Μια συνολική σχολική προσέγγιση της προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης με επίκεντρο την προστασία του παιδιού

της Alysoun Moon

Η προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση είναι μάλλον ο πιο συνηθισμένος τομέας που θεωρείται «δεδομένος» στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ιδιαίτερα των δημοτικών σχολείων. Πολλή από τη δουλειά των εκπαιδευτικών με τα νεαρά παιδιά αφορά την καλλιέργεια των προσωπικών και κοινωνικών τους δεξιοτήτων και ίσως είναι δικαιολογημένη εν μέρει η δήλωση «μα το κάνουμε συνεχώς ούτως ή άλλως». Είναι εμφανές όμως τώρα πια ότι, χωρίς προσεκτικό προγραμματισμό και οργάνωση, σημαντικά θέματα μπορεί να παραλειφθούν και η προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση να είναι περιορισμένη ή να γίνεται με λανθασμένο τρόπο. Δεν αρκεί να Βασιζόμαστε σε μια περιστασιακή προσέγγιση.

Όταν ένα καλά σχεδιασμένο πρόγραμμα ενταχθεί σε ένα υγιές σχολείο, ένα χώρο στον οποίο όλοι όσοι εργάζονται με ή για το σχολείο, π.χ. προσωπικό, διοικητικοί, επαγγελματίες υγείας, μαθητές, γονείς, ενδιαφέρονται για την προαγωγή της υγείας και της ευημερίας των άλλων - η αποτελεσματικότητα του θα αυξηθεί αισθητά. Η δέσμευση όλων να εργαστούν για την καθιέρωση ενός υγιούς περιβάλλοντος και ήθους, στο οποίο τα άτομα αξιολογούνται, είναι σεβαστά και οι σχέσεις που δημιουργούνται είναι θετικές, παρέχει καλή Βάση για την προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση με επίκεντρο την προαγωγή της προστασίας των παιδιών. Οι επίμαχοι τομείς μπορούν να σχεδιαστούν και να εισαχθούν με φυσικό και μη αντιφατικό τρόπο ως τμήμα του κανονικού εκπαιδευτικού προγράμματος. Μια συνολική σχολική προσέγγιση για την προαγωγή της προστασίας των παιδιών είναι παράγοντας κλειδί για ένα υγιές σχολείο. Η επίτευξη μιας συνολικής σχολικής προσέγγισης θα απαιτούσε:

1. τη δέσμευση του σχολείου

2. θέσπιση αρχών

3. κώδικα δεοντολογίας ενδιαφέροντος

4. οργανωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα

5. τους γονείς και τα μέλη της οικογένειας

6. την ευρύτερη κοινότητα.

1. Η δέσμευση του σχολείου
Η επιτυχής εφαρμογή ενός οποιουδήποτε προγράμματος προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης ή όχι εξαρτάται από την πλήρη αφοσίωση του προσωπικού, όχι μόνο του εκπαιδευτικού προσωπικού αλλά και όλων όσοι έχουν σχέση με τη λειτουργία του σχολείου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον τομέα της προστασίας του παιδιού.

Όλο το προσωπικό, π.χ. υπάλληλοι εκπαιδευτικοί και υγείας, παιδοψυχολόγοι, πρέπει να συμμετέχουν από τα αρχικά στάδια στη συζήτηση και συμφωνία όσον αφορά το σκοπό και τους στόχους της εισαγωγής μιας τακτικής και ενός προγράμματος για την προστασία του παιδιού. Όλοι έχουν κάποιο ρόλο να παίξουν.
Το βοηθητικό προσωπικό για παράδειγμα έχει πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών στο σχολείο καθώς και με την καλλιέργεια δεξιοτήτων που θα βοηθήσουν τα παιδιά να φροντίζουν τον εαυτό τους. Ο επιστάτης, με ευθύνη για το σχολικό περιβάλλον, μπορεί να ασχοληθεί με πιθανούς κινδύνους και να ενισχύσει μηνύματα που αφορούν την ασφάλεια. Όλο το προσωπικό θα έχει τη δυνατότητα να Βοηθά, να υποστηρίζει και να προάγει μια συνολική σχολική προσέγγιση.

Τα παιδιά επίσης έχουν πολλά να προσφέρουν συμμετέχοντας στις σχετικές δραστηριότητες που απορρέουν από τη δέσμευση του σχολείου, εάν τους εξηγήσουν ποιοι είναι οι στόχοι της προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης και των προγραμμάτων προστασίας του παιδιού, και εάν οι απόψεις και ιδέες τους λαμβάνονται υπόψη.

Συμβουλές και επικοινωνία σε κάθε στάδιο, μαζί με ευκαιρίες για όλους να μοιραστούν τις ανησυχίες τους και να προτείνουν ιδέες, θα Βοηθήσουν στην πραγματοποίηση της δέσμευσης του σχολείου να προάγει την προστασία των παιδιών. Στα αρχικά στάδια, η ανάπτυξη μιας σαφούς τακτικής και προγραμμάτων, πρέπει επίσης να είναι τμήμα μιας συνεχούς προσπάθειας για την προστασία του παιδιού στο σχολείο.

