α. Ιστορία του οικισμού των Αθηνών

Μια μακρόχρονη ιστορική και μυθολογική παράδοση καθιστά την Αθήνα απ' τις πιο αρχαίες ελληνικές πόλεις, μια πραγματική κοιτίδα του ελληνικού πολιτισμού. Οι Αθηναίοι καυχούνταν ότι ήταν αυτόχθονες. Ο Περικλής στον "Επιτάφιό" του κάνει ιδιαίτερη μνεία σ'αυτή την ιδιότητά τους. Η πόλη στην αρχική της μορφή αποτελούνταν από ξεχωριστούς οικισμούς. Η ένωσή τους έγινε βασικά από το Θησέα και αποτέλεσε τη βάση για την κατοπινή φυλετική διαίρεση της Αθηναϊκής κοινωνίας. Στον πληθυντικό της λέξης "Αθήναι" διατηρείται η ανάμνηση αυτής της σύστασης της πόλης από ξεχωριστούς οικισμούς. Πριν από το Θησέα η Ακρόπολη αποτελούσε την πόλη μαζί με την κάτω περιοχή της πόλης που απλωνόταν κυρίως προς το Νότο. [Βλ. Θουκυδίδη, Ιστορία, Β,15 και Πλουτάρχου, Βίος του Θησέως, 6, 3-37]

β. πληθυσμός της πόλης

Η Αττική ήταν "λεπτόγεως", όχι πολύ εύφορη, αλλά το κλίμα ήταν εξαιρετικό και συνέβαλε κι αυτό στη δημιουργία του έξοχου πολιτισμού της πόλης. Η Αθήνα, ύστερα από τους βασιλείς και τους τυράννους, κάτω από τη διοίκηση φωτισμένων ανδρών, και ιδιαίτερα του Περικλή, έγινε η κοιτίδα της δημοκρατίας. Οι γνήσιοι πολίτες της έφτασαν στις περιόδους ακμής τις 35.000. Σ' αυτούς πρέπει να προσθέσουμε τους μέτοικους που έφθαναν τις 20.000 περίπου. Με τις γυναίκες και τα παιδιά ο πληθυσμός των ελεύθερων κατοίκων ανερχόταν σε 200.000. Πρέπει βέβαια να υπολογίσουμε ότι στην πόλη ζούσε μεγάλος αριθμός δούλων. [Βλ. Robert Flaceliere, O δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων, μτφρ. Γερασ. Δ. Βανδώρου, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 1986, σελ.73]