1. Η αυλή
Το κέντρο της κατοικίας ήταν η αυλή, όπου έβλεπαν τα άλλα δωμάτια. Την
αυλή αυτή ο Όμηρος αποκαλεί "αίθουσα". Η λέξη σημαίνει "φωτισμένος χώρος"
και πραγματικά η αυλή φωτιζόταν από τις ακτίνες του ήλιου, πλάγια όταν
ήταν στεγασμένη. Αυλή ονομάσθηκε από το ρήμα άω=πνέω επειδή ο χώρος
ήταν σχεδόν υπαίθριος και ανοιχτός στην πνοή του αγέρα. Από την αυλή
έμπαιναν στα άλλα δωμάτια του σπιτιού που οι πόρτες τους οδηγούσαν σ'
αυτήν. Στην αυλή υπήρχε και μια στοά που χρησίμευε ως περίπατος και
ως τόπος εστιάσεως.
Βλ. Χαρ. Ι. Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων,
εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 331.
2. Ο Αλκιβιάδης στην αυλή
"Και ξαφνικά ακούστηκαν χτύποι στην αυλόθυρα κι έγινε σαματάς...φωνές
γλεντοκόπων και μιας αυλητρίδας ακούστηκαν...και να που λίγο αργότερα
ακούω τη φωνή του Αλκιβιάδη στην αυλή, τύφλα στο μεθύσι να φωνάζει."
Πλάτωνος, Συμπόσιον, 212.c.7, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
3. Έξοδος στην αυλή
"Ας βγούμε έξω στην αυλή κι ας κάνουμε ένα γύρο για να περάσει λίγη
ώρα μέχρι να φωτίσει η μέρα".
Πλάτωνος, Πρωταγόρας, 311.α.4, μτφρ. Μιχ. Δήμου.
4. Ο βωμός του Ερκείου Διός
Στην αυλή βρισκόταν κι ο βωμός του Ερκείου Διός όπου τελούσαν τις οικιακές
θυσίες. Μεγάλη σημασία για τους αρχαίους Έλληνες είχε εκτός από τον
έρκειο Δία και η θεά Εστία που το σύμβολό της στο σπίτι ήταν
η εστία, η θέση της πυράς. Αυτή η εστία αποτελούσε το κέντρο του σπιτιού,
αν όχι τοπικά, τουλάχιστο ηθικά. Γύρω της κατά την τελετή των Αμφιδρομίων
περιφερόταν το νεογνό βρέφος, σ' αυτήν ανάβονταν οι λαμπάδες του Υμέναιου
και στις βαθμίδες της πέφτανε γονατιστοί οι ικέτες.
Βλ. Χαρ. Ι. Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων,
εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 331.
5. Αύλειος θύρα
Η πρώτη πόρτα του σπιτιού απ' την οποία έμπαινε κανείς από το δρόμο
στην αυλή, η σημερινή αυλόπορτα, ονομαζόταν αύλειος ή αυλεία. Άνοιγε
συνήθως προς τα μέσα. Αν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, άνοιγε προς τα
έξω αυτός που έβγαινε από το σπίτι έδινε σημάδι της εξόδου του με κάποιο
τρόπο, ώστε αν κάποιοι στέκονταν μπροστά στην πόρτα να τον ακούσουν
και να παραμερίσουν για να μη τους χτυπήσει η πόρτα καθώς άνοιγε. Ο
Πεισιστρατίδης Ιππίας επέβαλε φόρο για τις αυλόπορτες που άνοιγαν προς
τα έξω, πρός το δρόμο, γιατί σφετερίζονταν "δημόκτητον", δηλ. δημόσιο
χώρο. Για τον ίδιο λόγο επιβλήθηκε φόρος στα υπερώα
και τους εξώστες, τις μάντρες ή τα σκαλάκια που εξείχαν προς το δρόμο.
Βλ. Χαρ. Ι. Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων,
εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 332
|