1. Η εξέλιξη στην κοινωνική και πολιτική ζωή των ελληνικών πόλεων
• δεν επηρέασε τη σκέψη των πρώτων φιλοσόφων και τον τρόπο θέασης του κόσμου. { ΛΑΘΟΣ. Η πνευματική ζωή επηρεάζεται άμεσα από τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες• είναι τυχαίο ότι η άνθιση του πνεύματος στην Αθήνα του Περικλή συνέπεσε με την ακμή της δημοκρατίας; } [0 μονάδες ]
• αποτυπώνεται στην πνευματική ζωή και τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο οι πρώτοι φιλόσοφοι. { ΣΩΣΤΑ. Η πνευματική ζωή επηρεάζεται άμεσα από τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες• είναι τυχαίο ότι η άνθιση του πνεύματος στην Αθήνα του Περικλή συνέπεσε με την ακμή της δημοκρατίας; } [ 5 μονάδες]

2. Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι ζούσαν σε
• κοινωνίες που σταδιακά εγκατέλειπαν τον παραδοσιακό τρόπο σκέψης. { ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• κοινωνίες αμετάβλητες και δυσκίνητες, όπου επικρατούσε ο παραδοσιακός τρόπος σκέψης. {ΛΑΘΟΣ. Πώς κατόρθωσαν να δημιουργήσουν κάτι νέο, αφού το πνευματικό κλίμα δεν ευνοούσε οτιδήποτε νέο και επαναστατικό;} [0 μονάδες]

3.Oι πρώτοι φιλόσοφοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον κόσμο
• με βάση την παραδοσιακή μυθολογία. {ΛΑΘΟΣ. Αυτό το είχανε κάνει ήδη ο Όμηρος και ο Ησίοδος.} [0 μονάδες]
• με βάση τη λογική. { ΣΩΣΤΑ.} [5 μοναδες]

4. Οι πρώτοι φιλόσοφοι από τη Μίλητο ασχολούνται κυρίως με:
• το ερώτημα για τη δυνατότητας της γνώσης, αν δηλαδή μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει στην αλήθεια. {ΛΑΘΟΣ. Αυτό προϋποθέτει μια αναπτυγμένη φιλοσοφική σκέψη.} [2 μονάδες]
• ζητήματα ηθικής. {ΛΑΘΟΣ. Με τέτοια θέματα ασχολήθηκαν κυρίως οι σοφιστές, ο Σωκράτης και οι μεταγενέστεροι φιλόσοφοι.} [0 μονάδες]
• ζητήματα φυσικής φιλοσοφίας, και μάλιστα με το πρόβλημα της πρώτης αρχής του κόσμου. { ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

5. Τους προσωκρατικούς φιλοσόφους απασχολεί κυρίως το πρόβλημα της αρχής του κόσμου.
• Ο καθένας δίνει διαφορετική εξήγηση για την πρώτη αρχή. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Όλοι δέχονται ότι ο κόσμος προήλθε από το νερό. {ΛΑΘΟΣ. Μόνο ο Θαλής διατυπώνει αυτή την άποψη.} [0 μονάδες]
• Οι περισσότεροι δέχονται ότι ο κόσμος προέρχεται από το «άπειρον». {ΛΑΘΟΣ. Μόνο ο Αναξίμανδρος δέχεται αυτή την αρχή.} [0 μονάδες]

6. Ο Αναξίμανδρος φαντάζεται ότι στη φύση ισχύει ό,τι και στην οργανωμένη πολιτεία, δέχεται λοιπόν ότι
• ισχύει το δίκαιο του ισχυροτέρου. {ΛΑΘΟΣ. Γιατί σε μια οργανωμένη πολιτεία, που λειτουργεί βάσει νόμων, δεν ισχύει κάτι τέτοιο.} [0 μονάδες]
• στη φύση όπως και στην πολιτεία υπάρχουν αντίρροπες δυνάμεις, που κυριαρχούν πότε η μία πότε η άλλη, χωρίς όμως ποτέ να υπερβαίνουν τα όρια που ορίζονται από την αρχή της δικαιοσύνης. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• τα στοιχεία ισορροπούν σε μια τέλεια αρμονία, χωρίς συγκρούσεις, όπως σε μια οργανωμένη πολιτεία. {ΛΑΘΟΣ. Σε μια πολιτεία υπάρχουν πάντα συγκρούσεις ανάμεσα σε κοινωνικές τάξεις, πολιτικά κόμματα κτλ.} [2 μονάδες]

