ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ	μαθητησ
Γιατί πηγαίνεις σχολείο;	Για να μάθω γράμματα.
Και για ποιο λόγο θέλεις να μάθεις γράμματα;	Θέλω να περάσω την τάξη και να πάω στο λύκειο.
Και για ποιο λόγο επιδιώκεις να πας στο λύκειο;	Θέλω αργότερα να πάω στο πανεπιστήμιο.
Πανεπιστήμιο; Σε περιμένουν λοιπόν αρκετά χρόνια μελέτης. Αλλά γιατί να πας στο πανεπιστήμιο;	Θέλω να σπουδάσω, να γίνω μηχανικός.
Μηχανικός… Και για ποιο λόγο να γίνεις μηχανικός;	Γιατί αυτό το επάγγελμα μου αρέσει.
Σοβαρότατος λόγος. Τι εννοείς σου αρέσει;	Μου αρέσει, δηλαδή θα χαίρομαι να ασκώ αυτό το επάγγελμα.
Ενώ, αν είχες άλλο επάγγελμα;	Πιθανόν να μην ήμουνα ευτυχισμένος με το άλλο επάγγελμα.
Δηλαδή σε τελευταία ανάλυση θέλεις να γίνεις μηχανικός για να είσαι ευτυχισμένος;	Ο μηχανικός βρίσκει εύκολα δουλειά.
Και γιατί ενδιαφέρεσαι να βρεις εύκολα δουλειά;	Μα δεν είναι αυτονόητο;
Όλα και τίποτε δεν είναι αυτονόητο.	Θέλω να βρω μια δουλειά, για να μην έχω οικονομικά προβλήματα, για να κερδίζω λεφτά.
Και τι να τα κάνεις τα λεφτά;	Μα τα λεφτά τα θέλω για να μπορώ να κάνω οικογένεια, να έχω ένα σπίτι, να ντύνομαι, να τρέφομαι…
Καταλαβαίνω… Και γιατί θέλεις να κάνεις οικογένεια, να έχεις ένα ωραίο σπίτι και όλα αυτά που ανάφερες;	Μα για να περνάω καλά, να είμαι ευτυχισμένος.
Και γιατί θέλεις να είσαι ευτυχισμένος;	Τι πάει να πει γιατί; Θέλω να είμαι ευτυχισμένος, γιατί θέλω να είμαι ευτυχισμένος. Ποιος άνθρωπος, αν είναι στα καλά του, δε θέλει να είναι ευτυχισμένος;
Πολύ ωραία. Ας εξετάσουμε όσα είπες μέχρι τώρα. Σύμφωνοι;	Σύμφωνοι. Αν και μου φαίνονται αυτονόητα.
Στη ζωή σου ανάφερες πολλούς σκοπούς.	Πράγματι. Όλο σε «γιατί» με έβαλες να απαντάω.
Π.χ. ανάφερες ότι φοιτάς στο Γυμνάσιο, γιατί θέλεις να πας στο Λύκειο.	Σωστά!
Άρα η φοίτηση στο Γυμνάσιο είναι το μέσο για να πετύχεις το σκοπό να πας στο Λύκειο.	Και πάλι σωστά!
Είπες μετά ότι φοιτάς στο Λύκειο, γιατί θέλεις να πας στο Πανεπιστήμιο.	Ναι.
Άρα αυτό που προηγουμένως ανάφερες σα σκοπό, δηλ. η φοίτηση στο Λύκειο, τώρα έγινα μέσο για επίτευξη ενός ανώτερου στόχου, της φοίτησης στο Πανεπιστήμιο.	Έχεις δίκιο.
Και η φοίτηση στο Πανεπιστήμιο από σκοπός έγινε πάλι μέσο για να γίνεις μηχανικός κ.ο.κ.	Καταλαβαίνω πού το πας: Κάθε φορά ο σκοπός γίνεται μέσο, για να επιτευχθεί ένας ανώτερος σκοπός.
Σωστά. Υπάρχει λοιπόν μια ιεραρχία σκοπών από έναν κατώτερο προς ένα ανώτερο. Δεν είναι έτσι;	Ναι, αλλά σε ένα σημείο σταματήσαμε, γιατί δεν μπορούσαμε να πάμε πιο πάνω.
Θυμάσαι πού ακριβώς σταματήσαμε;	Βεβαίως, στην ευτυχία. Αν ρωτήσουμε κάποιον, γιατί επιδιώκει να είναι ευτυχισμένος, δε θα μπορεί να απαντήσει.
Άρα λοιπόν στην ιεραρχία των σκοπών ο τελευταίος σκοπός, που δεν μπορεί να θεωρηθεί μέσο για επίτευξη άλλου σκοπού είναι η ευτυχία.	Έτσι είναι! Η ευτυχία είναι ο τελευταίος σκοπός της ζωής ενός ανθρώπου.