1. Οίνος ευφραίνει καρδίαν
ανθρώπου
«Τι είναι η ζωή, πες μου...Το πιοτό είναι, λέω εγώ. Βλέπεις κοντά στα ρείθρα των χειμάρρων τα δέντρα που βρέχονται νύχτα και μέρα, πόσο μεγάλα κι
ωραία γίνονται, όσα όμως ζουν στη δίψα και τη ξηρασία χάνονται.»
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.41.26-33, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
2 . Το κρασί: ποτό ή τρόφιμο;
Σύμφωνα με την αρχαιοελληνική μυθολογική παράδοση η εισαγωγή της αμπέλου
στον ελληνικό χώρο έγινε από το θεό Διόνυσο που θεωρούνταν εισηγητής
και προστάτης της οινοποσίας. Η Διονυσιακή λατρεία που μετουσιώθηκε
στη συνέχεια στη δραματική τέχνη περιλαμβάνει μια σειρά εθιμικά
δρώμενα που σχετίζονταν με την καλλιέργεια
και την επεξεργασία του πολύτιμου αυτού ποτού. Πέρα όμως απ΄ αυτή
τη θρησκευτική του διάσταση, σημαντική ήταν η διατροφική του αξία
στην καθημερινότητα του αρχαίου έλληνα. Το ακράτισμα,
το πρωινό του, ήταν στην ουσία ένα κομμάτι ψωμί βρεγμένο μέσα σε μια
κούπα κρασί. Εκεί βέβαια που ο ρόλος του αναδείχθηκε πρωταρχικός ήταν
στα συμπόσια.
3. Περί οίνου ευφυολογήματα
α. «Ο άνθρωπος καθόλου δε μοιάζει με το κρασί: ασχημαίνει
όταν γερνά και γίνεται δυσάρεστος, αντίθετα με το παλιό κρασί που
όλοι αγαπάμε.»
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.46.2-4,
μτφρ. Μιχ. Δήμου.
β. «Ο χαριτολόγος Αντιφάνης επισημαίνει τα χαρακτηριστικά
διαφόρων πόλεων ως εξής: απ την Ηλεία μάγειρος, λέβητας
απ το Άργος, κρασί Φλιάσιο, στρώματα από την Κόρινθο, ψάρια της Σικυώνας,
αυλητρίδες απ΄ το Αίγιο, τυρί Σικελικό.... »
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.49.1-6, μτφρ. ΜΙχ. Δήμου.
γ. «Ο Εύβουλος έλεγε πόσο παράξενο είναι που οι εταίρες
προτιμούν το παλιό κρασί, αλλά το νέον άντρα. »
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.47.1-6, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
δ. «Πραγματικά το παλιό κρασί δεν είναι μόνο πιο
εύγευστο, αλλά και πιο υγιεινό. Συντελεί στην καλύτερη πέψη των τροφίμων,
δυναμώνει κι αναζωογονεί το αίμα κι ατάραχο ύπνο φέρνει. »
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.47.8-13, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
ε. «Ο Θεόπομπος ιστορεί ότι η άμπελος φύτρωσε στην
Ολυμπία, κοντά στον Αλφειό. Οι ντόπιοι, λέει, κατά τη γιορτή των Διονυσίων
σφραγίζουν τρεις χάλκινους λέβητες άδειους, μπροστά στους επισκέπτες
προσκυνητές κι όταν τους αποσφραγίζουν την άλλη μέρα τους βρίσκουν
γεμάτους κρασί.»
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.61.1-11, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
στ. «Από τα ζώα μεθάνε τα γουρούνια, όταν φάνε τα
στέμφυλα των σταφυλιών κι επίσης οι κόρακες
και τα σκυλιά, όταν φάνε ένα βοτάνι που το λένε οινούσσα κι ακόμα
οι πίθηκοι κι ο ελέφαντας, αν πιουν κρασί. Γι΄ αυτό και το κυνήγι
των πιθήκων και των κοράκων γίνεται καλύτερα όταν είναι μεθυσμένοι,
οι πίθηκοι με κρασί, οι κόρακες με την οινούσσα. »
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 10.34.9-23, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
ζ. «Ο Ησίοδος προτρέπει
να γίνεται η ανάμειξη ενός μέρους κρασιού με τρία μέρη νερού. Ο Άλεξις
στο έργο του «Τιτθή» προτείνει μια συντηρητικότερη
μείξη: ένα προς τέσσερα.»
Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 10.28.5-14, μτφρ. Μιχ. Δήμου.