Πρόληψη της κακοποίησης και προαγωγή της προστασίας του παιδιού

της Alysoun Moon

Τι εννοούμε με τον όρο κακοποίηση;

Με απλά λόγια, κακοποιώ σημαίνει «κάνω κακή χρήση, καταφέρομαι βίαια, εξαπατώ ή κάνω λάθος χρήση» (Oxford English Dictionary). Ο συγκεκριμένος όρος έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως για πολλά πράγματα που κάνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό, π.χ. τρώμε πολύ, λέμε ψέματα, αλλά και στους άλλους, μιλούμε για «εξαπάτηση στη φιλία», «κακοποίηση από το σύστημα», «κατάχρηση εμπιστοσύνης».

Όταν αναφερόμαστε στην προαγωγή της προστασίας των παιδιών, η κακοποίηση έχει την έννοια σωματικής, πνευματικής, συναισθηματικής και σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορεί επίσης να εννοεί την κακή χρήση αλκοόλ, φαρμάκων και άλλων ουσιών καθώς και πρακτικές, όπως για παράδειγμα, εκφοβισμός, εξύβριση, ρατσισμός. Η αναφορά στην κακοποίηση σ ' αυτό το επίπεδο μπορεί να φανεί αντιφατική και ευαίσθητη.

Σημαντικό είναι να αναγνωρίσουμε πως υπάρχουν πολλές όψεις και βαθμοί κακοποίησης. Οι περισσότερες περιπτώσεις καταχρηστικής συμπεριφοράς οφείλονται σε κακή χρήση δύναμης. Πάντα όμως τα αποτελέσματα είναι αρνητικές συνέπειες για το δράστη και τα θύματα. Ορισμένες φορές οδηγούν σε σοβαρές και μόνιμες βλάβες της σωματικής και συναισθηματικής υγείας, πολλές φορές ακόμη και στο θάνατο.

Γιατί χρειαζόμαστε προγράμματα προστασίας του παιδιού;

Τα παιδιά, που αποτελούν μία από τις πιο ευάλωτες καινωνικές ομάδες, χρειάζονται βοήθεια για να προστατέψουν τον εαυτό τους από το κακό.

Υπάρχουν ενδείξεις πως :

• το πλήθος των περιστατικών κακοποίησης των παιδιών σωματικής, πνευματικής, σεξουαλικής και συναισθηματικής είναι υψηλό, ακόμη κι όταν μιλούμε για ευαισθητοποιημένο καινό

• το φαινόμενο του εκφοβισμού, που υπήρχε ανέκαθεν ανάμεσα στα παιδιά, είναι εντονότερο από όσο πιστεύαμε παλαιότερα και τα αποτελέσματα του μπορεί να είναι καταστρεπτικά για τη ζωή των νέων ανθρώπων

• η ηλικία κατά την οποία τα παιδιά αρχίζουν να πειραματίζονται με το αλκοόλ είναι ολοένα και μικρότερη

• ο αριθμός των παιδιών που πεθαίνουν από την κατάχρηση διαλυτικών ουσιών, που αυτή τη στιγμή κυμαίνεται στα δύο παιδιά την εβδομάδα, αυξάνει

• τα ναρκωτικά υπάρχουν άφθονα στην κοινωνία και συχνά χρησιμοποιούνται για διασκέδαση.

Είναι σχετικά εύκολο να διδάξεις στα πολύ μικρά παιδιά την αποφυγή κινδύνων, όπως παραδείγματος χάρη να διασχίζουν ένα δρόμο μεγάλης κυκλοφορίας, τη σημασία να μη χρησιμοποιούν άγνωστες ουσίες, την ανοησία να παίζουν πάνω π κοντά στις γραμμές του τρένου. Το μήνυμα είναι απλό και ξεκάθαρο. Ο κύριος παράγοντας που μπερδεύει τα πράγματα, εκτός από την απροσεξία, είναι όταν εμπλέκονται οι φίλοι και οι πιέσεις για να ενταχθείς στην ομάδα και να ανταποκριθείς στις προκλήσεις ξεπερνούν την καινή λογική.

