ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ	ΜΑΘΗΤΗΣ
Σε άλλη μας συζήτηση είχαμε πει ότι ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που ενεργεί πάντα σύμφωνα με τη φύση του ως άνθρωπος.	Βέβαια.
Και η ιδιαίτερη φύση του ανθρώπου ποια είναι;	Η λογική, αυτό που τον κάνει να υπερέχει απέναντι σε όλα τα άλλα ζώα.
Η λογική είναι το ιδιαίτερο γνώρισμα του ανθρώπου. Άρα για τον άνθρωπο η τέλεια ευτυχία είναι η σοφία, όταν δηλαδή ο άνθρωπος εντελώς αυτάρκης βυθίζεται στη γνώση, τη φιλοσοφία…	Κάτι θα ξέρεις απ’ αυτά, δάσκαλε, εγώ όμως δε βρίσκω την τέλεια ευτυχία στη σοφία… Και νομίζω ότι δε θα συμφωνούσαν και πολλοί άνθρωποι μαζί σου. Πόσοι άλλωστε φτάνουν σε αυτήν την αυτάρκεια και τη σοφία; Μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού;
Έχεις δίκιο. Για τους περισσότερους, τη συντριπτική πλειοψηφία, άλλο είναι η ευτυχία. Ως λογικά όμως όντα θα πρέπει να χρησιμοποιούμε τη λογική μας, αυτή είναι η ιδιαίτερη αρετή μας.	Έτσι είναι. Και είχαμε πει ότι η λογική μας οδηγεί πάντα στην επιλογή του μέσου, αυτού που είναι το σωστό. Αλλά πώς θα ξέρουμε ποιο είναι το μέσο, το σωστό μέτρο κάθε φορά; Ποια θα είναι τα κριτήρια;
Εύκολα βρίσκεις τα κριτήρια για το σωστό μέτρο. Σκέψου στην καθημερινή ζωή, πώς κρίνεις αν μια πράξη σου είναι σωστή;	Σκέφτομαι αν αυτό που κάνω το εγκρίνει η κοινωνία, όπου ζω.
Πολύ σωστά, αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα κριτήριο του ορθού. Κι έπειτα δεν υπάρχουν άνθρωποι σημαντικοί, σπουδαίοι, πρότυπα, για σένα και άλλους ανθρώπους.	Ασφαλώς.
Να λοιπόν και ένα άλλο κριτήριο.	Άρα λοιπόν εύκολο είναι να φτάσει κανείς στην ευτυχία: αρκεί να ενεργεί σύμφωνα με τη λογική, δηλαδή να επιλέγει τη μέση οδό, όπως αυτή ορίζεται από την κοινωνία και τα σπουδαία πρότυπα.
Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό.	Γιατί;
Για να γνωρίζει πάντα τι είναι το σωστό θα πρέπει να έχει μια ιδιαίτερη αρετή. Τη φρόνηση.	Σωστά, για να ξέρει κάθε φορά ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό.
Πολλές φορές όμως ξέρουμε τι είναι καλό και τι κακό, δεν επιλέγουμε όμως το καλό.	Αυτό ισχύει πράγματι· ενώ ξέρω ότι σωστό είναι να μελετώ πρώτα κι ύστερα να παίζω, εντούτοις πάντα κάνω το αντίθετο…
Άρα δε χρειάζεται μόνο φρόνηση, να μπορείς να διακρίνεις πότε πρέπει να κάνεις κάτι, πότε όχι αλλά και θάρρος να μπορείς να αντισταθείς στους … πειρασμούς. Αλλά κι εγκράτεια χρειάζεσαι, για να μην παρασύρεσαι από αυτό που θα σου φανεί ευχάριστο και την πληρώσεις μετά.	Κι είναι τόσο πολλοί οι πειρασμοί… Φρόνηση, εγκράτεια, θάρρος- αυτές λοιπόν οι αρετές είναι προϋποθέσεις της ευτυχίας. Όποιος τις κατέχει είναι ευτυχισμένος;
Να δούμε. Είναι ευτυχισμένος κατά τη γνώμη σου, αυτός που τη μια χαίρεται την άλλη λυπάται, γιατί δεν έκανε τη σωστή επιλογή;	Όχι. Ευτυχισμένος είμαι, όταν ζω διαρκώς σε μια κατάσταση ευχάριστη…
Άρα για να είναι κανένας ευτυχισμένος πρέπει να κάνει συνεχώς τις σωστές επιλογές, να του γίνει δηλαδή συνήθεια, έξη, η σωστή επιλογή.	Κι αυτός λοιπόν ο άνθρωπος θα είναι ευτυχισμένος;
Στο βαθμό που αυτό εξαρτάται από τον ίδιο, όμως…	Κατάλαβα, υπάρχουν και παράγοντες που δεν εξαρτώνται από τη θέλησή μας.