7. Αν ήσουν επηρεασμένος από τη σκέψη του Ηρακλείτου και έβλεπες τις συγκρούσεις και το διαρκή αγώνα που επικρατούν τόσο στη φύση όσο και την πολιτεία θα σκεφτόσουν:
• «Η σύγκρουση και η συνύπαρξη των αντιθέτων είναι φυσική• μέσα από τη σύγκρουση αναδύεται η αρμονία». {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Αυτός ο κόσμος δε βρίσκεται σε ησυχία• είναι γεμάτος ταραχή και έλλειψη αρμονίας». {ΛΑΘΟΣ. Μέσα από την πάλη των αντιθέτων αναδύεται μια αρμονία σύμφωνα με τον Ηράκλειτο. [0 μονάδες]

8. Αν ήσουν επηρεασμένος από τη σκέψη του Ξενοφάνη και έβλεπες κάποιον να προσφέρει θυσίες μπροστά σε ένα άγαλμα και να προσεύχεται, θα σκεφτόσουν:
• «Άδικα προσεύχεσαι, άνθρωπέ μου, δεν υπάρχει θεός.» {ΛΑΘΟΣ. Ο Ξενοφάνης πίστευε στην ύπαρξη του θεού.} [0 μονάδες]
• «Μα πιστεύεις, άνθρωπέ μου, ότι το άγαλμα που έχεις μπροστά σου μοιάζει με το θεό; Πόσο λάθος κάνεις!» {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Καλά κάνεις και προσεύχεσαι στο θεό. Με τις θυσίες στα αγάλματα μπορούμε να καλοπιάσουμε τους θεούς, να τους κάνουμε να μας αγαπήσουν και να μας βοηθήσουν.» {ΛΑΘΟΣ. Γιατί ο Ξενοφάνης πίστευε ότι κακώς οι άνθρωποι αποδίδουν στους θεούς ιδιότητες και συμπεριφορές που ταιριάζουν στους ανθρώπους [2 μονάδες]

9. Είσαι επηρεασμένος από τη σκέψη του Ξενοφάνη και διαβάζεις την Φ ραψωδία της Ιλιάδας, όπου συγκρούονται θεοί που υποστηρίζουν τους Έλληνες με θεούς που υποστηρίζουν τους Τρώες• θα σκεφτόσουν:
• «Απαράδεκτος αυτός ο ποιητής• όλα τα χαρακτηριστικά και τα ελαττώματα των ανθρώπων τα απέδωσε στους θεούς.» {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Υπέροχος ποιητής! Πράγματι τον ενέπνευσε η Μούσα και έτσι μπόρεσε να μας πληροφορήσει για όσα διαδραματίζονταν στον κόσμο των θεών.» {ΛΑΘΟΣ. Οι θεοί, σύμφωνα με τον Ξενοφάνη, ούτε με τους ανθρώπους μοιάζουνε, ούτε συμπεριφέρονται όπως οι άνθρωποι. [0 μονάδες]
• «Δεν μπορεί να εννοεί όσα γράφει για τους θεούς ο Όμηρος. Προφανώς γράφει αλληγορικά, δηλαδή οι συγκρούσεις και οι διαμάχες των θεών είναι σύμβολο για τις συγκρούσεις των στοιχείων της φύσης.» {Θα μπορούσε κάποιος που είχε επηρεαστεί από τις ιδέες του Ξενοφάνη να υποστηρίξει κάτι τέτοιο. Το υποστήριξε ένας Έλληνας γραμματικός, ο Θεαγένης από το Ρήγιο, καθιερώνοντας την αλληγορική ερμηνεία των ομηρικών ποιημάτων.} [2 μονάδες]

