1.Αποσπάσματα από τις "Ιστορίες" του Ηροδότου [ εκδ. Παπαδήμα, 1988, μτφρ. Άγγελου Βλάχου]

Τακτική του Πεισίστρατου Α,64
Ο Πεισίστρατος, αφού κατέλαβε για τρίτη φορά την Αθήνα, στερέωσε την εξουσία του χρησιμοποιώντας πολλούς μισθοφόρους και πολλά χρήματα από εισφορές που εισέπραττε, άλλες από τη Αττική και άλλες από την περιοχή του ποταμού Στρυμόνα. Πήρε και ομήρους τα παιδιά των Αθηναίων που του είχαν αντιταχθεί και δεν είχαν φύγει και τα έστειλε στη Νάξο. [Κι αυτή την κυρίεψε ο Πεισίστρατος με πόλεμο και την παράδωσε στο Λύγδαμι].

2. Οι τύραννοι και οι τυραννίδες

Τι είναι "τύραννος" και τι "τυραννίς"; Ενώ για τα άλλα αρχαία ελληνικά καθεστώτα διαθέτουμε αρχαίες ειδήσεις και γνώμες τόσο ευνοϊκές, όσο και δυσμενείς, για την "τυραννίδα" δεν έχουμε παρά βίαιες επιθέσεις από αντιπάλους και παθόντες και καταδικαστικές κρίσεις από πολιτικούς φιλοσόφους και αλλους συγγραφείς που μιλούν γι΄αυτήν. Ακόμα πιο δυσμενές είναι το κλίμα για τους τυράννους ως πρόσωπα, με το πλήθος και το τερατώδες των πράξεων που τους αποδίδονται [φόνοι και άλλες ωμότητες σε βάρος αντιπάλων και οικείων, απάτες, ιδιοτελείς δημεύσεις, καταχρήσεις, ιεροσυλίες, ακολασίες και ασέλγειες, ψυχικές διαταραχές]. Για πολύ λίγους τυράννους αναφέρονται και πράξεις θετικές, ελάχιστοι φωτίζονται ευνοϊκά. [...]

Σύμφωνα με αδιάβλητα στοιχεία που διαθέτουμε και μερικές κρίσεις του Αριστοτέλη, που απομονώνουμε σε εισαγωγικά, η "τυραννίς" μπορεί να ορισθεί ως "μοναρχία" ανδρός που κατέλαβε την εξουσία "δι΄απάτης ή βίας", την άσκησε χωρίς να δώσει λόγο [ "ανυπεύθυνος" ] εις βάρος ίσων ή και ανωτέρων του [ "ομοίων και βελτιόνων" ] και προς το συμφέρον του, όχι προς το συμφέρον των αρχομένων [ "προς το σφέτερον αυτής συμφέρον, αλλά μη προς των αρχομένων" ].

[Ιστορία του ελληνικού έθνους, τ.Β, Χρύσης Πελεκίδης, Η Ιωνική επανάσταση, σ.284.

3. Νόμος. Ελευθερία και Δημοκρατία

Η εφαρμογή του νόμου στην ανθρώπινη ζωή αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά βήματα στη θεμελίωση και εξέλιξη του πολιτισμού. Ο νόμος είναι συνυφασμένος με την έννοια της ελευθερίας που αποτελεί προϋπόθεση της δημοκρατίας. Η εναλλαγή των προσώπων στην εξουσία αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της δημοκρατικής ζωής που δε νοείται βέβαια αν τα ίδια πρόσωπα ασκούν την εξουσία διαρκώς και επαγγελματικά. Σημαντικό επίσης στοιχείο της ελευθερίας είναι η αυτοδιάθεση του ανθρώπου, πράγμα που επισημαίνει ο Αριστοτέλης. [ Πολιτικά, Ζ, 1317α 40-1317β 17]. Η ελευθερία ήταν το κύριο ενωτικό χαρακτηριστικό των Ελλήνων και αυτό τους διαφοροποιούσε από τους μη Έλληνες.

Πάνω στην αντίληψη της ελευθερίας δομείται η έννοια του πολιτεύματος. Το πολίτευμα είναι γενικά ο τρόπος ζωής σε μια οργανωμένη κοινωνία. Στην ευρύτερή του μορφή περιλαμβάνει τα ήθη, ακόμα και τα έθιμα, της κοινωνίας αυτής, το κύριο στοιχείο του όμως είναι οι νόμοι, γραπτοί και άγραφοι. Τρεις είναι οι βασικές μορφές του πολιτεύματος, η Δημοκρατία, η Ολιγαρχία και η Μοναρχία. Στη Δημοκρατία πηγή και βάση της εξουσίας είναι ο Δήμος, ο λαός και οι άρχοντες αναδεικνύονται με κλήρωση. Στην ολιγαρχία κυβερνούν οι προνομιούχοι λόγω καταγωγής ή περιουσίας και αναδεικνύονται με εκλογή. Στη Μοναρχία πηγή και βάση της εξουσίας είναι ο μονάρχης που κατέχει την εξουσία με κληρονομικό δικαίωμα ή τη βία.