Οι ναυτικές δυνάμεις των
Ελλήνων Η,1
Οι Αθηναίοι είχαν εκατόν είκοσι εφτά καράβια.[...] Οι Κορίνθιοι είχαν σαράντα
καράβια και οι Μεγαρείς είκοσι. Οι Χαλκιδείς επάνδρωσαν είκοσι καράβια
που ήταν Αθηναϊκά. Οι Αιγινήτες είχαν δεκαοχτώ καράβια, οι Σικυώνιοι
δώδεκα, οι Λακεδαιμόνιοι δέκα, οι Επιδαύριοι οχτώ, οι Ερετριείς επτά
και οι Τροιζήνιοι πέντε. Οι Στυρεις είχαν δυο καράβια και οι Κείοι δύο
και πεντηκοντόρους. Είχαν στείλει βοήθεια και οι Οπούντιοι Λοκροί με
επτά πεντηκοντόρους.
Οι επιχειρήσεις στο Αρτεμίσιο Η, 15
Συνέπεσε οι ναυμαχίες να γίνονται τις ίδιες μέρες με τις πεζομαχίες
στις Θερμοπύλες. Πολεμούσαν στη θάλασσα για να φυλάξουν τα στενά
του Ευρίπου, όπως ο Λεωνίδας πολεμούσε για τις Θερμοπύλες. Οι Έλληνες
ενθαρρύνονταν με το σύνθημα να μην αφήσουν τους βαρβάρους να κατέβουν
στην Ελλάδα και οι βάρβαροι με το σύνθημα να καταστρέψουν τις ελληνικές
δυνάμεις και να κυριέψουν το πέρασμα.
Η, 16 Όταν ο στόλος του Ξέρξη προχώρησε παραταγμένος, οι Έλληνες
έμειναν ακίνητοι στο Αρτεμίσιο. Οι βάρβαροι σχημάτισαν ημικύκλιο
και προσπάθησαν να τους κυκλώσουν. Τότε οι Έλληνες έκαναν αντεπίθεση
κι άρχισε η συμπλοκή. Στην ναυμαχία αυτή οι αντίπαλοι βγήκαν περίπου
ισόπαλοι....
Μηδισμός των Βοιωτικών πόλεων Η, 34
Το μεγαλύτερο και ισχυρότερο μέρος [του στρατού] ακολουθώντας το
Ξέρξη και βαδίζοντας εναντίον της Αθήνας μπήκε στη Βοιωτία, στην
περιοχή του Ορχομενού. Όλες οι βοιωτικές πολιτείες είχαν μηδίσει
και τις φύλαγαν στρατιώτες Μακεδόνες για να μην κακοπάθουν
Προσπάθειες σωτηρίας Η, 41
Οι άλλοι σύμμαχοι άραξαν στη Σαλαμίνα, αλλά οι Αθηναίοι πήγαν στην
πατρίδα τους και μόλις έφτασαν έβγαλαν κήρυκα πως έπρεπε ο κάθε
Αθηναίος να ασφαλίσει όπως μπορεί την οικογένειά του και τους δούλους
του. Οι περισσότεροι έστειλαν τα γυναικόπαιδά τους στην Τροιζήνα,
άλλοι στην Αίγινα και άλλοι στη Σαλαμίνα.
Η καταστροφή των Αθηνών Η, 51
Από τότε που οι βάρβαροι διάβηκαν τον Ελλήσποντο απ' όπου ξεκίνησαν
κι όπου έμειναν ένα μήνα ώσπου να περάσουν από την Ασία στην Ευρώπη,
χρειάστηκαν άλλους τρεις μήνες για να φτάσουν στην Αττική, την
εποχή που άρχοντας στην Αθήνα ήταν ο Καλλιάδης. Κυρίεψαν έρημη
την πολιτεία και βρήκαν λίγους Αθηναίους, διαχειριστές του ναού,
και μερικούς φτωχούς που είχαν κάνει φράχτη στην Ακρόπολη με σανίδες
και ξύλα και προσπαθούσαν να αμυνθούν εναντίον των εισβολέων. Δεν
είχαν φύγει για τη Σαλαμίνα επειδή ήταν φτωχοί, αλλά και γιατί
νόμιζαν πως είχαν καταλάβει το χρησμό που είχε δώσει η Πυθία, ότι
το ξύλινο τείχος δε θα κυριευτεί και ότι αυτό ήταν το ασφαλές καταφύγιο
και όχι τα καράβια.
Η παρέμβαση του Μνησίφιλου Η, 57
Λόγοι του Μνησίφιλου στο Θεμιστοκλή: « Αν φύγουν τα καράβια από τη
Σαλαμίνα, τότε δε θα έχεις να πολεμήσεις για καμιά πατρίδα. Όλοι
θα φύγουν ο καθένας για την πολιτεία του και ούτε ο Ευρυβιάδης
θα μπορέσει να τους συγκρατήσει ούτε άλλος κανείς άνθρωπος ώστε
να μη σκορπίσουν και χαθεί η Ελλάδα».
Η γνώμη της Αρτεμισίας Η, 68
«Μη ριψοκινδυνέψεις τα καράβια σου και μη ναυμαχήσεις. Στη θάλασσα
οι πολεμιστές τους είναι καλύτεροι από τους δικούς σου, όσο είναι
καλύτεροι οι άντρες από τις γυναίκες. Τι σε βιάζει να ναυμαχήσεις
και να κινδυνέψεις; Μήπως δεν έχεις κυριέψει την Αθήνα που εξαιτίας
της ξεκίνησες την εκστρατεία; Μήπως δεν έχεις και την υπόλοιπη
Ελλάδα;.... Δεν μπορούν οι Έλληνες ν' αντέξουν για πολύ καιρό, αλλά
θα τους διαλύσεις και θα πάνε ο καθένας στην πολιτεία του...»