10. Οι πολίτες μιας πόλης θέλουν να τιμήσουν έναν αθλητή, νικητή σε πανελλήνιους αγώνες, και ένα σοφό για το τελευταίο του βιβλίο. Δεν ξέρουν σε ποιον να αποδώσουν τις μεγαλύτερες τιμές. Μια και ο γνωστός φιλόσοφος Ξενοφάνης βρίσκεται για επίσκεψη στην πόλη τους, ζητούν τη γνώμη του. Ποια από τις απαντήσεις πιστεύεις ότι θα έδινε;
• «Ασφαλώς να τιμήσετε πολύ περισσότερο τον αθλητή, που έκανε γνωστή την πόλη σας στο πανελλήνιο. Tι σημαντικό προσφέρει o σοφός στην πόλη;» {ΛΑΘΟΣ. Ο Ξενοφάνης επέκρινε τις υπερβολικές τιμές που αποδίδονταν στους αθλητές.} [0 μονάδες]
• «Ασφαλώς και να τιμήσετε περισσότερο το σοφό. Αυτός συμβάλλει στην ευτυχία των πόλεων, ενώ οι νίκες των αθλητών όχι.» {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

11. Ένας άνθρωπος δυστυχισμένος συνομιλεί με τον Ηράκλειτο και του λέει: «Η ζωή μου ήταν μια σειρά από αποτυχίες και δυστυχίες• έτσι το θέλησαν οι θεοί, τι μπορούσα εγώ να κάνω;». Ποια απάντηση από τις παρακάτω φαντάζεσαι ότι θα του έδινε ο Ηράκλειτος;
• «Όχι, φίλε μου, δεν είναι οι θεοί που σε κάνανε δυστυχισμένο, είναι ο χαρακτήρας σου και οι αδυναμίες σου.» {ΣΩΣΤΑ. Ο Ηράκλειτος είχε πει ότι για τον άνθρωπο θεός είναι ο χαρακτήρας του, το ήθος του.} [5 μονάδες]
• «Εκφράζω τη συμπάθειά μου για τα πάθη σου• τι να κάνεις όμως, αφού η ζωή μας κατευθύνεται απόλυτα από τους θεούς;» {ΛΑΘΟΣ. Ο Ηράκλειτος δεν ήταν μοιρολάτρης, πίστευε ότι ο χαρακτήρας του καθενός είναι ο «θεός» του.} [2 μονάδες]

12. Ένας μαθητής του Πρωταγόρα τον συναντά και τον ρωτά: «Πες μου, δάσκαλε, πριν να πάρω μια απόφαση που θα αλλάξει τη ζωή μου, να ζητήσω χρησμό από το μαντείο των Δελφών; Τι λες; Υπάρχουν θεοί ή όχι;». Ο Πρωταγόρας κατά τη γνώμη σου θα του απαντούσε:
• «Ασφαλώς και δε χρειάζεται να πας στο μαντείο, αφού δεν υπάρχουν θεοί.» {ΛΑΘΟΣ. Ο Πρωταγόρας δεν είχε αρνηθεί ρητά την ύπαρξη θεών.} [2 μονάδες]
• «Τι να σου πω; Μπορεί να υπάρχουν θεοί, μπορεί και όχι• ποιος ξέρει;» {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Οπωσδήποτε να ζητήσεις χρησμό από τους θεούς. Οι θεοί υπάρχουν και καθορίζουν την πορεία της ζωής μας.» {ΛΑΘΟΣ. Ο Πρωταγόρας δεν είχε παραδεχθεί ρητά την ύπαρξη θεών.}[0 μονάδες]

13. Ο Δημόκριτος διαβάζει το έργο του Ησιόδου «Έργα και Ημέραι», όπου ο ποιητής παρουσιάζει τον άνθρωπο να ξεπέφτει σταδιακά: αρχικά ο άνθρωπος ζούσε σε ένα παράδεισο (χρυσή γενιά), όσο όμως περνούσαν τα χρόνια η ζωή του γινόταν ολοένα και πιο άσχημη μέχρι που έφτασε στη σημερινή άσχημη κατάσταση. Τελειώνοντας την ανάγνωση πιθανόν να σκέφτεται:
• «Πόσο δίκαιο είχε αυτός ο ποιητής! Η ζωή γίνεται όλο και πιο δύσκολη και άσχημη.» {ΛΑΘΟΣ. Ο Δημόκριτος ήταν αισιόδοξος για την εξέλιξη του κόσμου.} [0 μονάδες]
• «Ωραίο ποίημα, όμως δεν έχει δίκιο ο ποιητής για την εξέλιξη του κόσμου• ο πολιτισμός ολοένα εξελίσσεται και ο άνθρωπος ζει καλύτερα.» {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Ο κόσμος δεν αλλάζει ούτε προς το χειρότερο αλλά ούτε και προς το καλύτερο• καμιά πρόοδος δεν έχει σημειωθεί από την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη.» {ΛΑΘΟΣ. Ο Δημόκριτος ήταν αισιόδοξος για την εξέλιξη του κόσμου.} [0 μονάδες]

