαθαίνω.

Μάθε γέρο γράμματα τώρα στα γεράματα.

Μάθε νέος γράμματα, νάχεις καλά γεράματα.

Όσο ζω και δεν πεθαίνω, τόσο πιο πολλά μαθαίνω.

Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο.

 

Θεός

Άμα έχει το Θεός βοηθό, μη φοβάσαι κανένα.

Ανάγκα και θεοί πείθονται.

Αν δεν τα καταφέρει ο Θεός, ποιος θα τα καταφέρει.

Αρνί που βλέπει ο Θεός, ο λύκος δεν το τρώει.

Δεν έχει ο φτωχός, μα έχει ο Θεός.

Έκαστος για τον εαυτό του κι' ο Θεός για όλους.

Έχει ο Θεός, αλλά έχει και πολλά παιδιά.

Ο Θεός δίνει τροφή εις τα πουλιά, μα δεν τη βάνει και στην φωλιά.

Ο Θεός μάς δίνει καρύδια, όχι όμως και σπασμένα.

Άη-Γιώργη βόηθα. - Μα κούνα και συ τα πόδια σου.

 

Δίκιο

Να λέμε και του στραβού το δίκιο.

Όποιος έχει δίκιο φοβάται κι' όποιος έχει άδικο ελπίζει.

Πάντα θα βρει το δίκιο του αυτός που το ζητάει, μα ως να 'ρθουν οι δικασταί το ξύλο το 'χει φάει.

 

Άτομο & σύνολο

Βάστα με να σε βαστώ, ν' ανεβούμε στο βουνό.

Τόνα χέρι νίβει τάλλο και τα δυό το πρόσωπο.

Άμα δεν έχεις νύχια να ξυστείς, μην περιμένεις να σε ξύσει άλλος.

Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι.

Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει.

Άν είσαι και παράς με την αράδα σου θα πας.

Όπου λαλούν πολλά κοκκόρια αργεί να ξημερώσει.

Κρέμασε το καλάθι σου ως εκεί που φτάνει το χέρι σου.

Ο χορτάτος δεν πιστεύει το νηστικό.

Άλλος έχει τόνομα και άλλος έχει την χάρη.

Καλύτερα να σου βγει το μάτι, παρά το όνομα.

Κάνε το καλό και ρίξτο στο γυαλό.

Όμοιος τον όμοιο αγαπά.

 

Προνοητικότητα, ανυπομονησία, διασύνη, ...

Των φρονίμων τα παιδιά, πριν πεινάσουν μαγειρεύουν.

Όποιος βιάζεται σκοντάφτει.

Το γοργό και χάρη έχει.

Στη βράση κολάει το σίδερο.

Αργά αλλά σταθερά.

Το καλό πράμα αργήνει να γίνει.

Δείρε το παιδί σου μικρό, να μην σε δείρει αυτό μεγάλο.

 

Ειρήνη - πόλεμος

Πιο πολύ ψωμί τρώγεται με το μέλι, παρά με το ξύδι.

Θέρος, τρύγος, πόλεμος.

Κάλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε.

Αν θες ειρήνη, να ετοιμάζεσαι για πόλεμο.