|
ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ Έλληνες φιλόσοφοι και θετικές
επιστήμες (ή) Με αφορμή τους φιλοσόφους, οι
θετικές επιστήμες και η τεχνολογία στην αρχαία Ελλάδα Α. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΧΡΟΝΟΣ Δύο μήνες
σε τακτική εβδομαδιαία βάση και με κατ’ οίκον προεργασία
των μαθητών. ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ – Γενικοί στόχοι ·
Να φανεί η συμβολή των αρχαίων ελλήνων
διανοητών στην εξέλιξη της επιστημονικής σκέψης. ·
Να τονιστεί η ανάπτυξη της τεχνολογίας στην αρχαία Ελλάδα επειδή δεν
είναι αρκετά γνωστός τομέας. ·
Να προβληθούν στοιχεία από την καθημερινή ζωή στην αρχαία Ελλάδα ώστε
να «ζωντανέψει» η περίοδος αυτή και να ξεφύγει η μελέτη της μόνο από ένα
καθαρά φιλολογικό χαρακτήρα. ·
Να υπάρξει προβληματισμός σε θέματα επίδρασης της επιστήμης και της
τεχνολογίας στην Κοινωνία. ·
Να εξασκηθούν, ώστε να μην αξιολογούν τα επιτεύγματα άλλων εποχών με
βάση τη σημερινή ματιά, αλλά στο πλαίσιο της εποχής τους. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ
ΕΝΝΟΙΩΝ Αναδεικνύονται
σε πολλά σημεία της υλοποίηση ς του project οι διαθεματικές
έννοιες ομοιότητα και διαφορά (συγχρονικά και διαχρονικά σε πολλές
περιπτώσεις), άτομο και σύνολο (ατομικές προσπάθειες, σχολές, …),
αλληλεπίδραση (ιδεών, πολιτιστικών στοιχείων, …), σύστημα (φιλοσοφικό, …),
πολιτισμός (τεχνικός, …), μεταβολή (εξέλιξη, πρόοδος, ιδεών και μηχανισμών, …) |
|
ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ - ΣΧΗΜΑΤΙΚΑ
ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ – (ΑΝΑΛΥΣΗ) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία Αναζήτηση
πληροφοριών στα κείμενα των φιλοσόφων και σε κείμενα με τους βίους τους. Γλώσσα Ετυμολογική
προέλευση των ονομασιών των επιστημονικών κλάδων. Αναζήτηση
λαϊκού λόγου (παροιμίες, αινίγματα, μαντινάδες κ.ά.) σχετικά με τεχνίτες και
τεχνικές. Αναγνώριση,
χαρακτηρισμός και ταξινόμηση ειδών λόγου (επιστημονικός, καθημερινός, λαϊκός,
δημοσιογραφικός, …). Ιστορία Δημόσιος
και ιδιωτικός βίος στην αρχαία Ελλάδα. Αναγνώριση,
χαρακτηρισμός και ταξινόμηση των πληροφοριών, σύμφωνα με τις πηγές τους σε
πρωτογενή και δευτερογενή, σε άμεσες και έμμεσες πληροφορίες, σε προερχόμενες
από γραπτές πηγές, από προσωπικές
μαρτυρίες, από μυθολογικά στοιχεία και από αρχαιολογικές ανακαλύψεις. Τοπική
ιστορία, ανάλογα με την τυχόν ύπαρξη αρχαίων ευρημάτων στην περιοχή αλλά και
σύγχρονων τεχνικών εγκαταστάσεων και επαγγελματικών τεχνικών. Γεωγραφία Πού
έδρασαν οι φιλόσοφοι, οι επιστήμονες και οι τεχνικοί, δεξιότητες ανάγνωσης
χάρτη, δημιουργία χαρτών με τα κέντρα της επιστημονικής και τεχνικής ακμής. Φυσικές Επιστήμες Φυσική
(κίνηση, …), Βιολογία (DNA, …), Γεωλογία (σεισμοί, …) Μαθηματικά Μαθηματικά
θεωρήματα, αρμονία, λόγοι κι αναλογίες, χρυσή τομή Τέχνες Αναζήτηση
έργων τέχνης, εξοικείωση με μορφές των καλών και των εφαρμοσμένων τεχνών. Μουσική
και αρμονία. Έκφραση
με ζωγραφική αναπαραστάσεων τεχνιτών και τεχνικών επιτευγμάτων. Ξένη γλώσσα Αναζήτηση,