14. Ένας νεαρός μαθητής του Δημοκρίτου θέλει να ασχοληθεί με τα κοινά της πόλης του και ζητάει τη συμβουλή του. Τι φαντάζεσαι ότι θα του απαντούσε ο φιλόσοφος;
• «Παιδί μου, μη φοβάσαι τίποτα• η ζωή είναι ωραία και κακώς φοβούνται οι άνθρωποι τους κινδύνους. Να ασχοληθείς με την πολιτική.» {Ο Δημόκριτος πίστευε ότι η ζωή είναι γεμάτη κινδύνους και εύθραυστη η ευτυχία του ανθρώπου.} [2 μονάδες]
• «Παιδί μου, η ζωή είναι γεμάτη κινδύνους και η ευτυχία του ανθρώπου εύθραυστη. Αν ασχοληθείς με την πολιτική, πιθανόν να παραμελήσεις την προσωπική σου ευτυχία και να ζημιωθείς. Όμως η πολιτική είναι η σπουδαιότερη από τις τέχνες και αξίζει να ασχοληθείς με τα κοινά». {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• «Παιδί μου, η ζωή είναι γεμάτη κινδύνους και η ευτυχία του ανθρώπου εύθραυστη. Αν ασχοληθείς με την πολιτική, πιθανόν να παραμελήσεις την προσωπική σου ευτυχία και να ζημιωθείς. Να μην ασχοληθείς με την πολιτική». {ΛΑΘΟΣ. Ο Δημόκριτος πίστευε ότι έπρεπε ο πολίτης να ασχολείται με τα κοινά.} [0 μονάδες]

1. Αν οι άνθρωποι πάψουν να πιστεύουν στο θεό, τότε δε θα διστάζουν να παρανομούν, αφού δε θα φοβούνται τη θεία τιμωρία. Συμφωνείς;
• Ναι, επειδή αυτό που συγκρατεί τους ανθρώπους είναι ο φόβος της τιμωρίας από τον πανταχού παρόντα και παντογνώστη θεό, όπως πίστευε και ο σοφιστής Κριτίας. {ΟΜΩΣ υπάρχουν και άλλα πράγματα που αποτρέπουν τον άνθρωπο από την αδικία, όπως ο φόβος μήπως αποκαλυφθεί η αδικία του και τιμωρηθεί από την οργανωμένη πολιτεία.} [0 μονάδες ]
• Πράγματι ο άνθρωπος δε θα διστάζει να παρανομεί, εφόσον βέβαια είναι σίγουρος ότι η πράξη του δε θα αποκαλυφθεί και ότι δεν κινδυνεύει ούτε από τον ανθρώπινο νόμο. {ΟΜΩΣ αν ίσχυε αυτό, θα δεχόμαστε ότι ο άνθρωπος μπροστά στο συμφέρον του δε διστάζει να βλάψει τους συνανθρώπους του. Πιθανόν να υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, όμως υπάρχουν και άνθρωποι που τηρούν τους νόμους, επειδή πιστεύουν ότι αυτό είναι το σωστό, είτε υπάρχει θεός είτε όχι, είτε κινδυνεύουν να αποκαλυφθούν είτε όχι. } [ 2 μονάδες]
• Πιθανόν να υπάρχουν και τέτοιοι άνθρωποι• όμως υπάρχουν και άνθρωποι που η αίσθησή τους για το δίκαιο δε στηρίζεται ούτε στο φόβο του θεού ούτε στο φόβο του νόμου, αλλά οδηγό των πράξεών τους έχουν τη συνείδησή τους. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