Σωστά, μπορείς να σκεφτείς κάποιους από αυτούς τους παράγοντες που καθορίζουν την ευτυχία μας, δεν εξαρτώνται όμως από τη θέλησή μας;	Θα έλεγα, πχ. να μην τύχει και γεννηθεί κανένας σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι ζούνε δυστυχισμένοι από τη γέννησή τους κιόλας.
Έχεις δίκιο. Τι άλλο εκτός από την τύχη, πιστεύεις ότι είναι απαραίτητα προϋπόθεση της ευτυχίας;	Νομίζω ότι η τύχη τα καλύπτει όλα.
Σωστά, αλλά ας αναφέρουμε κάποια αγαθά συγκεκριμένα, που θα λέγαμε ότι είναι απαραίτητα για την ευτυχία μας.	Πάνω απ΄ όλα η υγεία λέμε…
Κάποια λοιπόν σωματικά αγαθά είναι εντελώς απαραίτητα.	Και ασφαλώς έχουμε δίκιο, χωρίς υγεία είναι δύσκολο να είναι κανείς ευτυχισμένος.
Έπειτα, μπορεί κανένας να είναι ευτυχισμένος όταν είναι βυθισμένος στην απόλυτη φτώχια;	Μάλλον όχι. Άρα και από κάποια άλλα αγαθά όχι σωματικά έχει ανάγκη ο άνθρωπος. Κάποια εξωτερικά αγαθά.
Και αρκούν αυτά, τα σωματικά και τα εξωτερικά αγαθά.	Νομίζω ότι αρκούν.
Ένας άνθρωπος υγιής, με χρήματα αρκετά για μια άνετη ζωή, που όμως είναι κενός ψυχικά, αισθάνεται ότι είναι άχρηστος, αισθάνεται ότι οι άλλοι δεν τον εκτιμούν, θα τον λέγαμε ευτυχισμένο.	Ασφαλώς και όχι. Πρέπει να τα έχει καλά με τους συμπολίτες του, να τους εκτιμά και να τον εκτιμούν.
Ξεχάσαμε κάτι.	Δύσκολο τελικά να είναι κανένας ευτυχισμένος. Τι ξεχάσαμε; Δεν μπορώ να σκεφτώ, Τα αναφέραμε όλα.
Να σε βοηθήσω. Μπορεί κάποιος να είναι ευτυχισμένος σε μια κοινωνία, όπου επικρατεί το άδικο, η εγκληματικότητα;	Πράγματι, δεν μπορεί να είναι κανένας ευτυχισμένος σε μια τέτοια κοινωνία, αφού, ακόμη κι αν έχει τα αγαθά που απαιτούνται για την ευτυχία του, θα ζει σε μια κατάσταση φόβου.
Άρα προϋπόθεση της ευτυχίας ενός ανθρώπου είναι να ζει σε μια κοινωνία…	… όπου θα επικρατεί η δικαιοσύνη.
Ας ανακεφαλαιώσουμε λοιπόν.	Λοιπόν ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος…