α. τα μέρη του αρχαιοελληνικού σπιτιού

Οι ΄Ελληνες ουκ έχουσι προδόμους ουδέ οικοδομούσιν, αλλ' ευθύς κατά την από της πύλης είσοδον κατασκευάζουσιν οδούς ουχί πλατείας, και ένθεν μεν από τούτων ιπποστάσια, ετέρωθεν δε οικίσκους θυρωρών [τούτους προ πάντων ώφειλεν οινομάσαι θυρωρεία], και ευθύς λήγουσιν αι ενδότεραι πύλαι. Ούτος δ' ο μεταξύ των δύο πυλών χώρος καλείται παρ' Έλλησιν θυρωρείον. Εκείθεν υπάρχει είσοδος εις το περιστύλιον τούτο δε το περιστύλιον κατά τρία μέρη έχει στοάς καθ' ό δε μέρος βλέπει προς μεσημβρίαν, δύο παραστάδας εφ' ικανόν διάστημα απεχούσας αλλήλων, εφ' ων επίκεινται δοκοί ή επιστύλια, και αίτινες παρέχουσι προς τα ένδον βάθος έχον τα δύο τρίτα της απ' αλλήλων κατά μέτωπον αποστάσεως των παραστάδων. Ούτος ο τόπος παρά τισι μεν καλείται προστάς, κατ' άλλους δε παραστάς. Προς τα ενδότερα τούτων κατασκευάζονται μεγάλοι οίκοι εν οίς διατρίβουσιν αι οικοδέσποιναι μετά των εριουργών. Δεξιόθεν δε και αριστερόθεν της προστάδος εισί κατασκευασμέναι κοιτώνες, ων ο είς καλείται θάλαμος, ο δ' έτερος αμφιθάλαμος. Πέριξ δ' εν ταις στοαίς διατίθενται καθημερινοί τρίκλινοι οίκοι και κοιτώνες και δωμάτια δουλικά. Τούτο το μέρος καλείται γυναικωνίτις. Μετά τούτων συνάπτονται ευρύτεροι οίκοι, έχοντες ευρυχωρότερα περιστύλια" Βιτρουβίου, Έκθεσις ελληνικής κατοικίας, Βλ. Χαρ. Ι.Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 329

β. Η είσοδος στο σπίτι

Βασικός κανόνας καλής ανατροφής ήταν να μη μπαίνει κανείς σε ξένο σπίτι, ακόμα κι αν οι πόρτες ήταν ανοιχτές, χωρίς να χτυπήσει την πόρτα, και να περιμένει να του επιτρέψουν να μπει. Όταν ο Κίμωνας μπήκε στην Κόρινθο χωρίς να ζητήσει τη σχετική άδεια τον κατηγόρησαν παραλληλίζοντας την ενέργειά του με την απρέπεια της αυθαίρετης εισόδου. Βλ Χαρ. Ι.Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 329

γ. Ο θυρωρός και τα ρόπτρα

"Δεν είναι σωστό να μπεις σε ξένο σπίτι χωρίς να χτυπήσεις την πόρτα...κι όταν χτυπήσεις δεν είναι σωστό να μπεις προτού ο νοικοκύρης σου επιτρέψει [...] Οι Λακεδαιμόνιοι δε συνηθίζουν να χτυπούν την πόρτα της αυλής, αλλά φωνάζουν απ' έξω [...] Τώρα βέβαια υπάρχουν θυρωροί, παλιότερα όμως υπήρχαν ρόπτρα που ο χτύπος τους στην πόρτα έδινε είδηση στους μέσα, για να μην αιφνιδιάσει ο ξένος την οικοδέσποινα ή την κόρη ή πέσει πάνω σε τιμωρία υπηρέτη ή ξεφωνητά των υπηρετριών". Πλούταρχος, Περί περιεργείας, 516, Ε, 7

δ. Θυρωρός και σάρος

Ο θυρωρός που έμενε εκεί ήταν αναγκαίος όχι μόνο για ν ανοίγει την πόρτα όταν κάποιος χτυπούσε και να την κλείνει όταν έφευγε, αλλ' ακόμα και για να σαρώνει [να σκουπίζει] την αυλή με το κόρυμα ή κάλλυντρον. Γι' αυτό ο θυρωρός αποκαλούνταν συχνά και σάρος. Βλ Χαρ. Ι.Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 330