2. Σε μια κοινωνία όλοι οι άνθρωποι αποδέχονται —στα βασικά τουλάχιστον ζητήματα- τον ίδιο ηθικό κώδικα, ακόμη κι αν συγκρούεται με τα προσωπικά τους συμφέροντα. Π.χ. όλοι στην κοινωνία μας αποδεχόμαστε ότι η κλοπή δεν είναι σωστή πράξη. Άρα δεν μπορεί να ισχύει η άποψη των σοφιστών ότι όλα —και οι ηθικές αξίες- είναι σχετικές. Συμφωνείς;
• Συμφωνώ. Αν ίσχυε αυτό που υποστήριζαν οι σοφιστές, τότε δε θα υπήρχε στις κοινωνίες αποδεκτός ηθικός κώδικας. { Ναι, αλλά ισχύουν σε όλες τις εποχές και σε όλες τις κοινωνίες οι ίδιες αξίες ή μήπως, ορισμένες τουλάχιστον, αλλάζουν από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο; } [2 μονάδες]
• Δεν είναι σωστό ότι στις κοινωνίες υπάρχει ένας ηθικός κώδικας, αποδεκτός από όλους. Ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετική ιδέα για το τι είναι δίκαιο και άδικο. Αν υπήρχε ένας και μόνο ηθικός κώδικας, τότε δε θα έπρεπε να διαπράττονται παρανομίες και αδικίες. {Το γεγονός ότι διαπράττονται παρανομίες και αδικίες, δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει ηθικός κώδικας. Αυτός που παραβιάζει το νόμο γνωρίζει τι είναι δίκαιο και τι άδικο, όμως για διάφορους λόγους δεν τηρεί τον υπάρχοντα ηθικό κώδικα. Εξάλλου είναι υπερβολή το ότι ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετική ιδέα για το τι είναι δίκαιο και άδικο.} [0 μονάδες]
• Δε συμφωνώ• μπορεί σε μια κοινωνία να ισχύει ένας ηθικός κώδικας και ταυτόχρονα να ισχύει η άποψη των σοφιστών ότι η αντίληψη για το τι είναι σωστό και τι είναι λάθος μεταβάλλεται από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο. { ΣΩΣΤΑ. Η άποψη των σοφιστών για τη σχετικότητα των ηθικών αξιών μπορεί να ισχύει με την εξής έννοια: την ίδια εποχή και στην ίδια κοινωνία επικρατεί ένα σύστημα ηθικών αξιών, που αποδέχονται όλοι• όμως οι ηθικές αξίες, ορισμένες τουλάχιστον, μεταβάλλονται από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο.} [5 μονάδες]

3. Ο Σωκράτης καταδικάστηκε άδικα σε θάνατο και δεν προσπάθησε να δραπετεύσει, μολονότι μπορούσε να το κάνει. Πώς θα κρίναμε τη στάση του με κριτήριο το συμφέρον της κοινωνίας;
• Ο Σωκράτης έδειξε με τη στάση του στην πράξη αυτό που δίδασκε σε όλη του τη ζωή: είναι καλύτερο να αδικείται κανείς παρά να αδικεί. Αν δραπέτευε, θα διέπραττε αδικία σε βάρος της πολιτείας, προτίμησε λοιπόν να αδικηθεί παρά να αδικήσει. {ΣΩΣΤΑ. }[5 μονάδες]
• Κακώς που δε δραπέτευσε, ο καθένας πρέπει να κοιτάζει το συμφέρον του και μόνο. {Το πρώτο σκέλος θα μπορούσε ίσως να γίνει αποδεκτό, όχι όμως και η αιτιολογία. Αν ο καθένας κοίταζε το συμφέρον του και μόνο, η κοινωνία θα έμοιαζε με ζούγκλα, όπου θα επικρατούσε το δίκαιο του ισχυροτέρου. Ασφαλώς ούτε και εσύ θα ήθελες να ζεις σε μια τέτοια κοινωνία.} [0 μοναδες]
• Έπρεπε να δραπετεύσει, αφού καταδικάστηκε άδικα. Όταν κρίνουμε ότι η πολιτεία μας αδικεί, δεν είμαστε υποχρεωμένοι να τηρούμε τις αποφάσεις της. {Αφού ζούμε μέσα σε μια οργανωμένη πολιτεία, πρέπει να αποδεχόμαστε και τις αποφάσεις της για μας. Στο κάτω κάτω γιατί η άποψή μας είναι πιο σωστή από την άποψη αυτών που μας καταδίκασαν;} [2 μονάδες]

