
Απεικόνιση αγροτικών εργασιών από χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου, 13ος αιώνας.

Πήλινο εφυαλωμένο πινάκιο με παράσταση κυνηγού, 12ος αι., Αρχαιολογικό Μουσείο Κορίνθου.

Γεωργικά εργαλεία, 12ος-13ος αι., Θήβα.
|
Η βυζαντινή πόλη ήταν στενά συνδεδεμένη με τη γύρω αγροτική περιοχή. Οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι, που ζούσαν έξω από τα τείχη της πόλης, σε λιγότερο ή περισσότερο απομακρυσμένα χωριά, πουλούσαν το πλεόνασμα της παραγωγής τους για να αγοράσουν έτοιμα προϊόντα στην πόλη, ή για να πληρώσουν ένα γιατρό ή ένα συμβολαιογράφο.Στο Βυζάντιο η εκμετάλλευση της γης γινόταν από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη είτε από άλλους. Οι μεγάλες ιδιοκτησίες καλλιεργούνταν από τους μισθίους και σπανιότερα από δούλους. Υπήρχαν ακόμα οι μικροϊδιοκτήτες γης που ζούσαν σε χωρία και πλήρωναν συλλογικά φόρους. Η ζωή τους περιστρεφόταν γύρω από την οικογένεια και την εκκλησία (ο παπάς του χωριού, εκτός από θρησκευτικός λειτουργός, δίδασκε τα παιδιά ανάγνωση, γραφή, αριθμητική). Τα μέσα που διέθεταν για την καλλιέργεια της γης και τη συλλογή και επεξεργασία των καρπών δεν διέφεραν πολύ από αυτά της αρχαιότητας: ένα απλό ξύλινο άροτρο που το έσερναν βόδια, δρεπάνια δικέλλες, αξίνες κ.λπ. Η κτηνοτροφία κατείχε πάντα σημαντική θέση στη βυζαντινή αγροτική οικονομία και η κατοχή κοπαδιών αποτελούσε ένδειξη πλούτου. Ο πληθυσμός της υπαίθρου συμπλήρωνε τα εισοδήματα και τη διατροφή του με το κυνήγι (αγαπημένη ενασχόληση όλων των κοινωνικών τάξεων), τη μελισσοκομία, τη σηροτροφία (εκτροφή μεταξοσκωλήκων για μετάξι) και το ψάρεμα.
|