Οι σημαντικότεροι τομείς της κακοποίησης του παιδιού και της χρήσης ουσιών είναι λιγότερο άμεσοι. Συχνά υπάρχουν άτομα που έχουν σχέση με αυτά. Τα άτομα αυτά τα γνωρίζει το παιδί και μπορούν να θεωρηθούν και φίλοι. Η δύναμη και η υπεροχή των ενηλίκων κυριαρχούν, και τα παιδιά μπορεί να πειστούν ή να πιεστούν με ψέματα και υποσχέσεις. Τα μηνύματα μπερδεύονται και είναι αντίρροπα με αυτά που μέχρι τώρα λάμβαναν από άλλους ενήλικες αυτό έχει ως αποτέλεσμα σύγχυση και ανασφάλεια.

Τα παιδιά πρέπει να μπορούν να ξεχωρίζουν και να ανθίστανται στην πίεση, όπως πρέπει να γνωρίζουν επίσης τους κινδύνους από τη χρήση ναρκωτικών καθώς και γιατί δεν πρέπει να απομακρύνονται με αγνώστους ή με κάποιον που δεν γνωρίζουν καλά. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό. Μεγάλο μέρος της πρόληψης έγκειται στο να αποκτήσουν τα παιδιά κριτική σκέψη, να μάθουν να διακρίνουν και να γνωρίζουν πώς να αποφύγουν πιθανές δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις. Πρέπει να εκτιμούν το ίδιο τους το σώμα και να γνωρίζουν την αξία τους.

Χρειαζόμαστε προγράμματα για την προστασία των παιδιών οργανωμένα, προοδευτικά για να μπορέσουν τα παιδιά να εξοπλιστούν κατάλληλα και να προστα τεύουν τον εαυτό τους και τους άλλους. Τελικά, πρέπει να μάθουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη του εαυτού τους και των πράξεων τους. Τα σημερινά παιδιά θα αποτελέσουν τους γονείς του αύριο και μέλη της καινωνίας και αυτά που μαθαίνουν από την παιδική τους ηλικία θα επηρεάσουν τις μελλοντικές γενιές.

Γιατί στο δημοτικό σχολείο;

• Κάθε μαθητής έχει δικαίωμα να συμμετέχει σε ένα ευρύ και ισορροπημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα το οποίο :

α. καλλιεργεί πνευματικά, ηθικά, πολιτιστικά, διανοητικά και σωματικά το μαθητή ... και την κοινωνία

και

β. προετοιμάζει μαθητές για τις ευκαιρίες, υποχρεώσεις και εμπειρίες της ζωής των ενηλίκων.

Τα προγράμματα προστασίας του παιδιού είναι σημαντικοί παράγοντες αυτού του εκπαιδευτικού προγράμματος.

• Οι σχολικές ημέρες αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της ζωής των παιδιών και ασκούν μεγάλη επιρροή όσον αφορά το καλό και το κακό.

• Οι δάσκαλοι του δημοτικού συχνά έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τα παιδιά που φροντίζουν, επίσης διαθέτουν σημαντικές γνώσεις και κατανόηση του παρελθόντος και των ιδιαίτερων αναγκών τους.

• Αυτή η σχέση συχνά επεκτείνεται και στους γονείς και την οικογένεια.

• Οι δάσκαλοι και το προσωπικό του σχολείου έχουν ευκαιρίες να παρατηρήσουν αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών καθώς και ενδείξεις για π. χ. σωματική κακοποίηση, και ελλιπή πρόοδο και ανάπτυξη.

• Στο σχολείο υπάρχουν ευκαιρίες για να εντάξουν τα προγράμματα προστασίας του παιδιού κάτω από την «ομπρέλα» ενός ευρέως, οργανωμένου προγράμματος προσωπικής και καινωνικής εκπαίδευσης και να βρουν καινά σημεία με τα κύρια. Βασικά μαθήματα του δημόσιου εκπαιδευτικού προγράμματος, καθώς και με διαφορετικές διαπρογραμματικές διαστάσεις. Μηνύματα και τρόποι διατήρησης της ασφάλειας μπορούν να εισαχθούν, να εφαρμοστούν και να ενισχυθούν σε κάθε μάθημα.

• Το σχολείο μπορεί να αποτελέσει τόπο συνάντησης για τους δασκάλους, τους διοικητικούς, τους γονείς, τα μέλη της καινότητας, π. χ. καινωνικούς λειτουργούς, παιδίατρους καθώς και τα παιδιά που συνεργάζονται και υποστηρίζουν το ένα το άλλο σαν συνεργάτες στην πρόληψη.