Η επίθεση του Αμεινία Η, 84
Μόλις παρατάχθηκαν, οι βάρβαροι τους έκαναν επίθεση. Όλοι οι άλλοι
Έλληνες ανάκρουσαν πρύμνη κι άρχισαν να υποχωρούν προς την ακτή,
ο Αθηναίος όμως Αμεινίας από το δήμο της Παλλήνης έκανε επίθεση
με το έμβολο εναντίον εχθρικού καραβιού. Όταν το πλοίο συνεπλάκη
και δε μπορούσαν να χωριστούν έτρεξαν οι άλλοι να βοηθήσουν κι
άρχισε η συμπλοκή.
Η τακτική των αντιπάλων Η, 86
Στη Σαλαμίνα βυθίστηκαν τα περισσότερα από τα περσικά καράβια, άλλα
από τους Αθηναίους, άλλα από τους Αιγινήτες. Οι Έλληνες πολεμούσαν
κρατώντας την παράταξή τους, ενώ οι βάρβαροι δεν κρατούσαν τάξη
ούτε πολεμούσαν με κανένα σχέδιο.
Απόβαση στην Ψυττάλεια Η, 95
Ο Αθηναίος Αριστείδης του Λυσιμάχου [...]. πήρε μαζί του πολλούς από
τους οπλίτες που ήταν παραταγμένοι στην ακτή της Σαλαμίνας, ήταν
όλοι Αθηναίοι, έκανε μαζί τους απόβαση στην Ψυττάλεια και σκότωσε
όλους τους Πέρσες που ήταν στο νησάκι αυτό.
Οι Πέρσες ταχυδρόμοι Η, 98
Δεν υπάρχει θνητό ον πιο γρήγορο από τους ταχυδρόμους αυτούς. Οι
Πέρσες τους έχουν οργανώσει ως εξής: λένε ότι όσες μέρες είναι
ο δρόμος , τόσοι καβαλάρηδες και άλογα υπάρχουν και για κάθε μέρα
έχει ορισθεί ένα άλογο κι ένας καβαλάρης. Τίποτα ούτε χιόνι, ούτε
βροχή, ούτε ζέστη ούτε νύχτα δεν τους εμποδίζει να διανύσουν το
ταχύτερο δυνατόν την απόσταση που πρέπει να κάνουν. Ο πρώτος παραδίνει
το μήνυμα στο δεύτερο, ο δεύτερος στον τρίτο.
Τρία αποσπάσματα απ τους « Πέρσες « του Αισχύλου
1. Στ. 241-242
ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ
Και μπροστάρης των ποιος στέκει κι εξουσιάζει το στρατό; 241
ΧΟΡΟΣ
Δούλοι δε λογιούνται ανθρώπου ουδ' υπήκοοι κανενός
2.Στ 384-405
Μα η νύχτα προχωρεί κι οι Έλληνες κρυφό δρόμο
ν' ανοίξουν από πουθενά δε δοκιμάζουν.
Όταν όμως με τα άσπρα τα άτια της η μέρα
Φωτοπλημμύριστη άπλωσε σ όλο τον κόσμο,
Μια πρωτ ' ακούστηκε απ το μέρος των Ελλήνων
βουή τραγουδιστά με ήχο φαιδρό να βγαίνει.
Και δυνατά αντιβούιζαν μαζί κι οι βράχοι
του νησιού γύρω, ενώ τρομάρα τους βαρβάρους
έπιασεν όλους, που έβλεπαν πως γελαστήκαν.
Γιατί δεν ήταν για φευγιό που έψαλλαν τότε
σεμνόν παιάνα οι Έλληνες, μα σαν να ορμούσαν
μ 'ολόψυχη καρδιά στη μάχη, ενώ όλη ως πέρα
τη γραμμή των της σάλπιγγας φλόγιζε ο ήχος.
Κι αμέσως τα πλαταγιστά με μιας κουπιά τους
χτυπούνε με το πρόσταγμα την βαθιάν άρμη.
Και δεν αργούνε να φανούν όλοι μπροστά μας.
Το δεξί πρώτο, σε γραμμή, κέρας ερχόταν
μ' όλη την τάξη, κι έπειτα κι ο άλλος ο στόλος
από πίσω ακολουθά. Και τότε ήταν ν' ακούσεις
φωνή μεγάλη από κοντά: « Εμπρός, των Ελλήνων
γενναία παιδιά, να ελευθερώστε την πατρίδα,
τέκνα, γυναίκες και των πατρικών θεών σας
να ελευθερώστε τα ιερά και των προγόνων
τους τάφους. Τώρα για όλα ‘ναι που πολεμάτε.»
.......................................................
3. Στ. 412-418
Λοιπόν βαστούσε στην αρχή καλά το ρέμα
του στόλου των Περσών, μα όταν στο στενό μέσα
τόσο πλήθος στριμώχτηκαν και δε μπορούσαν
καμιά βοήθεια ο ένας τ' αλλουνού να δίνουν
κι οι ίδιοι με τις χαλκόστομες συμμεταξύ τους
χτυπιόνταν πρώρες, σπάνε των κουπιών όλες
μαζί οι φτερούγες και, να, τότε των Ελλήνων
τα πλοία ένα γύρο με πολλή επιδεξιοσύνη
από παντού χτυπούσανε....
ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΠΕΡΣΑΙ, μτφρ Ι. Ν. Γρυπάρη, Εστία, χχ