4. Ο Σωκράτης, μολονότι μπορούσε να φύγει από τη φυλακή και να σώσει τη ζωή του, προτίμησε να παραμείνει. Αυτό το γεγονός
• δείχνει το σεβασμό του απέναντι στους νόμους, έστω κι αν αυτοί που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή τους τον αδικούν. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• αποδεικνύει ότι τελικά παραδέχεται την ενοχή του. {Όχι. Η στάση του είχε άλλα κίνητρα. Αν ήταν έτσι, τότε και η στάση των πρώτων Χριστιανών, που υπέμεναν το μαρτυρικό θάνατο, θα αποδείκνυε ότι αισθάνονταν ένοχοι.} [0 μονάδες]
• δείχνει ότι πάνω από οτιδήποτε άλλο έβαζε την υπακοή στους εκάστοτε άρχοντες. { Όχι. Αν ήταν έτσι, τότε ο Σωκράτης θα δίδασκε ότι, αν οι εκάστοτε άρχοντες μάς διατάξουν να κάνουμε μια παράνομη ενέργεια, πρέπει να την εκτελέσουμε. Ξέρουμε όμως ότι ο Σωκράτης αρνήθηκε να εκτελέσει την εντολή ενός τυράννου, να συλλάβει και να εκτελέσει ένα συμπολίτη του, γιατί την έκρινε παράνομη και ανήθικη.} [2 μονάδες]

5. Ο Σωκράτης έλεγε ότι η αρετή είναι γνώση. Συμφωνείς ότι η γνώση του καλού και του κακού είναι αναγκαία προϋπόθεση, για να χαρακτηρίσουμε κάποιον ενάρετο ή κακό;
• Όχι, διότι κάποιος συχνά κάνει το καλό ή το κακό χωρίς να το γνωρίζει. {ΛΑΘΟΣ. Ένα μικρό παιδί που παίζει με τα σπίρτα και βάζει φωτιά σε ένα σπίτι δε θα το θεωρούσαμε «κακό άνθρωπο», γιατί δεν είχε συνείδηση ότι κάνει κάτι κακό. } [0 μονάδες]
• Ναι, μπορούμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον ως ενάρετο ή κακό μόνο όταν γνωρίζει από πριν τις συνέπειες που έχουν οι πράξεις του. {ΣΩΣΤΑ. Δεν έχει νόημα να επαινούμε (ή να κατηγορούμε) κάποιον αν κάνει καλό (ή κακό) τυχαία.} [5 μονάδες]
• Όχι απαραίτητα, διότι κάποιος μπορεί να κάνει κάτι καλό ή κακό και τυχαία. { ΛΑΘΟΣ. Στο κυνήγι κάποιος τραυματίζει ένα φίλο του, επειδή το όπλο που κρατά πέφτει από τα χέρια του και εκπυρσοκροτεί. Είναι ένα τυχαίο γεγονός• θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τον άνθρωπο αυτό αδέξιο, επιπόλαιο, αλλά όχι κακό.}[0 μονάδες]

6. Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος, δίδασκε ο Πρωταγόρας. Αν το εφαρμόσουμε στις έννοιες "δίκαιο" και "άδικο", σημαίνει ότι:
• Ένας άνθρωπος δεν μπορεί σε καμιά στιγμή να αποφανθεί αν μια πράξη είναι δίκαιη ή άδικη, αφού όλα είναι σχετικά. {Όχι. Η πείρα μάς δείχνει ότι μπορεί κάποτε να αμφιβάλλουμε αν μια συγκεκριμένη πράξη είναι σωστή ή λανθασμένη, δίκαιη ή άδικη, αλλά γνωρίζουμε γενικά τι είναι δίκαιο ή άδικο, έστω κι αν πολλές φορές, για να εξυπηρετήσουμε το συμφέρον μας, επιλέγουμε να διαπράξουμε αδικία. [0 μονάδες]
• Αυτό που είναι δίκαιο σε μια συγκεκριμένη κοινωνία μια συγκεκριμένη εποχή, μπορεί να μην είναι δίκαιο σε μια άλλη εποχή και μια άλλη κοινωνία. {ΣΩΣΤΑ. Η δουλεία θεωρείται στην αρχαιότητα δίκαιος θεσμός, στην εποχή μας όμως κάτι απαράδεκτο.}[5 μονάδες]