• Τα παιδιά βρίσκονται στην ηλικία και το επίπεδο ανάπτυξης κατά το οποίο τα προγράμματα πρόληψης/προστασίας είναι μάλλον αποτελεσματικότερα. Έρευνες έχουν δείξει πως η ηλικία των δέκα με δεκατεσσάρων χρόνων είναι πολύ κρίσιμη, είναι η ηλικία που πολλά νεαρά άτομα αρχίζουν να σκέφτονται την πιθανότητα να δοκιμάσουν ναρκωτικά, να πειραματιστούν και να διακινδυνεύσουν. Αυτή είναι η ηλικία κατά την οποία π πίεση από τους συνομηλίκους και η ανάγκη αποδοχής είναι πιο σημαντική από την επιρροή σημαντικών ενηλίκων. Οι αντιδραστικές προσεγγίσεις δεν είναι αποτελεσματικές. Τα προγράμματα πρόληψης πρέπει να δρουν πριν και να ξεκινούν αρκετά χρόνια πριν από την πιθανή ηλικία πειραματισμού.

Άλλοι παράγοντες είναι :

Τα παιδιά βρίσκονται σε μια η λικία που οι συμπεριφορές και οι αξίες δημιουργούνται και σχηματίζονται με γρήγορους ρυθμούς. Το προσωπικό του σχολείου μπορεί να συνεργαστεί στενά με τους γονείς και τα μέλη της οικογένειας για να τα επηρεάσει θετικά.

Νεαρά παιδιά είναι θύματα κακοποίησης. Τα παιδιά δεν είναι στο ελάχιστο ικανά να προστατευτούν και χρειάζονται Βοήθεια για την προστασία του εαυτού τους από διάφορες βλάβες.

Η πλειοψηφία των παιδιών ηλικίας από 5 έως 10 χρονών δεν θεωρούν τον εαυτό τους ικανό να προστατευθεί μόνος του και πιστεύει ότι οι άλλοι, συνήθως οι ενήλικες, θα τους προστατεύσουν. Πρέπει να τα κάνουμε να καταλάβουν ότι μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο σ ' αυτό.

Πρέπει να ερευνήσουμε μαζί με τα παιδιά τι χρειάζο­ νται για να είναι ασφαλή. Πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή τους στους κινδύνους που υπάρχουν και τι να προσέχουν, να τους διδάξουμε τους κατάλληλους τρό­πους αντίδρασης. Πρέπει να τους διδάξουμε τι να κάνουν και να πουν, από πού να ζητήσουν Βοήθεια. Πρέπει να τα εξοπλίσουμε με τις απαραίτητες δεξιότητες για να μπορούν να προστατεύουν τον εαυτό τους.

Πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουμε την προαγωγή της προστασίας των παιδιών μακροπρόθεσμα. Πρέπει να εργαστούμε με τις θετικές συμπεριφορές που μπορεί αργότερα να οδηγήσουν σε μελλοντικές συμπεριφορές με τη μορφή κακοποίησης. Η εργασία με μικρά παιδιά δίνει την ευκαιρία να ερευνήσουμε τη συμπεριφορά προς τις γυναίκες, προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες, προς ανθρώπους από διαφορετικό πολιτιστικό περιβάλλον και με διαφορετικό παρελθόν, να ερευνήσουμε τομείς ρατσισμού και στερεοτύπων.

Δεν θα βάλουμε ιδέες στα παιδιά;

Έρευνες που έγιναν από το Πανεπιστήμιο του Southampton, την περίοδο 1984-87, έδειξαν ότι τα παιδιά γνωρίζουν πολλά για τους «επίμαχους» τομείς, π.χ. τα ναρκωτικά και τη χρήση τους, καθώς και για πολλά γενικά θέματα που αφορούν την υγεία τους. Το βάθος και η έκταση των γνώσεων τους εξέπληξε πολλούς ενήλικες. Σε έναν κόσμο όπου η τηλεόραση αποτελεί μέσο διασκέδασης και έναν τρόπο για να μην κάνουν φασαρία τα παιδιά και να μην κινδυνεύουν ίσως γνωρίζουν ευκαιρίες για πειραματισμό καθώς και τον τρόπο να το κάνουν.