επιλογή, επεξεργασία, απόδοση περιεχομένου, μετάφραση κειμένων από το
διαδίκτυο. Πληροφορική Αναζήτηση
στοιχείων από το διαδίκτυο. Ψηφιοποίηση
και επεξεργασία εικόνων με χρήση αντίστοιχου προγράμματος. Σύνθεση
κειμένων με χρήση επεξεργαστή κειμένου. Σύνθεση
παρουσίασης με χρήση κατάλληλου προγράμματος (π.χ. Power Point) Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ελευθερία
- δουλεία και τεχνικός πολιτισμός. Συνεντεύξεις
από ηλικιωμένους, τεχνίτες και επιστήμονες. Εξέλιξη
των επαγγελμάτων και των ρόλων των δυο φύλων. Σ.Ε.Π. Αναγνώριση
επαγγελμάτων (κυρίως από τον επιστημονικό και τεχνικό χώρο) και πρώτη
(έμμεση) γνωριμία μαζί τους. Τεχνολογία Πέρα από
τη θεματολογία που εντάσσεται σε αυτό το μάθημα, μπορούν να κατασκευάσουν
μακέτες με ανακατασκευές τεχνολογικών επιτευγμάτων και συσκευών της αρχαίας
ελληνικής τεχνολογίας. Σημείωση – Η ανάλυση δεν περιορίζεται αυστηρά
στα μαθήματα που διδάσκονται σε αυτή την τάξη. |
|
Β. ΕΞΕΛΙΞΗ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ (ενδεικτικός χρόνος – δυο
εβδομάδες) Ενημέρωση από τον εκπαιδευτικό Σύντομη
παρουσίαση, του θέματος και της διαδικασίας. Παρουσίαση σχετικού υλικού (από
την εφαρμογή αλλά και από βιβλία, κυρίως εικονογραφημένα) και πρώτη επαφή των
μαθητών με το αντικείμενο. Η επιλογή μέρους της θεματολογίας μπορεί να
γίνεται, αφού οι μαθητές αποκτήσουν μια μικρή εξοικείωση με το υλικό και
δείξουν τα ενδιαφέροντά τους. Επιλογή μέρους της θεματολογίας - Ειδικότερες
επισημάνσεις Δεν
περιοριζόμαστε χρονικά μέχρι τον Επίκουρο αλλά και προχωρούμε και σε επόμενα
χρόνια. Μπορούν
να επιλεγούν για εστίαση κάποιες μόνο από τις επιστήμες ή τους τεχνολογικούς
κλάδους, σύμφωνα με τυχόν προϋπάρχοντα ενδιαφέροντα
των μαθητών. Χωρισμός σε ομάδες εργασίας Ο
χωρισμός σε ομάδες γίνεται ανάλογα με τα ενδιαφέροντα αλλά και τις ικανότητες
των μαθητών. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να παρέμβει στη
δημιουργία των ομάδων ώστε να τηρηθούν ισορροπίες Προτεινόμενες ΟΜΑΔΕΣ Προσωκρατικοί με έμφαση στη σκέψη των Μιλησίων, του Πυθαγόρα
και του Δημοκρίτου. Σκέψη του Αριστοτέλη. Σκέψη του Επικούρου κ.ά. Βιογραφίες Επιστήμες (επιλογή και ομαδοποίηση
από τα παρακάτω σε 1-3 ομάδες) Ταξινόμηση των επιστημονικών κλάδων Ιατρική Αστρονομία Μαθηματικά, αρμονία, μουσική Βιολογία κ.ά Τεχνολογία(επιλογή και ομαδοποίηση
από τα παρακάτω σε 1-3 ομάδες) Αρχιτεκτονική, πολεοδομία, οικοδομική, τεχνικά έργα Μηχανική Αυτοματισμοί Ναυτική και πολεμική τεχνολογία Τηλεπικοινωνίες Εξορύξεις – καμίνια – μεταλλουργία κ.ά. Τεχνίτες και επαγγέλματα στην αρχαιότητα, αντιστοιχίες με
σημερινά (ή χθεσινά) επαγγέλματα. Ομάδα υποστήριξης (πληροφορική) Ομάδα δημιουργικού (ζωγραφική, γραφιστική) ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ (ενδεικτικός χρόνος – δυο με τρεις
εβδομάδες) Ανάλυση Οι
μαθητές ανά ομάδες αναζητούν στοιχεία. Εντοπίζουν και αποδελτιώνουν
πληροφορίες και οπτικό υλικό. Κάποιες ομάδες παίρνουν συνεντεύξεις. Αν επιλεγεί να υπάρχει κατασκευή