7. Σύμφωνα με το Σωκράτη, για να ασχολείται κάποιος με τα κοινά πρέπει να είναι ειδικός, όπως για να θεραπεύσει κάποιος έναν ασθενή, πρέπει να έχει εξειδικευμένες γνώσεις ιατρικής. Πιστεύετε ότι μπορούμε να αποδεχθούμε την άποψη αυτή σήμερα σε μια δημοκρατική κοινωνία;
• Η θέση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή σε μια δημοκρατική κοινωνία. {ΣΩΣΤΑ. Στη δημοκρατική κοινωνία όλοι οι πολίτες άσχετα από κοινωνική θέση και μόρφωση συμμετέχουν στα κοινά. Δεν υπάρχει άνθρωπος με τόσες γνώσεις, που να είναι ειδικός σε όλους τους τομείς (π.χ. οικονομία, δικαιοσύνη, εκπαίδευση κτλ.). Αλλά και οι ειδικοί δεν ομοφωνούν πάντα ούτε εκφράζουν για το ίδιο ζήτημα τις ίδιες απόψεις. Οι πολίτες ακούν τους ειδικούς και αποφασίζουν. Φυσικά όσο πιο καλή παιδεία έχουν τόσο πιο πιθανό είναι να αποφασίζουν σωστά.} [5 μονάδες]
• Ναι, με την προϋπόθεση ότι, αφού ζούμε σε μια δημοκρατική κοινωνία, οι ειδικοί θα επιλέγονται δημοκρατικά από την πλειοψηφία των πολιτών.{Ενώ δέχεσαι τη θέση του Σωκράτη, την απορρίπτεις με την προϋπόθεση που θέτεις: προτείνεις την επιλογή του ειδικού, που θα ασχοληθεί με τα κοινά, από τους μη ειδικούς. }[2 μονάδες]
• Ναι. Γιατί μόνο ο ειδικός μπορεί να έχει σωστή άποψη, άρα να πάρει εκείνες τις αποφάσεις που θα ωφελήσουν το σύνολο. {ΛAΘΟΣ. Το ότι κάποιος είναι ειδικός δε σημαίνει ότι είναι και ο μοναδικός κάτοχος της αλήθειας. Σε μια δημοκρατική κοινωνία οι πολίτες ακούν τη γνώμη πολλών ειδικών για διάφορα ζητήματα και αποφασίζουν.} [0 μονάδες]

8. Ο Σωκράτης διακήρυττε ΕΝ ΟΙΔΑ ΟΤΙ ΟΥΔΕΝ ΟΙΔΑ
(Ένα πράγμα γνωρίζω, ότι δε γνωρίζω τίποτα). Ποια από τις παρακάτω προτάσεις είναι ορθή;
• Αυτό που λέει ο Σωκράτης ισχύει για όλους. Πράγματι νομίζουμε ότι ξέρουμε κάτι, αλλά στην πραγματικότητα δε γνωρίζουμε τίποτα.{Απόλυτη και λανθασμένη η θέση αυτή• υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν γνωρίζουμε, ή νομίζουμε ότι τα ξέρουμε, ενώ στην πραγματικότητα τα αγνοούμε. Υπάρχουν όμως και πολλά που γνωρίζουμε.}[0 μονάδες]
• Η άποψη αυτή κρύβει μέσα της μία αντίφαση. {ΣΩΣΤΑ. Ο Σωκράτης ισχυρίζεται ότι δε γνωρίζει τίποτα, από την άλλη όμως πιστεύει ότι γνωρίζει ένα πράγμα..}[5 μονάδες]
• Ο Σωκράτης εννοεί ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να είναι βέβαιος για τίποτα. {Αυτή είναι άποψη των σοφιστών, που καταπολέμησε ο Σωκράτης ψάχνοντας να βρει την αλήθεια. Αν δε δεχόταν ότι μπορεί κάποτε ο άνθρωπος να φτάσει την αλήθεια, τι νόημα είχε η προσπάθειά του;} [2 μονάδες]

