1. Η Γυμναστική απαραίτητο μέρος της αγωγής
των νέων στην Αθήνα
«Από τη στιγμή κιόλας που το παιδί καταλαβαίνει τι του λένε, και
η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο πατέρας ακόμη πασχίζουν
για τούτο: με ποιον τρόπο το παιδί θα γίνει αψεγάδιαστο. [...] Λοιπόν
σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τα στέλνουν ακόμα και στους γυμναστές,
για να κάμουν κορμί δυνατότερο, κι έτσι το μυαλό τους φωτισμένο
να έχει βοηθό, και να μην αναγκάζονται να δείχνουν δειλία στους
πολέμους και στις άλλες πράξεις, επειδή το σώμα τους προδίνει. Κι
αυτά τα κάνουν με το παραπάνω εκείνοι που έχουν στη διάθεσή τους
περισσότερα μέσα και τα περισσότερα μέσα τα διαθέτουν οι πιο πλούσιοι.
Αυτών λοιπόν οι γιοι πρώτοι -πρώτοι από τα παιδιά της ηλικίας τους
αρχίζουν να πηγαίνουν στο σχολείο και σταματούν τις σπουδές χρόνια
αργότερα από τους άλλους.»
Πλάτωνος, Πρωταγόρας, 325c-326c,
μτφρ. Σ. Σπυρόπουλου, 2η Έκδοση, Ινστιτούτο Μ. Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη 1981.
2. Η λειτουργία των αθλητικών χώρων
Τα γυμνάσια και οι παλαίστρες, όσα είναι δημόσια ιδρύματα, ελέγχονται
άμεσα από την πολιτεία με ειδικούς άρχοντες. Στην Αθήνα τον έλεγχο
ασκεί μια συναρχία από 20 "σωφρονιστές". Από τον Ε΄
αιώνα π. Χ. μαρτυρείται ο θεσμός του "γυμνασιάρχου".[...]
Κατά τον Ε΄αιώνα π.Χ. εμφανίζεται ως επόπτης του γυμνασίου και
άρχων "κοσμητής". Διδάσκαλοι της σωματικής αγωγής ήταν
ο "παιδοτρίβης" και ο "γυμναστής".
Ιστορία του ελληνικού έθνους, τ. Β΄, Αρχαϊκός ελληνισμός, Δημήτρη Λαζαρίδη: Ο αθλητισμός στην αρχαία Ελλάδα, σ. 497.