μακέτας ή ζωγραφική, ξεκινάει από αυτή τη φάση και συνεχίζεται και στην
επόμενη. ΤΡΙΤΗ ΦΑΣΗ (ενδεικτικός χρόνος – δυο με τρεις
εβδομάδες) Μετά την
ανάλυση ακολουθεί η σύνθεση, όπου κατά
θέμα οι ομάδες συγκρίνουν και συνθέτουν τα στοιχεία τους για κάθε
αντικείμενο, με στόχο τη δημιουργία παρουσίασης σε πρόγραμμα παρουσίασης. ΤΕΤΑΡΤΗ ΦΑΣΗ (ενδεικτικός χρόνος – μια εβδομάδα
και συμμετοχή σε ανεξάρτητες εκδηλώσεις) Αξιολόγηση Διαρκής
διαμορφωτική αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασίας. Εσωτερική
αξιολόγηση μετά την ολοκλήρωση με συζήτηση στην ομάδα εργασίας. Παρουσίαση Δυνατότητες παρουσίασης (επιλέγονται κάποιοι από τους
παρακάτω τρόπους, εφόσον παρέχεται η αντίστοιχη δυνατότητα) Συμμετοχή
σε σχολική εκδήλωση για το τέλος της χρονιάς. Ανάρτηση
ενημερωτικού υλικού στον πίνακα ανακοινώσεων του σχολείου. Συμμετοχή
σε σχολική έκδοση (ετήσιο λεύκωμα, εφημερίδα, περιοδικό). Ανάρτηση
ενημερωτικού υλικού στην ιστοσελίδα του σχολείου. Συμμετοχή
σε ευρύτερη εξωσχολική εκδήλωση με θεματολογία «Κοινωνία και Επιστήμη». Η
παρουσίαση περιλαμβάνει γενικά στοιχεία για το θέμα, τα στοιχεία των μελών
της ομάδας, στοιχεία και φωτογραφίες από την πορεία της δουλειάς και
παρουσίαση των αποτελεσμάτων όλης της προσπάθειας. |
|
Γ. ΠΗΓΕΣ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Δραστηριότητες της εφαρμογής που
μπορεί να αξιοποιηθούν Όσες από
τις δραστηριότητες της εφαρμογής σχετίζονται με την ενασχόληση των φιλοσόφων
με τις θετικές επιστήμες. Υλικό της εφαρμογής που μπορεί να
αξιοποιηθεί Θεωρία Εντοπίστε
μέσα από όλες τις θεματικές-χρονικές ενότητες της εφαρμογής (από τους προσωκρατικούς μέχρι τις επόμενες σχολές) τα σημεία της
θεωρίας από όπου μπορεί να αντληθεί σχετικό πληροφοριακό υλικό. Αξιοποιήστε
και το υλικό «Από άλλες επιστήμες» και από τις «μικρές ψηφίδες» Άξονες για επιπλέον βιβλιογραφική
υποστήριξη Σε αυτό
το σχέδιο εργασίας αναφέρονται κάποιοι βιβλιογραφικοί άξονες που μπορούν να
υποστηρίξουν την υλοποίησή του με εντελώς ενδεικτική αναφορά σε τίτλους
έργων. α)Βιβλία
που δίνουν τη φιλοσοφία με πιο προσιτό τρόπο για νέους. Υπάρχουν
λίγα τέτοια μεταφρασμένα βιβλία. Ενδεικτική αναφορά: ¨
J. Gaarder, Ο κόσμος της Σοφίας, μετ. Μ. Αγγελίδου,
εκδ. Λιβάνη,
Αθήνα 1994 β) Βιβλία
για την καθημερινή ζωή στην αρχαία Ελλάδα. Υπάρχουν
αρκετά τέτοια μεταφρασμένα βιβλία. Ενδεικτική αναφορά: ¨
Κ.Μ. Κολόμποβα, ΕΛ.
Οζερέτσκαϊα, Η
ζωή στην αρχαία Ελλάδα, μετ. Γ. Ζωίδη, εκδ. Τ. Δρακοπούλου, Αθήνα, χχε
γ) Ειδική
βιβλιογραφία, Υπάρχουν
αρκετά τέτοια μεταφρασμένα βιβλία. Ίσως κάποια να είναι σχετικά δύσκολα για
τους μαθητές. Ενδεικτικές αναφορές: ¨
Β. Φάρρινγκτον, Η Επιστήμη στην Αρχαία Ελλάδα, μετ. Ν. Ραϊση,
εκδ. Κάλβος, Αθήνα, 1989 ¨
Ο. Neugebauer, Οι θετικές επιστήμες στην αρχαιότητα, μετ. Χρ. Ζερμπίνη - Ι. Αρζόγλου, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 1986 δ) Ειδική
βιβλιογραφία με οπτικό υλικό. Υπάρχουν
κάποια σχετικά βιβλία. Ενδεικτικές αναφορές: ¨
Μ. Κορρέ, Από το λατομείο στον Παρθενώνα, εκδ.