2. Θέσπιση αρχών
Μια συνολική σχολική προσέγγιση της προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης θα αντανακλάται και στην τακτική του σχολείου. Σε ένα υγιές σχολείο θα υπάρχει τακτική καινής αντιμετώπισης σε θέματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, το φύλο, τον εκφοβισμό, το κάπνισμα και τη χρήση αλκοόλ, την κακοποίηση του παιδιού και την πειθαρχία. Οι διατυπώσεις των αρχών δεν πρέπει απαραίτητα να είναι μακροσκελείς και περίπλοκες. Ένας κανόνας για τον εκφοβισμό θα μπορούσε για παράδειγμα να αναφέρει «ο εκφοβισμός σε καμιά του μορφή δεν αποτελεί ανεκτή συμπεριφορά», θα πρέπει, παρ' όλα αυτά, να συμμετέχει όλο το προσωπικό, καθώς και συμβολές από εξωσχολικούς παράγοντες, στη συγκρότηση της τακτικής όπως και στην εφαρμογή της. Τα παιδιά μπορούν να προσθέτουν την άποψη τους και να συμμετέχουν ενεργά στη συγκρότηση αρχών, για παράδειγμα, σε κανόνες της τάξης και πειθαρχίας. Κάποια σχολεία έχουν οργανωμένη τακτική που αφορά την ενεργό προαγωγή της αυτοεκτίμησης των παιδιών και του προσωπικού. Έρευνες έχουν δείξει ότι η υψηλή αυτοεκτίμηση έχει μεγάλη σημασία στην πρόληψη της κακοποίησης και την προαγωγή της προστασίας. Αρχές και εφαρμογή πηγαίνουν μαζί.

Οι ενήλικες αποτελούν πρότυπα γιο τα παιδιά, είτε αυτό μας αρέσει είτε όχι. Το παράδειγμα που δίνει το προσωπικό στα παιδιά είναι πολύ σημαντικό για την αποφυγή της ασυνέπειας και της σύγχυσης, έτσι αυτό που αποτελεί αρχή για τα παιδιά πρέπει να αποτελεί αρχή και για τους ενήλικες.

3. Κώδικας δεοντολογίας
Οι αρχές ενός σχολείου θα επηρεάσουν την τακτική του και θα επηρεαστούν οπό αυτή. Αυτό περιλαμβάνει την ατμόσφαιρα και το «πνεύμα» του σχολείου όπως εμφανίζεται, π.χ., μέσα από τις αξίες και τη στάση που παρουσιάζονται σαφώς και ανεπιφύλακτα στο σχολείο, από τους μαθητές που ενδιαφέρονται για το προσωπικό, από την κοινότητα, από την προσοχή που δίνεται στις πνευματικές και αισθητικές ανάγκες του ατόμου και από τους πολλούς τρόπους με τους οποίους το σχολείο εκδηλώνει και παρουσιάζει το ενδιαφέρον του.

Ο σεβασμός του ατόμου, ανεξάρτητα από τις πολιτιστικές διαφορές και το παρελθόν, είναι ένα κεντρικό θέμα πρόληψης της κακοποίησης και ένα σχολείο που έχει δεσμευτεί να προάγει την προστασία των παιδιών θα θέλει να υιοθετήσει τη συνεργασία και την κατανόηση. Τα σχολεία μπορούν να προσφέρουν ένα ασφαλές, Βέβαιο, τρυφερό περιβάλλον για τα παιδιά - και το προσωπικό - μέσα στο οποίο το κάθε παιδί νιώθει πως το εκτιμούν, εκτιμά και υποστηρίζει τους άλλους. Χρειάζεται χρόνος για να καθιερωθεί μια σχολική τακτική που να υιοθετεί και να καλλιεργεί την αυτοεκτίμηση των παιδιών και του προσωπικού. Μια τέτοια τακτική μπορεί να αποτελέσει σημαντικό προληπτικό παράγοντα και ζωτικό τμήμα της προαγωγής της προστασίας.

4. Οργανωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα
Η προσωπική και κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης χωρίς προσεκτικό σχεδιασμό, μπορεί να χαθεί μέσα από την πίεση που δέχονται τα παιδιά για πετύχουν μόνο τους γνωστικούς στόχους. Υπάρχουν πολλά καινά σημεία και ευκαιρίες για την ανάπτυξη της προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης στα βασικά και θεμελιώδη μαθήματα, ιδιαίτερα τα ελληνικά και τη φυσική. Αυτά Βεβαίως πρέπει να εντοπιστούν και να φανούν ώστε τα μαθήματα που θα σχεδιαστούν να εμπεριέχουν τα σημαντικά θέματα και μηνύματα της προσωπικής και κοινωνικής εκπαίδευσης για τα παιδιά. Ο σχεδιασμός και η δημιουργία προγραμμάτων προστασίας του παιδιού, με Βάση τα κύρια και θεμελιώδη μαθήματα, είναι δυνατός. Αλλιώς, ένα σχεδιασμένο προοδευτικό και αναπτυξιακό πρόγραμμα βασισμένο σε δεξιότητες μπορεί να συνδεθεί με το δημόσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα μετά τη συγγραφή του. Το κλειδί είναι να μην παραλειφθεί κανένα σημαντικό μήνυμα κατά το σχεδιασμό και τη διοργάνωση και το περιεχόμενο να είναι ισορροπημένο ανάμεσα στη γνώση και τις δεξιότητες, με ευκαιρίες για έρευνα από τα παιδιά, αξιών, στάσεων και συμπεριφορών καθώς επίσης και της επιρροής που ασκείται επάνω τους.

