ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ - ΚΑΤΟΙΚΙΑ - ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ - ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΡΗΝΗ / ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΗΣ
 

 

1. Η ύδρευση της αρχαίας Αθήνας

Οι ανάγκες ύδρευσης στην Αθήνα, όπως και στις περισσότερες ελληνικές πόλεις, καλύπτονταν από τα πηγάδια. Στην Αθήνα ο Πεισίστρατος, στο πλαίσιο της κοινωνικής του πολιτικής, μερίμνησε για το ζωτικό θέμα της ύδρευσης της πόλης. Η μοναδική κρήνη ποσίμου ύδατος, η Καλλιρόη, που οι πηγές της ήταν φανερές, ονομάστηκε μετά τα έργα του Πεισιστράτου Εννεάκρουνος, λόγω των εννιά κρουνών της. Μια από τις δούλες του σπιτιού είχε αναλάβει αποκλειστικά την υποχρέωση για τη μεταφορά νερού στο σπίτι. Ο Στράβων αναφέρει κι άλλες πηγές, μία μάλιστα κοντά στο Λύκειο. Ο Πειραιάς είχε μόνο φρέατα κι όχι κρήνες. Τα φρέατα αυτά φαρμάκωσαν οι Πελοποννήσιοι στις αρχές του Πελοποννησιακού πολέμου κι έτσι ξέσπασε ο καταστροφικός λοιμός που αποδεκάτισε την πόλη. Ο Θουκυδίδης γράφει χαρακτηριστικά: "κρήναι ούπω ήσαν αυτόθι." [Θουκυδίδου, Ιστορία, 2.48.2.5].
Βλ. Χαρ. Ι. Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 368.

2. Σκηνή στη βρύση

Ο Αριστοφάνης ζωγραφίζει παραστατικά την πρωινή κίνηση στη δημόσια κρήνη :

Με τις στάμνες μας στη βρύση
πήγαμε αξημέρωτα.
Τι σπρωξίδι, τι κακό...
Να χτυπάνε τα κανάτια το ένα τα άλλο...
Με παλιόδουλους σπρωχτήκαμε και δούλες.
Αριστοφάνους, Λυσιστράτη, στ. 327-330, μτφρ. Θρασ. Σταύρου.

3. Ο προσανατολισμός του σπιτιού

Ο προσανατολισμός του σπιτιού αποτελούσε βασική μέριμνα των αρχαίων ελλήνων. Ο Αθηναίος Ισχόμαχος, στον Οικονομικό του Ξενοφώντα, εξηγεί τα πλεονεκτήματα του "μεσημβρινού" σπιτιού στη σύζυγό του. Το μεσημβρινό σπίτι έχει ήλιο το χειμώνα και σκιά το καλοκαίρι λόγω της τροχιάς που ακολουθεί ο ήλιος στην κίνησή του. Το χειμώνα η τροχιά του είναι χαμηλά κι έτσι το φώς του εισχωρεί μέσα στο σπίτι. Το καλοκαίρι που η τροχιά του είναι ψηλά, πάνω απ΄ τη στέγη του σπιτιού, δημιουργεί σκιά. Γι' αυτό το λόγο τα μεσημβρινά μέρη του σπιτιού πρέπει να έχουν ύψος, για να μην αποκλείεται ο ήλιος, ενώ τα βορινά πρέπει να είναι πιο χαμηλά, για να μην τα πιάνουν οι ψυχροί άνεμοι." [Ξενοφώντος, Οικονομικός, 9,4-6, μτφρ. Μιχ. Δήμου].