Τα αποτελέσματα των ερευνών έδειξαν επίσης ότι τα παιδιά είναι μπερδεμένα ή έχουν συγκεχυμένα γεγονότα στο μυαλό τους. Αντιλαμβάνονται τις νέες γνώσεις χρησιμοποιώντας αυτά που ήδη γνωρίζουν και συμπληρώνουν τα κενά με εμπειρίες από το παρελθόν που μοιάζουν να ταιριάζουν. Αυτό μπορεί να οδη γήσει σε τελείως λανθασμένη εικόνα.

Αντί να δώσουν ιδέες στα παιδιά, τα προγράμματα προστασίας δίνουν την ευκαιρία στους εκπαιδευτικούς να ερευνήσουν τις γνώσεις των παιδιών, να ξεκαθαρίσουν τα μπερδεμένα μηνύματα και να διορθώσουν λανθασμένες πληροφορίες και ιδέες.

Γιατί μια προσέγγιση που να Βασίζεται σε δεξιότητες;

Υπάρχουν τρεις παραδοσιακές προσεγγίσεις που εφαρμόζουν με τους νέους ανθρώπους τα προγράμματα πρόληψης της κακοποίησης / προστασίας των παιδιών:

1. Παροχή πληροφοριών, γεγονότων και γνώσεων, π. χ. για τα αποτελέσματα και τους κινδύνους της κατάχρησης ναρκωτικών.

2. «Φόβος σοκ», ο σκοπός του οποίου είναι να τρομάξει τόσο πολύ τα παιδιά παρουσιάζοντας τους ακραίες καταστάσεις της κατάχρησης, ώστε ποτέ να μην μπουν στον πειρασμό να δοκιμάσουν.

3. Η προσέγγιση κατά την οποία η έρευνα στάσεων και αξιών, παράλληλα με τον παράγοντα γνώση και την έμφαση που δίνεται στην καλλιέργεια των προσωπικών και καινωνικών δεξιοτήτων που χρειάζονται τα παιδιά για να προστατεύονται, για να γίνουν πιο υπεύθυνα και ανεξάρτητα.

Έρευνες έδειξαν ότι όταν υπάρχει μόνο παροχή γνώσεων, οι νέοι ενημερώνονται καλύτερα αλλά η συ μπεριφορά τους δεν επηρεάζεται σχεδόν καθόλου. Πολύ συχνά, αρκετοί από αυτούς μπαίνουν στον πειρασμό να «δοκιμάσουν».

Η προσέγγιση «φόβος σοκ» πολλές φορές ωθεί τα παιδιά να «αποκλείσουν» αυτά που είδαν και άκουσαν. Πολλές φορές όμως οι νέοι άνθρωποι βρίσκουν τις καταθλιπτικές εικόνες ελκυστικές με κάποιο περίεργο τρό πο και μάλλον τους μαγνητίζουν παρά τους απωθούν.

Όταν οι νέοι άνθρωποι διδάσκονται δεξιότητες ζωής, π. χ. κριτική σκέψη, λήψη αποφάσεων, αποτελεσματική επικαινωνία, αποφασιστικότητα, όταν μαθαίνουν να διδάσκονται από τα λάθη τους, συνήθως το αποτέλεσμα στη ζωή τους είναι θετικό. Δεν υπάρχουν ενδείξεις αυξημένης κατάχρησης ουσιών ή εκφοβισμού και η χρήση των προγραμμάτων που βασίζονται σε δεξιότητες ζωής έχει και άλλα θετικά αποτελέσματα στη ζωή των νέων. Καθώς οι δεξιότητες τους αναπτύσσονται και βελτιώνονται, αυξάνονται παράλληλα και η εμπιστοσύνη και η αυτοεκτίμηση τους. Είναι πλέον γνωστό ότι το επίπεδο που βρίσκεται η αυτοεκτίμηση είναι σημαντικός παράγοντας στην καταχραστική συμπεριφορά και σε θέματα προαγωγής της υγείας γενικότερα, θετική αυτοεκτίμηση οδηγεί σε θετική συμπεριφορά σχετικό με την υγεία. Η προσέγγιση που βασίζεται στις δεξιότητες παρέχει ευκαιρίες για αύξηση της αυτοεκτίμησης των παιδιών. Αξιολογήσεις του προγράμματος «Δεξιότητες για εφήβους» αποκάλυψαν ότι οι νέοι που είχαν παρακολουθήσει τα μαθήματα μπορούσαν να επικoινωνήσουν καλύτερα με τους συνομηλίκους τους και με τους ενήλικες, έκαναν λιγότερες απουσίες και είχαν λιγότερα προβλήματα πειθαρχίας.