Η προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση και η προστασία του παιδιού ασχολούνται με το παιδί συνολικά. Η καλλιέργεια προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων είναι τμήμα ολόκληρου του εκπαιδευτικού προγράμματος. Για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων όμως πρέπει να γίνει π σύνδεση και τα σημαντικά μηνύματα πρέπει να ξεκαθαριστούν στα παιδιά, μέσα από το δημόσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα και/ή μέσω ενός οργανωμένου προγράμματος.

5. Γονείς και μέλη της οικογένειας
Τα σχολεία πρέπει να κερδίσουν τη συμμετοχή των γονιών και των μελών της οικογένειας:

- ενημερώνοντας τους για το τι γίνεται και γιατί'
- ζητώντας τη συμμετοχή τους στον προγραμματισμό και τον εντοπισμό σημαντικών θεμάτων
- εργαζόμενοι μαζί τους για την ανεύρεση τρόπων με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί π αυτοεκτίμηση των παιδιών
- πραγματοποιώντας συναντήσεις για τους γονείς, και/ή εργασίες για να αυξηθούν οι γνώσεις τους και οι δεξιότητες τους και για να τους δοθεί η ευκαιρία να ανταλλάξουν εμπειρίες"
- διατηρώντας στενή σχέση μαζί τους ώστε να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη της συνεργασίας στην πρόληψη και τι συνεπάγεται αυτή.

Οι γονείς και τα μέλη της οικογένειας έχουν μεγάλη επιρροή πάνω στα μικρά παιδιά και θα θέλουν να βοηθήσουν στην προαγωγή της προστασίας τους ενισχύοντας τα μηνύματα για την ασφάλεια, βοηθώντας τα να εφαρμόσουν δεξιότητες και υποστηρίζοντας αυτά που διδάσκονται στο σχολείο. Η συμμετοχή τους ως συνεργάτες στην πρόληψη είναι πολύ σημαντική. Δεν είναι μονάχα υποχρέωση του σχολείου. Οι γονείς και τα μέλη της οικογένειας έχουν επίσης υποχρέωση να συμμετέχουν στην προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση των παιδιών τους, ιδιαίτερα στον τομέα της προαγωγής της προστασίας.

6. Ευρύτερη κοινότητα
Η ασφάλεια και η προστασία των παιδιών δεν είναι υποχρέωση μονάχα της οικογένειας και του σχολείου. Υπάρχουν πολλά επαγγέλματα και ομάδες, τόσο θεσπισμένα όσο και εθελοντικά που ενδιαφέρονται και συμμετέχουν στη διατήρηση της ασφάλειας και της υγείας των παιδιών. Τα σχολεία θα συνεργάζονται στενά με κοινωνικές υπηρεσίες, επίσης και άλλοι θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα σχολικά προγράμματα πρόληψης, στην περίπτωση που θα παρουσιαστεί κάποιο περιστατικό κακοποίησης παιδιού.

Ένα σχολείο που ενδιαφέρεται να προάγει την προστασία των παιδιών θα θέλει να επεκτείνει και να δυναμώσει τους δεσμούς του με όσους από την ευρύτερη κοινότητα μπορούν να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν τα μηνύματα για την ασφάλεια - να δυναμώσει τη συνεργασία ανάμεσα στο σπίτι, το σχολείο και την ευρύτερη κοινότητα.

Έχουμε εντοπίσει έξι στοιχεία κλειδιά για την επίτευξη μιας συνολικής σχολικής προσέγγισης στην προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση, με επίκεντρο την προαγωγή της προστασίας. Κάθε στοιχείο μπορεί να παρομοιαστεί με ένα σημείο στην αλυσίδα. Εάν ένα από αυτά είναι αδύναμο, τότε θα επηρεαστεί η δύναμη και η αποτελεσματικότητα ολόκληρης της αλυσίδας.

Ως συνεργάτες στην πρόληψη, οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς, τα παιδιά και τα μέλη της κοινότητας θα συμβάλουν όλοι στην ενδυνάμωση της αλυσίδας και την προαγωγή της υγείας, της ασφάλειας και της ευημερίας των παιδιών και του προσωπικού. Μια συνολική σχολική προσέγγιση απαιτεί δέσμευση από ολόκληρο το σχολείο.