Ο Αριστοτέλης θεωρείται θεμελιωτής της Λογικής,
δηλ. της επιστήμης εκείνης που μελετά τους κανόνες
της νόησης.
Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί λέξεις που εκφράζουν τις κατηγορίες,
δηλαδή τα όντα και τις ιδιότητές τους. Η αλήθεια και
το ψέμα δε βρίσκονται στα μεμονωμένα πράγματα και
τις λέξεις αλλά στη σύνδεσή τους. Π.χ. οι λέξεις «τραπέζι»,
«πράσινο» δεν μπορούμε να πούμε ότι εκφράζουν αλήθειες
ή ψέματα. Αλήθεια ή ψεύδος εκφράζουν οι συνδυασμοί
των εννοιών, των λέξεων, π.χ. αυτό το τραπέζι είναι
πράσινο. Η πρόταση αυτή, η διαπίστωση (κρίση) αυτή,
μπορεί να αληθεύει ή να είναι ψευδής, ανάλογα με το
αν συμφωνεί με την εμπειρική πραγματικότητα (αυτό
που βλέπουμε μπροστά μας) ή όχι.
Για να φτάσουμε στην αλήθεια, στη γνώση πέρα από τις
αισθήσεις μας, χρησιμοποιούμε συλλογισμούς• δηλ. στηριζόμενοι
σε αληθινές προτάσεις/κρίσεις, φτάνουμε σε μια νέα
αλήθεια.
Τα βασικά είδη του συλλογισμού, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη,
είναι δύο:
ο απαγωγικός /παραγωγικός και ο επαγωγικός.
Στον παραγωγικό συλλογισμό ξεκινάω
από μια γενική πρόταση και φτάνω σε μια ειδική π.χ.:
Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί
Ο Σωκράτης είναι άνθρωπος
----------------------------------
ΑΡΑ Ο Σωκράτης είναι θνητός
Στον επαγωγικό συλλογισμό ξεκινάω
από μερικές προτάσεις και φτάνω σε γενικές π.χ.
Ο Ερμής περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Η Γη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Ο Άρης περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
Η Αφροδίτη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο
…………………………………………………….
Ο Ερμής, η Γη, ο Άρης, η Αφροδίτη,… είναι πλανήτες
του ηλιακού μας συστήματος
----------------------------------
ΑΡΑ Όλοι οι πλανήτες
του ηλιακού μας συστήματος περιστρέφονται γύρω από
τον ήλιο
Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να φτάσουμε στο
συμπέρασμα λέγονται προκείμενες. |
|