ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ	μαθητησ
Όλοι οι άνθρωποι έχουν έναν υπέρτατο σκοπό στη ζωή τους. Κι αυτός είναι η ευτυχία. Δεν είν’ έτσι;	Αναμφίβολα. Πράγματι, ο σκοπός κάθε ανθρώπου είναι να ζει ευτυχισμένος. Το θέμα είναι τι ακριβώς είναι ευτυχία.
Εσύ τι φαντάζεσαι πώς είναι η υπέρτατη ευτυχία;	Δύσκολο να το πω. Στην εποχή μας λένε ότι ευτυχία είναι τα χρήματα, τα λεφτά.
Τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει από την εποχή μου. Και στη δική μου εποχή, και φαντάζομαι σε όλες τις εποχές, πάρα πολλοί άνθρωποι θεωρούσαν υπέρτατη ευτυχία την κατοχή πλούτου.	Άδικο είχανε; Ποιος είναι ευτυχισμένος χωρίς χρήματα;
Να ρωτήσω όμως κάτι. Αν αποκτήσεις πολλά χρήματα, τι θα τα κάνεις;	Πολλά μπορεί να κάνει κανένας με τα λεφτά! Θα αγοράσω ένα ωραίο σπίτι, ένα αυτοκίνητο…
Άρα λοιπόν, τα χρήματα δεν είναι αυτοσκοπός, δεν είναι η υπέρτατη ευτυχία, αλλά μέσο.	Έχεις δίκιο.
Να ορίσουμε κάπως διαφορετικά την ευτυχία;	Γιατί όχι;
Συμφωνείς με τον ορισμό αυτό: «Ευτυχισμένος είναι ο πετυχημένος σε όλους τους τομείς, όποιος δηλαδή σε κάθε στιγμή της ζωής του ενεργεί σωστά».	Καμία αντίρρηση.
Άρα βρήκαμε τι είναι ευτυχία.	Νομίζω ότι κάτι μένει ακόμη. Πότε ενεργεί κάποιος σωστά;
Έχεις δίκιο. Ας εξετάσουμε αυτό το ζήτημα. Πότε θα έλεγες ότι ένας γλύπτης είναι πετυχημένος, ότι δηλαδή ενεργεί σωστά;	Μα αυτό είναι εύκολο. Όταν είναι σε θέση να κάνει ωραία αγάλματα, τότε είναι πετυχημένος.
Θα λέγαμε λοιπόν ότι αυτός ο γλύπτης έχει την αρετή που ταιριάζει σε ένα γλύπτη και γι’ αυτό είναι πετυχημένος. Ισχύει αυτό και για έναν γιατρό;	Ε, όχι βέβαια. Ο γιατρός είναι πετυχημένος, όταν κατέχει καλά την επιστήμη του και μπορεί να κάνει σωστές διαγνώσεις και να θεραπεύει τους ασθενείς του. Όταν δηλαδή έχει την «αρετή», όπως ανέφερες, που ταιριάζει στο επάγγελμά του.
Και για ένα μουσικό, ένα πιανίστα, ας πούμε, τι είναι επιτυχία;	Πολύ εύκολη η απάντηση. Πετυχημένος είναι, όταν κατέχει τέλεια την τέχνη του.
Ως συμπέρασμα λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι όλοι αυτοί είναι πετυχημένοι στον τομέα τους. Eνεργούν σωστά, όταν επιτελούν άριστα το ιδιαίτερο έργο τους: ο ένας να φτιάχνει αγάλματα, ο άλλος να θεραπεύει τους αρρώστους, ο τρίτος να παίζει καλά πιάνο κ.ο.κ.	Σύμφωνοι. Η ζωή όμως δεν είναι μόνο επάγγελμα. Σε κάθε στιγμή της ζωής μας παίρνουμε κάποιες αποφάσεις και ενεργούμε. Πώς θα ξέρουμε ότι ενεργήσαμε σωστά;
Ένα ζώο πότε θα έλεγες ότι είναι χαρούμενο, ευτυχισμένο;	Όταν έχει αρκετή τροφή, δεν κινδυνεύει από τους εχθρούς του, ικανοποιεί την επιθυμία του για αναπαραγωγή …
Πολύ σωστά. Ένα ζώο είναι ευχαριστημένο, όταν καλύπτονται βασικές ανάγκες του, δηλαδή όταν ενεργεί σύμφωνα με την ιδιαίτερη φύση του, ως ζώου. Ο άνθρωπος όμως σε τι διαφέρει από τα ζώα;	Σωστά. Εύκολη η απάντηση, διαθέτει λογική.
Άρα ο άνθρωπος ενεργεί σωστά, όταν ενεργεί σύμφωνα με την ιδιαίτερη φύση του, που είναι ο λόγος, η λογική.	Σωστά.
Η λογική όμως σε κάθε περίπτωση, τι μας υποδεικνύει;	Τι;
Αν έχεις μπροστά σου ένα φαγητό που θα σου αρέσει, θα φας μια μπουκιά και θα το παρατήσεις;	Όχι, βέβαια. Αν μου αρέσει το φαγητό, θα μπορούσα να φάω και δέκα πιάτα.
Και τα τρως;	Όχι βέβαια.
Γιατί δεν τα τρως;	Κατάλαβα πού το πας. Δεν τρώω δέκα πιάτα, γιατί η λογική μου μού λέει ότι δεν πρέπει να φάω πάρα πολύ, ούτε όμως και πάρα πολύ λίγο.
Σωστά. Η λογική λοιπόν επιτάσσει κάθε φορά τη μέση οδό.	Σωστά. Αλλά, υπάρχει για τις ανθρώπινες πράξεις μια μέση οδός, ένα μέσο σε όλα τα πράγματα, όπως στα μαθηματικά;
Τι εννοείς όπως στα μαθηματικά;	Να! Στην αριθμητική το μέσο ανάμεσα στο 1 και το 3 είναι το 2. Ισχύει αυτό και στις ανθρώπινες πράξεις; Ας πούμε για το φαγητό, η μέση οδός σημαίνει την ίδια ποσότητα για όλους τους ανθρώπους;
Όχι, βέβαια. Αν είσαι αθλητής, ή αν κάνεις μια πολύ κοπιαστική δουλειά…	… όπως, π.χ. τη δουλειά τουμαθητή…
…έστω, τότε θα χρειαστείς περισσότερο φαγητό. Και η μέση οδός στο φαγητό δεν σημαίνει ότι θα φάει την ίδια ποσότητα ένας άντρας και ένα βρέφος. Η μέση οδός ορίζεται με βάση τον άνθρωπο.	Σωστά. Ας περάσουμε όμως στα πιο ειδικά προβλήματα. Τι συγκεκριμένα πρέπει να κάνει κάποιος, για να είναι ευτυχισμένος;
Πολύ σημαντικό θέμα. Αυτό το θέμα πρέπει να το συζητήσουμε μια άλλη φορά.