Μέλισσα, Αθήνα 2000 ¨
Χρ. Λάζου, Μηχανική και
τεχνολογία στην αρχαία Ελλάδα, εκδ. Αίολος,
Αθήνα 1993 ε)
Σχετικά βιβλία-κόμιξ για νεαρότερες ηλικίες Υπάρχουν
λίγα τέτοια βιβλία. Ενδεικτικές αναφορές: ¨
P. de Broche, J. Martin, Τα ταξίδια του Αλίξ – Ελλάδα (1), επιμ. Α.Πεπεράκη, εκδ. Μαμούθ κόμιξ, Αθήνα 1998 ¨
P. de Broche, J. Martin, Τα ταξίδια του Αλίξ – Ελλάδα (2), επιμ. Α.Πεπεράκη, εκδ. Μαμούθ κόμιξ, Αθήνα 1999 ¨
M.Henniquiau, J. Martin, Τα ταξίδια του Αλίξ – Το ναυτικό στην
αρχαιότητα (1), επιμ. Χρ.Ηλιάδη,
εκδ. Μαμούθ κόμιξ, Αθήνα
2001 στ)
Σχετικά βιβλία για νεαρότερες ηλικίες (με εκπαιδευτική προσέγγιση) Υπάρχουν
λίγα τέτοια βιβλία. Ενδεικτικές αναφορές: ¨
Ι. Φωκά, Π. Βαλαβάνη, Ανακαλύπτω την αρχαία Ελλάδα. Τα αγγεία και ο κόσμος τους, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1990 ¨
Ι. Φωκά, Π. Βαλαβάνη, Ανακαλύπτω την αρχαία Ελλάδα. Αρχιτεκτονική και πολεοδομία, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1992 ζ)
Κατάλογοι εκθέσεων όπως: ¨
Ε.Μ.Α.Ε.Τ – Τ.Μ.Θ, Αρχαία ελληνική τεχνολογία (κατάλογος της έκθεσης), Θεσσαλονίκη
1997 ¨
ΥΠ.ΠΟ, Η γέννηση της
γραφής, εκδ. Τ.Α.Π.Α,
Αθήνα 1990 (έκδοση για την ομότιτλη έκθεση του 1985) η)
Ιστορικοί και γεωγραφικοί άτλαντες Σημείωση: Υπάρχουν αρκετά ακόμη βιβλία για
επιμέρους τεχνικά επιτεύγματα στην αρχαιότητα. Χρειάζεται όμως κάποια προσοχή,
ώστε να μην υπάρξει εκτροπή σε παρα-επιστημονική
βιβλιογραφία με προκλητικούς τίτλους. Πηγές στο διαδίκτυο (πρέπει ο εκπαιδευτικός να
χρησιμοποιήσει για λίγο μόνος τις ιστοσελίδες, ώστε να εξοικειωθεί με τις
ιδιαιτερότητές τους) α)
Εντοπίστε τις πιο κατάλληλες από τις συνδέσεις που προτείνονται στις
αντίστοιχες ενότητες της εφαρμογής. β) Αξιοποιήστε
αρχικά υλικό από τις εγκυκλοπαίδειες:
γ)
Χρησιμοποιήστε μια μηχανή αναζήτησης (π.χ. Google στη διεύθυνση www.google.com.gr), χρησιμοποιώντας ως λέξεις
κλειδιά τα θέματα με τα οποία ασχολείσθε, για να
εντοπίσετε επιπλέον πληροφορίες σε νεότερες καταχωρίσεις στο διαδίκτυο. Πρέπει να
επισημανθεί ότι το διαδίκτυο είναι μια δυναμικά διαρκώς εξελισσόμενη και
μεταβαλλόμενη δομή, όπου διαρκώς εμφανίζονται νέοι αξιόλογοι τόποι ενημέρωσης
και πληροφόρησης, ενώ σε άλλους που δεν ενημερώνονται τακτικά, το περιεχόμενό
τους απαξιώνεται. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να ελέγχει
την εγκυρότητα των πληροφοριών που συλλέγονται από
το διαδίκτυο, με αρχικό κριτήριο την αξιοπιστία του φορέα που παρέχει την
πληροφόρηση. Άλλες πηγές Για τα
επαγγέλματα υπό εξαφάνιση (σιδεράς, …) πιθανές συνεντεύξεις από ηλικιωμένους.
Επίσης συνεντεύξεις από επιστήμονες ανάλογα με το θέμα που μελετάτε (Φυσικό,
Μαθηματικό, Βιολόγο, Αστρονόμο, Ιστορικό της Επιστήμης). |
