Αποσπάσματα από τις "Ιστορίες" του Ηροδότου [ εκδ. Παπαδήμα,1988, μτφρ. Άγγελου Βλάχου]

Η ελληνική γλώσσα Α,58
Το ελληνικό έθνος, καθώς νομίζω, χρησιμοποιούσε από πάντα τη γλώσσα που μιλάει σήμερα. Όταν αποσχίστηκε από τους Πελασγούς, ήταν στην αρχή πολύ μικρό κι αδύνατο, αλλά αργότερα αυξήθηκε και περιέλαβε πολλά άλλα έθνη.

Πρόταση συμμαχίας Α,76
Πριν ξεκινήσει [ενν. ο Κύρος] είχε στείλει κήρυκες στους Ίωνες για να επαναστατήσουν εναντίον του Κροίσου. Οι Ίωνες όμως δεν τον άκουσαν. Όταν ο Κύρος έφθασε απέναντι από τον Κροίσο, στρατοπέδευσε κι αναμετρήθηκαν εκεί, στην Πτερία. Έγινε μεγάλη μάχη κι έπεσαν πολλοί κι από τα δύο μέρη, αλλά όταν νύχτωσε, χωρίστηκαν χωρίς να υπάρχει νικητής.

Οι Ιωνικές πόλεις της Μικράς Ασίας Α,142,1-3
Οι Ίωνες αυτοί στους οποίους ανήκει το Πανιώνιο, έχουν χτίσει τις πολιτείες τους στον τόπο όπου υπάρχει ο ωραιότερος ουρανός και το καλύτερο κλίμα, απ΄όσα ξέρω. Ούτε οι χώρες που είναι βορινά της Ιωνίας ούτε εκείνες που βρίσκονταν στα νότια ή στ' ανατολικά ή στα δυτικά μπορούν να συγκριθούν μαζί της. Γιατί οι βορινές υποφέρουν από το κρύο και την υγρασία, οι νότιες από τη ζέστη και την ξηρασία. Οι Ίωνες δε μιλούν όλοι την ίδια γλώσσα, αλλά έχουν τέσσερις διαλέκτους. Πρώτη πολιτεία τους στο νότο είναι η Μίλητος, ύστερα έρχεται η Μυούς και η Πριήνη. Αυτές οι δυο βρίσκονται στην Καρία και μιλούν την ίδια διάλεκτο με τους Ίωνες. Οι ακόλουθες πολιτείες βρίσκονται στη Λυδία: η Έφεσος, η Κολοφών, η Λέβεδος, η Τέως, οι Κλαζομενές και η Φώκαια. Οι πολιτείες αυτές μιλούν την ίδια γλώσσα που δεν έχει τίποτα το κοινό με τη γλώσσα των τριών προηγούμενων. Υπάρχουν κι άλλες τρεις ιωνικές πολιτείες. Οι δυο είναι σε νησιά, τη Σάμο και τη Χίο και η άλλη στην ηπειρωτική χώρα. Λέγεται Ερυθραί. Οι Χίοι και οι Ερυθραίοι έχουν την ίδια γλώσσα, ενώ οι Σάμιοι έχουν δική τους ξεχωριστή.

Το Πανιώνιο Α,143,3
Οι δώδεκα όμως αυτές πολιτείες ήταν υπερήφανες για το όνομα και ίδρυσαν ιερό για τις ίδιες μόνο, που το ονόμασαν Πανιώνιο και αποφάσισαν να μη δεχτούν σ' αυτό καμιά άλλη ιωνική πολιτεία, αλλά και καμιά άλλη δε ζήτησε να γίνει δεκτή εκτός από τη Σμύρνη.

Δωρική πεντάπολη Α,144
Όπως εκείνοι, έτσι κι η σημερινή πεντάπολη των Δωριέων, που κάποτε λεγόταν εξάπολη, δε δέχεται κανέναν από τους γειτονικούς Δωριείς στο Τριοπικό ιερό και αποκλείει από αυτό ακόμα και τις πολιτείες που παραβίασαν τους κανόνες του ιερού. Παλαιότερα στους αγώνες του Τριοπίου Απόλλωνος έδιναν στους νικητές για βραβείο χάλκινο τρίποδα, που δεν επιτρεπόταν όμως να τον πάρει ο νικητής από το ναό, αλλά έπρεπε να τον αφήνει εκεί, ανάθημα στο θεό. Ο Αγασικλής όμως από την Αλικαρνασσό νίκησε, περιφρόνησε το νόμο και πήρε τον τρίποδα και τον έστησε στο σπίτι του. Γι΄αυτό το λόγο οι πέντε πολιτείες, Λίνδος, Ιαλυσός, Κάμειρος, Κώς και Κνίδος απέκλεισαν την έκτη πολιτεία, την Αλικαρνασσό. ΄Ετσι την τιμώρησαν.

Το Πανιώνιο Α,148
Το Πανιώνιο είναι χώρος ιερός στη Μυκάλη, στραμμένος κατά το βορρά, αφιερωμένος απ' όλους τους Ίωνες μαζί στον Ελικώνιο Ποσειδώνα. Η Μυκάλη είναι ακρωτήριο που προχωρεί δυτικά, αντίκρυ στη Σάμο. Εκεί συγκεντρώνονταν όλοι οι Ίωνες και γιόρταζαν τα Πανιώνια. Δεν είναι μόνο οι γιορτές των Ιώνων αλλά και οι γιορτές όλων των άλλων Ελλήνων [...]

Αιολικές πολιτείες Α,149
[...] οι αιολικές πολιτείες είναι οι ακόλουθες: Η Κύμη που ονομάζεται και Φρικωνίς, οι Λήρισες, το Νέο Τείχος, η Τήμνος, η Κίλλα, το Νότιο, η Αιγειρούσσα, η Πιτάνη, οι Αιγαίες, η Μύρινα, η Γρύνεια. Αυτές είναι οι έντεκα αρχαίες πολιτείες των Αιολέων. Μια τους την πήραν οι Ίωνες, τη Σμύρνη, γιατί πριν ήταν δώδεκα πολιτείες.

Τα ταξίδια των Φωκαέων Α,163
Οι Φωκαείς είναι οι πρώτοι από τους Έλληνες που έκαναν μεγάλα θαλάσσια ταξίδια. Αυτοί ανακάλυψαν την Αδριατική, την Τυρρηνική, την Ιβηρική...

Μια πρόταση του Βία Α,170,1-2
Παρά τη δυστυχία τους [δηλ. την υποταγή στους Πέρσες] οι Ίωνες δεν έπαυαν να συγκεντρώνονται στο Πανιώνιο και πληροφορήθηκα ότι ο Βίας από την Πριήνη τους έδωσε μια πολύ καλή συμβουλή που αν την είχαν ακολουθήσει θα είχαν γίνει οι Ίωνες οι ευτυχέστεροι των Ελλήνων. Τους είπε να φύγουν όλοι οι Ίωνες με κοινό στόλο και να πάνε στη Σαρδώ, όπου να χτίσουν μια κοινή πολιτεία για όλους τους Ίωνες. Έτσι θα ελευθερώνονταν από τη δουλεία και θα ευτυχούσαν έχοντας στη διάθεσή τους το μεγαλύτερο νησί απ' όλα κι εξουσιάζοντας άλλα νησιά.