| Για να έχουμε μία ισορροπημένη
διατροφή πρέπει να τρώμε ποικιλία από τρόφιμα στη σωστή ποσότητα, ώστε
να είμαστε σίγουροι ότι παίρνουμε και τις θρεπτικές ουσίες και την ενέργεια
που χρειαζόμαστε.
Η κακή διατροφή συνδέεται με ποσοτικές παρεκκλίσεις και με ποιοτικές
παρεκκλίσεις που οδηγούν σε διατροφικές ελλείψεις αλλά και διατροφικές
υπερβολές. Οι ποσοτικές παρεκκλίσεις από την ισορροπημένη διατροφή μπορούν
να είναι:
- αυξημένη ενεργειακή πρόσληψη, η οποία έχει σαν αποτέλεσμα την παχυσαρκία
- μειωμένη ενεργειακή πρόσληψη, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε νευρική
ανορεξία.
Οι ποιοτικές παρεκκλίσεις από την ισορροπημένη διατροφή συνδέονται με
την έλλειψη θρεπτικών ουσιών ή την αύξηση των συγκεντρώσεων τους πέρα
του φυσιολογικού. Αποτέλεσμα της κακής διατροφής είναι τα σύνδρομα διατροφικών
ελλείψεων, όπως η σιδηροπενική αναιμία και αβιταμινώσεις, και τα χρόνια
νοσήματα με διατροφικές συνιστώσες, όπως τα καρδιαγγειακά και διάφορες
μορφές νεοπλασιών.
Η ύπαρξη ποικιλίας τροφίμων στη διατροφή ελαχιστοποιεί την πιθανότητα
να υπάρξει σημαντική έλλειψη συγκεκριμένης θρεπτικής ουσίας, οι βιολογικές
ιδιότητες της οποίας μπορεί να μην έχουν μέχρι σήμερα αναγνωριστεί. Ακόμη
και τρόφιμα που δε συνιστώνται ιδιαίτερα δεν θα πρέπει να αποκλείονται
τελείως από τη διατροφή, καθώς μπορεί να παρέχουν μία ή περισσότερες απαραίτητες
θρεπτικές ουσίες (π.χ. το κρέας ως πηγή βιταμίνης B12). Σε μία συνήθη
διατροφή, κανένα τρόφιμο δεν πρέπει να θεωρείται ως «δηλητήριο» το οποίο
πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγεται, εκτός όταν ορισμένα άτομα έχουν γενετική
ή άλλου είδους ευαισθησία σε συγκεκριμένα τρόφιμα (π.χ. κουκιά και ανεπάρκεια
του ενζύμου G6PD).
Πόση ενέργεια (θερμίδες) χρειαζόμαστε καθημερινά;
Για τους ενήλικες, η διατήρηση δείκτη μάζας σώματος (BMI) που δεν ξεπερνά
τα 25 kg/m2 είναι πρωταρχικός στόχος. Ως δείκτης μάζας σώματος ορίζεται
το πηλίκο του σωματικού βάρους σε χιλιόγραμμα δια του τετραγώνου του ύψους
σε μέτρα. Η αύξηση του BMI θα πρέπει να ερμηνεύεται ως ανάγκη
αύξησης της φυσικής δραστηριότητας, ενώ η μείωση της ενεργειακής
πρόσληψης αποτελεί τη δεύτερη και λιγότερο επιθυμητή επιλογή. Ακόμη και
όταν το BMI παραμένει σταθερά κάτω του 25 kg/m2, συνιστάται φυσική δραστηριότητα
ισοδύναμη με ζωηρό βάδισμα, κολύμπι, χορό, ανέβασμα σκάλας, ή κηπουρική
για δεκαπέντε με τριάντα λεπτά την ημέρα, κατά προτίμηση κάθε ημέρα.
Η απαιτούμενη ενέργεια υπολογίζεται με βάση την ηλικία, το φύλο και τη
σωματική άσκηση και δίνεται στον παρακάτω πίνακα. Περισσότερη σωματική
άσκηση αυξάνει τις θερμιδικές ανάγκες.
| Ημερήσιες θερμιδικές ανάγκες (θερμίδες κατά προσέγγιση) |
| |
Ηλικία (έτη) |
Μικρή σωματική άσκηση* |
Μέτρια σωματική άσκηση** |
| Παιδιά |
2 - 3 |
1000 |
1000 - 1400 |
| 4 - 8 |
1200 - 1400 |
1400 - 1800 |
| Κορίτσια |
9 - 13 |
1600 |
1600 - 2200 |
| 14 - 18 |
1800 |
2000 - 2400 |
| Αγόρια |
9 - 13 |
1800 |
1800 - 2600 |
| 14 - 18 |
2200 |
2400 - 3200 |
| Γυναίκες |
19 - 30 |
2000 |
2000 - 2400 |
| 31 - 50 |
1800 |
2000 - 2200 |
| 51 + |
1600 |
1800 - 2200 |
| Άνδρες |
19 - 30 |
2400 |
2600 - 3000 |
| 31 - 50 |
2200 |
2400 - 3000 |
| 51 + |
2000 |
2200 - 2800 |
* Άτομα που ασκούνται λιγότερο από 30 λεπτά
με μικρή σωματική άσκηση, εκτός από τις καθημερινές κανονικές δραστηριότητες.
