α. Τα Μακρά τείχη

Τα Μακρά τείχη άρχισαν να χτίζονται από το Θεμιστοκλή μετά τους Περσικούς πολέμους και αποπερατώθηκαν από τον Περικλή κατά το 445 π.Χ. Ήταν διπλά, το βόρειο και το νότιο. Ονομάζονταν σκέλη και είχαν μήκος σαράντα στάδια, περίπου 7.000 μέτρα. Η απόσταση ανάμεσά τους επέτρεπε, όταν γινόταν η οικοδόμηση, δυο άμαξες να διασταυρώνονται άνετα στο άνοιγμά τους. Η βάση τους χτίσθηκε από μεγάλους ογκόλιθους, χωρίς χαλίκι και πηλό ανάμεσά τους, αλλά δεμένους με σίδερο και με μολύβι. Γκρεμίστηκαν από τους Λακεδαιμόνιους όταν κατέλαβαν την πόλη, αλλά λίγα χρόνια αργότερα, το 390 π.Χ., όταν η Αθήνα ανέκτησε τη δύναμή της, ξαναχτίστηκαν.

Βλ. Robert Flaceliere, O δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 1986, [μτφρ. Γερασ. Δ. Βανδώρου], σελ.15-16

β. η κατάληψη της Αθήνας και το γκρέμισμα των τειχών.

Ο Ξενοφώντας περιγράφει με δραματικό τρόπο την ήττα των Αθηναίων που σήμανε και τη λήξη του Πελοποννησιακού πολέμου. Να επισημάνετε στοιχεία που αναφέρονται στο οικιστικό περιβάλλον και δίνουν την εικόνα της ζωής στην πόλη.

"Και σαν έφτασε η Πάραλος στον Πειραιά τη νύχτα, μαθεύτηκε η καταστροφή και ο θρήνος από τον Πειραιά μέσα από τα μακρά τείχη έφτασε ως την πόλη, καθώς ο ένας το έλεγε στον άλλον. Έτσι κείνη τη νύχτα δεν κοιμήθηκε κανείς, όχι μόνο γιατί πενθούσαν τους νεκρούς, αλλά πολύ περισσότερο οι ίδιοι τους εαυτούς τους, πιστεύοντας πως θα πάθουν τα ίδια που έκαναν στους Μηλίους, τους αποίκους των Λακεδαιμονίων, όταν τους νίκησαν στην πολιορκία, και στους Ιστιαιείς και Σκιωναίους και Τορωναίους και Αιγινήτες και πολλούς άλλους Έλληνες. Την επομένη συγκάλεσαν συνέλευση του δήμου κι αποφάσισαν να επιχωματώσουν τα λιμάνια εκτός από ένα και τα τείχη να επισκευάσουν και φρουρές να εγκαταστήσουν και σε όλα τα άλλα να ετοιμάζουν την πόλη σαν σε πολιορκία. [...] Οι Λακεδαιμόνιοι δε συμφώνησαν να αιχμαλωτίσουν πόλη ελληνική που είχε προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες στους κινδύνους που αντιμετώπισε η Ελλάδα, αλλά πρότειναν ειρήνη με τον όρο να γκρεμίσουν τα μακρά τείχη και τα τείχη του Πειραιά και να παραδώσουν τα πλοία εκτός από δώδεκα κι αφού επαναφέρουν τους εξόριστους, να δεχθούν να έχουν τους ίδιους συμμάχους και εχθρούς με τους Λακεδαιμονίους και να τους ακολουθούν και στη στεριά και στη θάλασσα, όπου κι αν τους οδηγούν..."
Ξενοφώντος Ελληνικά, Β, ΙΙ, 3-4 και 20-21 [Μτφρ. Μιχ Δήμου]