Ο υπολογισμός των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων πρόληψης της κακοποίησης είναι απελπιστικά δύσκολος και έχουν πραγματοποιηθεί πολύ λίγες έγκυρες, μακροχρόνιες σχετικές έρευνες. Η παρακολού θηση της χρήσης ουσιών ή της καταχραστικής συμπεριφοράς κάποιων εφήβων και μιας ομάδος ελέγχου για μια χρονική περίοδο είναι αδύνατη.

Τα μελλοντικά θετικά αποτελέσματα ενός προγράμματος προστασίας/πρόληψης για παιδιά του δημοτικού Βασισμένου σε δεξιότητες πρέπει να δοκιμαστούν και να ελεγχθούν. Το Πρόγραμμα δεξιοτήτων για παιδιά του δημοτικού αποτελεί μια πρωτοτυπία και θα χρειαστεί χρόνος παρακολούθησης των παιδιών από τα πέντε έως τα εφηβικά τους χρόνια για να καταγραφεί η αποτελεσματικότητα του. Οι ενδείξεις που υπάρχουν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι όταν η καλλιέργεια δεξιοτήτων και αυτοεκτίμπσης ξεκινά από νεαρά παιδιά, τα αποτελέσματα όσον αφορά την προαγωγή της προστασίας είναι ενθαρρυντικά.

Αξίζει να θυμηθούμε ότι η πρόληψη πρέπει να λειτουργεί σε πολλά επίπεδα, π.χ. στα μέσα μαζικής ενη μέρωσης, στο σπίτι, μέσω κυβερνητικών αποφάσεων. Τα σχολικά προγράμματα πρόληψης δεν είναι παρά μονάχα ένας παράγοντας.

Ποιος είναι ο ρόλος του σχολείου;

Όσον αφορά στην προστασία των παιδιών το σχολείο φέρει ευθύνες έναντι των παιδιών, των γονιών τους και των εκπαιδευτικών.

Τα παιδιά

Ίσως η μεγαλύτερη ευθύνη που έχει είναι να φροντίσει για την ασφάλεια και την ευεξία των παιδιών όσο βρίσκονται στο σχολείο. Αναπόφευκτα ό, τι συμβαίνει εκτός σχολείου και επηρεάζει αρνητικά την υγεία του παιδιού γίνεται εμφανές στο σχολείο, από σημάδια, συμπτώματα και αλλαγές της συμπεριφοράς. Οι εκπαι­δευτικοί μπορούν να αναγνωρίσουν ότι «κάτι δεν πάει καλά» με κάποιο παιδί. Τα σχολεία και οι υπηρεσίες παιδείας έχουν υποχρέωση να δίνουν οδηγίες για τις σωστές ενέργειες που πρέπει να γίνουν στην περίπτωση που υπάρχουν υποψίες για την πιθανότητα κακοποίησης. Πολλά σχολεία έχουν τη δική τους τακτική για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού. Τα σχολεία έχουν επίσης την υποχρέωση να καλλιεργούν πνευματικά, ηθικά, διανοητικά και σωματικά το μαθητή. Αυτό αφορά επίσης το ήθος του σχολείου και της κάθε τάξης ξεχωριστά, το οργανωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα και τις περιστασιακές προσεγγίσεις. Η επιρροή των εκπαιδευτικών στα παιδιά είναι σημαντική και τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι του προσωπικού του σχολείου αναμεταξύ τους και πώς συμπεριφέρονται στους ξένους.

Όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα να πληροφορηθούν σωστά για τη διατήρηση της υγείας και της ασφάλεια τους, συναισθηματικής και σωματικής. Χρειάζονται ευκαιρίες να ερευνήσουν στάσεις και αξίες που επηρεάζουν τις επιλογές και τη συμπεριφορά τους, επίσης να καλλιεργήσουν και να εφαρμόσουν τις απαραίτητες δεξιότητες για την προστασία, την υγεία και την ασφάλεια τους. Πρέπει να γνωρίζουν τους πιθανούς κινδύνους που ίσως αντιμετωπίσουν και να είναι ενημερωμένα για τις πιέσεις και επιρροές. Πρέπει να ξέρουν να δημιουργούν δυνατούς δεσμούς και να γνωρίζουν σε ποιον θα απευθυνθούν για να ζητήσουν βοήθεια και υποστήριξη.

