α. η τέχνη και τεχνική της
μαγειρικής
Η μαγειρική στην αρχαιότητα δεν ήταν μια απλή διαδικασία, αλλά θεωρούνταν
υψηλή τέχνη που μάλιστα συσχετιζόταν με τη φιλοσοφία, την αισθητική ακόμα
και με την αστρονομία. Με την πάροδο του χρόνου η μαγειρική εξελίχθηκε
σχεδόν σε ειδική επιστήμη. Ο Πλάτωνας στο Γοργία κάνει ένα τολμηρό συσχετισμό
μαγειρικής και μουσικής που αξίζει να παραθέσουμε. «Aπ τις ίδιες νότες
βγαίνουν διαφορετικοί τόνοι, άλλοι οξείς, άλλοι χαλαροί. Όλοι είναι νότες,
αλλά η κάθε μια έχει διαφορετικό ήχο. Οι πιο διαφορετικοί συνδυάζονται
καλύτερα, οι λιγότερο διαφορετικοί συνδυάζονται χειρότερα. Αν κάποιος
συνδέει τα πάντα σε μια νότα, δεν παράγεται καθόλου. ευχαρίστηση. Οι
πιο τολμηροί, οι πιο ποικίλοι συνδυασμοί προσφέρουν μεγαλύτερη απόλαυση.
Με τον ίδιο τρόπο ο μάγειρας φτιάχνει φαγητό και ποτό για μας δημιουργώντας
δίσκους από όμοια κι ανόμοια. Αν κάποιος τα κάνει όλα ίδια, δεν υπάρχει
απόλαυση Αν κάποιος τα βάλει όλα πάνω σ ένα δίσκο δεν είναι σωστό Οι
νότες της μουσικής ηχούν άλλοτε ψηλά, άλλοτε χαμηλά. Η γλώσσα γεύεται
την τροφή σαν να ήταν μουσική, διακρίνοντας το γλυκό και το ξινό, το
αρμονικό και το μη αρμονικό, σε όλα όσα συναντά. Όταν η μουσική είναι
συντονισμένη υπάρχει απόλαυση, όταν είναι ασυντόνιστη και χωρίς αρμονία,
δεν υπάρχει μουσικότητα, υπάρχει αγωνία».Πλάτων, Γοργίας βλ. Andrew Dalby
and Sally Crainger, The classical cookbook, The British Museum press,
1996
β. το έργο του μαγείρου
Ο μάγειρος καθόλου δε διαφέρει από τον ποιητή. Ο νους είναι η τέχνη και
του ενός και του άλλου. Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 1.13.23-24
Το να ετοιμάσει κανείς το φαγητό, να κόψει τις μερίδες , να ψήσει
και να φυσήξει τη φωτιά ο καθένας θα μπορούσε να το κάνει, πρέπει
όμως να λέγεται οψοποιός, τραπεζοκόμος. ¶λλο είναι ο μάγειρος που
πρέπει να ξέρει τον τόπο, την ώρα, τον οικοδεσπότη, τους καλεσμένους,
όπως επίσης πότε και ποιο ψάρι πρέπει
ν’ αγοράσει Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 9.69.18-28
Ο Φιλόξενος λουζόταν κι έφευγε από το σπίτι του. Περιφερόταν σ άλλες
πόλεις και τα παιδιά που τον ακολουθούσαν του έδιναν λάδι, κρασί,
γάρο, ξίδι κι άλλα τρόφιμα και νοστιμιές. Έμπαινε λοιπόν στα ξένα
σπίτια, πρόσθετε στα φαγητά τα αρτύματα και σκύβοντας πάνω από τις
χύτρες απολάμβανε τη μυρουδιά. Μια φορά λοιπόν που βρέθηκε στην Έφεσο
βρήκε το παντοπωλείο κλειστό , επειδή κείνη τη μέρα γινόταν κάποιος
γάμος. Δεν έχασε την ευκαιρία, λούστηκε, πήγε στο γάμο, έφαγε καλά
και τραγούδησε ένα τραγούδι προς τιμή του γαμπρού. Αυτός ευχαριστήθηκε
πολύ και του είπε: «Να έρθεις κι αύριο για φαγητό, Φιλόξενε.» « Αν
δεν είναι ανοιχτό το παντοπωλείο…» απάντησε εκείνος. Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί,1.9.19-33
γ. ο Αρχέστρατος
Ο Αρχέστρατος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο γενάρχης της μαγειρικής
επιστήμης. Έζησε στα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα, καταγόταν από τη Σικελία
και γύρισε όλο τον χώρο της Μεσογείου για να μαθητεύσει στις διατροφικές
συνήθειες των ανθρώπων. Στις συνταγές που κατέγραψε δεν καθορίζει
απόλυτα τις ποσότητες των υλικών, αλλά αφήνει την ελευθερία αυτοσχεδιασμού
στον καθένα. Μετουσιώνει τη γευσιγνωσία σε ποίηση στο μεγάλο έργο
του που τιτλοφορείται Γαστρονομία ή
Ηδυπάθεια ή Δειπνολογία ή Οψοποιία .[ Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί 1.6.39-7.11]
Βλ.Andrew Dalby and Sally Crainger, The classical cookbook, The
British Museum press, 1996, σ.58-62