** Άτομα που ασκούνται λιγότερο από 30 έως 60 λεπτά με μέτρια σωματική
άσκηση, εκτός από τις καθημερινές κανονικές δραστηριότητες. |
Στον παρακάτω πίνακα δίνεται η θερμιδική αξία συγκεκριμένων ποσοτήτων
διαφόρων τροφίμων.
| Θερμιδική αξία συγκεκριμένων ποσοτήτων διαφόρων τροφίμων |
| Ομάδα τροφίμων |
Είδος τροφίμου |
Ποσότητα |
Θερμίδες |
| Γαλακτοκομικά |
Γάλα χωρίς λιπαρά |
1 φλιτζάνι |
85 |
Γάλα με 1% Λιπαρά
|
1 φλιτζάνι |
100 |
| Γάλα με 2% Λιπαρά |
1 φλιτζάνι |
125 |
| Πλήρες γάλα |
1 φλιτζάνι |
145 |
| Σοκολατούχο γάλα με λίγα λιπαρά |
1 φλιτζάνι |
160 |
| Σκληρό τυρί |
42 γρ. |
170 |
| Τυρί φέτα |
42 γρ. |
130 |
| Γιαούρτι με φρούτα |
1 φλιτζάνι (240 mL) |
240- 270 |
| Γιαούρτι |
1 φλιτζάνι |
220 |
| Παγωτό βανίλια |
1 φλιτζάνι |
290 |
| Πρωτεϊνούχα |
Μοσχάρι, 80% άπαχο
|
84 γρ., μαγειρεμένο |
230 |
| Ψημένο στήθος κοτόπουλου (χωρίς πέτσα) |
84 γρ., μαγειρεμένο |
140 |
| Ψημένο μπούτι κοτόπουλου (με πέτσα) |
84 γρ., μαγειρεμένο |
210 |
| Λουκάνικο μοσχαρίσιο |
84 γρ., μαγειρεμένο |
345 |
| Λουκάνικο χοιρινό |
84 γρ., μαγειρεμένο |
290 |
| Δημητριακά |
Ψωμί ολικής αλέσεως
|
1 φέτα (28 γρ.) |
70 |
| Λευκό ψωμί |
1 φέτα (28 γρ.) |
70 |
| Κρουασάν |
1 φέτα (56 γρ.) |
230 |
| Μπισκότα απλά |
1 τεμάχιο |
130 |
| Κράκερς ολικής αλέσεως |
5 τεμάχια |
90 |
| Κούκις σοκολάτας |
2 τεμάχια |
135 |
| Λαχανικά |
Τηγανιτές πατάτες |
1 μέτρια μερίδα |
460 |
| Τηγανιτά κρεμύδια |
1 μέτρια μερίδα |
275 |
| Διάφορα |
Αναψυκτικό
|
1 τενεκεδάκι (350 mL) |
155 |
| Αναψυκτικό (light) |
1 τενεκεδάκι (350 mL) |
5 |
| Κρασί |
150 mL |
115 |
| Μπύρα (κανονική) |
350 mL |
145 |
| Μπύρα (light) |
350 mL |
110 |
| Βούτυρο |
1 κουτ. γλυκού |
35 |
| Μαργαρίνη |
1 κουτ. γλυκού |
35 |
Πόσες θερμίδες καταναλώνει η σωματική άσκηση;
Στον παρακάτω πίνακα δίνονται οι θερμίδες που καταναλώνονται
από τη σωματική άσκηση ανάλογα με το είδος της άσκησης και τη διάρκειά
της.
| Θερμίδες (κατά προσέγγιση) που καταναλώνει ένας άνδρας
70 κιλών σε 1 ώρα |
| Ένταση |
Είδος άσκησης |
Θερμίδες |
| Μέτρια |
Πεζοπορία |
370 |
| Ελαφρά κηπουρική |
330 |
| Χορός |
330 |
| Γκολφ |
330 |
| Ποδηλασία (Λιγότερο από 15 χιλιόμετρα την ώρα)
|
290 |
| Περπάτημα (5 χιλιόμετρα την ώρα) |
280 |
| Σουηδική |
180 |
| Έντονη |
Τρέξιμο (7 1/2 χιλιόμετρα την ώρα)
|
590 |
| Ποδηλασία (περισσότερο από 15 χιλιόμετρα την ώρα)
|
590 |
| Κολύμβηση |
510 |
| Αεροβική |
480 |
| Περπάτημα (7 χιλιόμετρα την ώρα) |
460 |
| Έντονη κηπουρική |
440 |
| Μπάσκετ |
440 |
|