Τα σχολεία πρέπει να καλλιεργήσουν την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση των παιδιών, με δραστηριότητες και τεχνικές που θα τα Βοηθήσουν να αξιολογήσουν τον εαυτό τους και τους άλλους και θα αυ ξήσουν την αυτοεκτίμησή τους.

Οι γονείς

Εκτός εάν υπάρχει υποψία ότι ένα παιδί κακοποιείται στο σπίτι, οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται και να συμμετέχουν, όταν το σχολείο ανησυχεί για κάποιο παιδί. Τα σχολεία πρέπει να ενημερώνουν τους γονείς για τις νομικές και θεσμοθετημένες ενέργειες στην περίπτωση που υπάρχει υποψία κακοποίησης και να συνεργάζονται μαζί τους. Η ευθύνη του σχολείου απέναντι στους γονείς αναλύεται διεξοδικότερα στην επόμενη ενότητα.

Οι εκπαιδευτικοί

Οι εκπαιδευτικοί παίζουν σημαντικό ρόλο στην αναγνώριση περιστατικών κακοποίησης, εξαιτίας της στενής, καθημερινής τους επαφής με τα παιδιά. Συχνά βρίσκονται σε αντιπαθητική θέση. Υπάρχει η απαίτηση να αναλάβουν δύσκολες καταστάσεις και να παραμείνουν ψύχραιμοι και ήρεμοι καθώς και να γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν σε δύσκολες περιπτώσεις. Παρ ' όλα αυτά η εκπαίδευση που έχουν δεχτεί ως προς την εργασία τους για την προστασία των παιδιών είναι μικρή, εάν υπάρχει. Τα σχολεία έχουν την υποχρέωση να εκπαιδεύουν τους δασκάλους καθώς και το διευθυντή. Η πιθανότητα της κακοποίησης μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν την ευκαιρία και το χρόνο να ερευνήσουν τις δικές τους στάσεις, αξίες και συναισθήματα, εάν πρόκειται να ασχοληθούν σοβαρά με την πρόληψη της κακοποίησης. Πρέπει να μπορούν να συζητούν τα πολλά και περίπλοκα ζητήματα που αφορούν αποφάσεις ως προς το τι είναι καλύτερο για το παιδί καθώς και για τις δικές τους αποφάσεις και συναισθήματα. Πρέπει να έχουν την ευκαιρία να μοιράζονται και να συζητούν τις εμπειρίες, τις ανησυχίες τους και να αναγνωρίζουν τα σφάλματα και τα όρια τους. Πρέπει να γνωρίζουν τι να κάνουν και πότε, και πώς να εξασφαλίσουν ότι τα προγράμματα και οι τεχνικές προστασίας του παιδιού αποτελούν μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος. Τα σχολεία πρέπει να δημιουργήσουν ένα δίκτυο υποστριξης των εκπαιδευτικών, τόσο στο σχολείο όσο και μέσα από ειδική συμβουλευτική ομάδα. Η συνεργασία με τους γονείς και επαγγελματίες, που εργάζονται για την ασφάλεια των παιδιών, θα βοηθήσει σε αυτό.

Ποιος είναι ο ρόλος που έχουν οι γο­νείς και τα μέλη της οικογένειας;

Οι γονείς και τα μέλη της οικογένειας έχουν μεγάλη επιρροή πάνω στη ζωή των παιδιών. Η λέξη «κακοποίηση» είναι συναισθηματικά φορτισμένη και απειλητική για τους περισσότερους γονείς, συνεπώς πρέπει να τη χρησιμοποιούμε με προσοχή. Πρακτικά όλοι οι γονείς θα αντιδράσουν θετικά στην προαγωγή της προστασίας των παιδιών.

Τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν στενά με τους γονείς και τους κηδεμόνες :

Ποιος είναι ο ρόλος της ευρύτερης κοινότητας;

Η κοινότητα ως σύνολο έχει ευθύνη για την ευημερία των παιδιών. Αν και όλοι οι πολίτες θα έπρεπε να βρίσκονται σε εγρήγορση για όλες τις καταστάσεις που μπορεί να είναι βλαβερές για τα παιδιά, υπάρχουν άνθρωποι μέσα στην κοινότητα η δουλειά των οποίων σχετίζεται με το ενδιαφέρον για τα παιδιά και την προαγωγή της προστασίας τους. Η φροντίδα και η προστασία του παιδιού είναι ευθύνη π ου πρέπει να τη μοιραζόμαστε. Τα σχολεία μπορούν να ενθαρρύνουν τη συνεργασία στην πρόληψη καλώντας μέλη της κοινότητας να παρακολουθήσουν εργασίες μαζί με τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, να χρησιμοποι­ήσουν τις δεξιότητες και εμπειρίες τους συμβάλλοντας στο πρόγραμμα προστασίας του παιδιού.

Τι θα γίνει με τα τοπικά και πολιτιστικά θέματα;

Έχουμε ήδη αναφέρει ότι η συντριπτική πλειοψηφία γονιών και κηδεμόνων επιθυμεί την προαγωγή της προ­ στασίας των παιδιών, άσχετα με το υπόβαθρο ή το πολιτιστικό τους επίπεδο. Παρ' όλα αυτά, τα σχολεία πρέ­πει να αναγνωρίσουν τις διαφορετικές οπτικές που μπορεί να έχουν άτομα από διαφορετικό πολιτιστικό πλαίσιο και άλλες κοινωνικές ομάδες σε έναν τομέα που είναι πολύ ευαίσθητος. Οι συμβουλές είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την κατάργηση συνόρων ή παρεξηγήσεων που μπορεί να υπάρξουν. Όταν οι γονείς είναι πλήρως ενημερωμένοι για το σκοπό και τη φύση των προγραμμάτων προστασίας των παιδιών, τότε θέλουν να συμμετέχουν και υποστηρίζουν το έργο που γίνεται. Τα σχολεία πρέπει να γνωρίζουν κάποιες ιδι­αιτερότητες, π. χ. το αλκοόλ για τους μουσουλμάνους, καθώς και το στιγματισμό της κακοποίησης για όλες τις οικογένειες άσχετα με την προέλευση. Εξαρτώνται πολλά από τη σχέση που έχει το προσωπικό του σχολείου, και οι διοικητικοί, με τους γονείς, τις οικογένειες και την ευρύτερη κοινότητα. Η καλλιέργεια της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και του σεβασμού απαιτεί χρόνο αλλά και τα δύο είναι απολύτως απαραίτητα για τη συνεργασία.

Όταν εφαρμόζεται μια «συνολική σχολική» προσέγγι­ ση για την πρόληψη της κακοποίησης και την προα­ γωγή της προστασίας των παιδιών, μια προσέγγιση που να αφορά όλους όσοι εργάζονται στο ή με το σχολείο, τότε η φροντίδα της ασφάλειας και της ευ­ ημερίας των παιδιών είναι πιο εύκολο να γίνει πραγματικότητα.

1. NSPCC Register Figures, NSPCC News and Information. June 1990. Published by the NSPCC, 67 Saffron Hill, London EC IN 8RS.

2. Besag, Valerie, E. ‘Bullies and Victims in School'. Open University Press, Mllton Keynes, 1989

3. Bolding, John. ‘ We Teach Them How To Drink '. Exeter University Publishing, Exeter University, 1989.

4. Re Solv, Newsletter No. 12. January / February 1990. Published by RE-Solv, St Mary's Chambers, 19 Station Road, Stone Staffs ST15 8JR..

5. Williams, D T, Welton, N M, A M H, ‘ A Way In-Fine Key Areas of Health Education'. Health Education Authority, 1989.

6. Williams, D T, Welton, N M, Moon, A M H, ‘Jugs and Herrings – Children's Perceptions of the World of Drugs' Southampton University as part of the HEA Primary School Procect, 1987.

7. Schaps E. Et al. ‘Review of 127 Drug Abuse Prevention Programme Evaluations'. Journal of Drug Issues ΙΙ (1) 17-43, USA,1981.

8. Parsons, Carl. ‘ An Evaluation of Skills for Adolescence on Behalf of the DES '. Christchurch College, Canterbury, 1988.

9' ‘Working Together'. A guide to arrangements for interagency co-operation for the protection of children from abuse. Department of Health and Social Security and The Welsh Office, 1988.