Αριστοτέλης » Η σκέψη του - Κρίσεις και συλλογισμοί

 

 





Κρίσεις και συλλογισμοί

Ο Αριστοτέλης θεωρείται θεμελιωτής της Λογικής, δηλ. της επιστήμης εκείνης που μελετά τους κανόνες της νόησης.
Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί λέξεις που εκφράζουν τις κατηγορίες, δηλαδή τα όντα και τις ιδιότητές τους. Η αλήθεια και το ψέμα δε βρίσκονται στα μεμονωμένα πράγματα και τις λέξεις αλλά στη σύνδεσή τους. Π.χ. οι λέξεις «τραπέζι», «πράσινο» δεν μπορούμε να πούμε ότι εκφράζουν αλήθειες ή ψέματα. Αλήθεια ή ψεύδος εκφράζουν οι συνδυασμοί των εννοιών, των λέξεων, π.χ. αυτό το τραπέζι είναι πράσινο. Η πρόταση αυτή, η διαπίστωση (κρίση) αυτή, μπορεί να αληθεύει ή να είναι ψευδής, ανάλογα με το αν συμφωνεί με την εμπειρική πραγματικότητα (αυτό που βλέπουμε μπροστά μας) ή όχι.
Για να φτάσουμε στην αλήθεια, στη γνώση πέρα από τις αισθήσεις μας, χρησιμοποιούμε συλλογισμούς• δηλ. στηριζόμενοι σε αληθινές προτάσεις/κρίσεις, φτάνουμε σε μια νέα αλήθεια.
Τα βασικά είδη του συλλογισμού, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, είναι δύο:
ο απαγωγικός /παραγωγικός και ο επαγωγικός.

Στον παραγωγικό συλλογισμό ξεκινάω από μια γενική πρόταση και φτάνω σε μια ειδική π.χ.:
Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί
Ο Σωκράτης είναι άνθρωπος
----------------------------------
ΑΡΑ Ο Σωκράτης είναι θνητός

Στον επαγωγικό συλλογισμό ξεκινάω από μερικές προτάσεις και φτάνω σε γενικές π.χ.
Ο Ερμής περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Η Γη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Ο Άρης περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Η Αφροδίτη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
…………………………………………………….
Ο Ερμής, η Γη, ο Άρης, η Αφροδίτη,… είναι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος
----------------------------------
ΑΡΑ Όλοι οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος περιστρέφονται γύρω από τον ήλιο

Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να φτάσουμε στο συμπέρασμα λέγονται προκείμενες.

 

 

 





 





 
 
Flash