[Αριστοτέλους, Πολιτικά Γ 11. 1281 a 40 - b 15, μτφρ. Δημ.
Λυπουρλής, περιοδικό Φιλόλογος.]
Η άποψη ότι την εξουσία στην πόλη πρέπει μάλλον να την ασκεί το
πλήθος παρά οι "άριστοι" που είναι λίγοι, νομίζω πως είναι
κάτι που αξίζει να συζητηθεί - με το νόημα ότι είναι, βέβαια, μια
άποψη που παρουσιάζει κάποιες δυσκολίες, περιέχει όμως ίσως και
κάποια αλήθεια. Για το πλήθος μπορεί κανείς να πει τούτο: το κάθε
επιμέρους άτομο μπορεί να μην είναι τίποτε το αξιόλογο, ενωμένοι
όμως όλοι μαζί είναι ενδεχόμενο να είναι, όχι σαν άτομα αλλά σαν
σύνολο, καλύτεροι από εκείνους - όπως ακριβώς τα δείπνα που γίνονται
με τη συνεισφορά πολλών είναι καλύτερα από εκείνα που γίνονται με
έξοδα ενός μόνο ανθρώπου. Πολλοί καθώς είναι, ο καθένας διαθέτει
ένα μόριο αρετής και φρόνησης, και έτσι, ενωμένοι οι πολλοί, γίνονται,
κατά κάποιο τρόπο, ένας άνθρωπος με πολλά πόδια, με πολλά χέρια
και με πολλές αισθήσεις - και με ανάλογη, βέβαια, αρετή και εξυπνάδα.
Γι’ αυτό και οι πολλοί είναι σε θέση να κρίνουν καλύτερα τα έργα
της μουσικής και των ποιητών: ο ένας κρίνει ένα μέρος, ο άλλος ένα
άλλο, και όλοι μαζί το σύνολο. Από την άλλη όμως μεριά, οι αξιόλογοι
άνθρωποι είναι ανώτεροι από το κάθε επιμέρους άτομο ενός πλήθους,
ακριβώς γιατί στο πρόσωπο τους συνενώνονται στοιχεία που εκεί είναι
διάσπαρτα και χωριστά - έτσι δεν λέμε ότι συμβαίνει και στην περίπτωση
ωραίων και μη ωραίων ανθρώπων, ζωγραφισμένων και αληθινών μορφών;
Αν τα στοιχεία αυτά τα πάρουμε χωριστά, μπορούμε, βέβαια, τότε να
πούμε ότι το τάδε συγκεκριμένο άτομο έχει πιο όμορφο μάτι από το
μάτι του ανθρώπου της ζωγραφιάς, ή ότι ένα άλλο άτομο έχει πιο όμορφο
κάποιο άλλο μέλος του σώματος του.