α. Ο γυναικωνίτης στο ομηρικό μέγαρο

Στο ομηρικό μέγαρο ο γυναικωνίτης βρίσκεται πάντα στον επάνω όροφο. Πολλές Ομηρικές σκηνές παρουσιάζουν τις ηρωίδες στην εσωτερική σκάλα που συνέδεε το ισόγειο με το ανώγειο. Εκεί παρουσιάζεται η Πηνελόπη, όταν άκουσε το τραγούδι του "θεϊκού τραγουδιστή".
Κι ως άκουσε απ' τα ανώγι της τ' αθάνατο τραγούδι,
η Πηνελόπη η φρόνιμη του Τηλεμάχου η μάννα,
απ'την ψηλή κατέβηκε του πύργου της τη σκάλα,
όχι μονάχη, πήγαιναν και δυο μαζί της σκλάβες.
Κι ως έφτασε η ασύγκριτη γυναίκα στους Μνηστήρες,
στάθηκε στης καλόφκιαστης σκεπής κοντά το στύλο,
σκεπάζοντας τα μάγουλα με τη λαμπρή της μπόλια
Ομήρου Οδύσσεια, α,328-336 [μτφρ. Ζ. Σίδερη]

β. Γυναικωνίτης στο ισόγειο: δυο περιπτώσεις

Στα μονώροφα σπίτια ο γυναικωνίτης ήταν δίπλα στον ανδρώνα και χωρίζονταν από τους υπόλοιπους χώρους με μια πόρτα που έκλεινε καλά με μοχλό για να μην πειράξει κανείς τα σκεύη ή τα υφαντά που φυλάγονταν στο γυναικωνίτη και για ν'αποφεύγονται οι ερωτικές συνευρέσεις και οι ανεπιθύμητες τεκνογονίες των δούλων που ζούσαν χωρισμένοι κατά το φύλο τους. Βλ Χαρ. Ι.Βουλοδήμου, Περί του ιδιωτικού βίου των αρχαίων ελλήνων, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα, 1997, τ.1, σ. 342

Στα διώροφα σπίτια ο γυναικωνίτης βρισκόταν στο ανώγειο και κατά την κλασική εποχή. Όμως η διευθέτηση αυτή ανατρεπόταν συχνά, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση ενός πελάτη του Λυσία που μετακόμισε στον όροφο και παραχώρησε το ισόγειο στη γυναίκα του για να περιποιείται το μωρό.
"Πρέπει πρώτα- πρώτα να σας πω [γιατί αυτές οι λεπτομέρειες είναι απαραίτητες] ότι το σπιτάκι μου έχει και δεύτερο πάτωμα. Η διαίρεση είναι ίδια στο πάτωμα αυτό και στο ισόγειο, για το διαμέρισμα των γυναικών και των αντρών. Γεννήθηκε το μικρό που το θήλαζε η μητέρα του. Κάθε φορά που έπρεπε να του κάνει μπάνιο, ήταν αναγκασμένη να κατεβαίνει, με κίνδυνο να πέσει από τη σκάλα. Γι' αυτό αποφάσισα να εγκατασταθώ στο πρώτο πάτωμα και να βάλω τις γυναίκες στο ισόγειο". Λυσία, Υπέρ του Ερατοσθένους φόνου απολογία, 9-10