9. Ας δεχτούμε, όπως δίδασκε ο Πρωταγόρας, ότι η αρετή είναι διδακτή και ότι είναι ευθύνη της οργανωμένης πολιτείας να τη διδάξει στα μέλη της. Τότε…
• οι παραβάτες των νόμων θα πρέπει να τιμωρούνται τότε μόνο, αν το δικαστήριο είναι πεπεισμένο ότι δε μετάνιωσαν για την πράξη τους. Αν όμως ο δράστης έχει καταλάβει το σφάλμα του, τότε η ποινή δεν έχει κανένα νόημα. {Τότε πράγματι η ποινή δε θα βοηθήσει τον παραβάτη να συνειδητοποιήσει το σφάλμα του, αφού ήδη το έχει κάνει μόνος του. Γι' αυτό και σε περίπτωση "ειλικρινούς μεταμελείας" επιβάλλονται μειωμένες ποινές. Όμως η ποινή έχει σωφρονιστικό και αποτρεπτικό χαρακτήρα για όλους όσοι θα είχαν διάθεση να κάνουν την ίδια παράβαση.} [2 μονάδες]
• αν η κοινωνία τιμωρεί τους παραβάτες των νόμων, ενεργεί εκδικητικά. Δε θα πρέπει να επιβάλλονται ποινές σε όσους παραβαίνουν τους νόμους, διότι η κοινωνία ευθύνεται, αν κάποια μέλη της δε διδάχτηκαν να είναι ενάρετοι. {ΛΑΘΟΣ. Η ποινή δε νοείται ως εκδίκηση της κοινωνίας αλλά ως σωφρονιστικό μέσο• μέσω της ποινής ο παραβάτης συνειδητοποιεί ότι αυτό που έκανε δεν είναι σωστό.} [0 μονάδες]
• οι παραβάτες θα πρέπει ούτως ή άλλως να τιμωρούνται, αφού η ποινή δεν έχει σωφρονιστικό χαρακτήρα μόνο για τους δράστες του αδικήματος αλλά και για όλους τους πολίτες, που βλέποντας ότι όσοι διαπράττουν ένα αδίκημα τιμωρούνται, αποτρέπονται από τη διάπραξη αδικημάτων. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

10. Ο Σωκράτης έλεγε ότι όποιος γνωρίσει τι είναι καλό και τι είναι κακό θα γίνει ενάρετος και θα κάνει μόνο το καλό. Όμως πολλοί μαθητές του, όπως ο Αλκιβιάδης, ο Κριτίας κ.ά., όχι μόνο ενάρετοι δεν υπήρξαν, αλλά διέπραξαν και εγκλήματα σε βάρος της πατρίδας τους και των συμπολιτών τους. Τι πιστεύεις ότι θα μπορούσε να πει γι' αυτό ο Σωκράτης;
• Η θεωρία μου δεν είναι σωστή, αφού η πράξη απέδειξε ότι οι μαθητές μου, που τους δίδαξα τι είναι καλό και τι όχι, δεν αποδείχθηκαν όλοι ενάρετοι. { ΛΑΘΟΣ. Ο Σωκράτης θα μπορούσε να αντιτείνει ότι η ακαταλληλότητα των μαθητών δε σημαίνει ότι το περιεχόμενο του μαθήματος είναι λανθασμένο.} [0 μονάδες]
• Φαίνεται ότι δεν είχαν φτάσει στην πραγματική γνώση του καλού και του κακού.{Θα ήταν μια καλή απάντηση.} [5 μονάδες]
• Συχνά, μολονότι γνωρίζουμε τι είναι καλό και τι είναι κακό, κάνουμε το κακό, γιατί κυριευόμαστε από τα πάθη μας. {Καλή η απάντηση, όμως δε θα μπορούσε να την έχει πει ο Σωκράτης, αφού κάτι τέτοιο θα ανέτρεπε την άποψή του ότι η αρετή είναι γνώση.} [2 μονάδες]

11. Ο Σωκράτης έλεγε ότι κανένας άνθρωπος εν γνώσει του δε θα επέλεγε να κάνει το κακό, γιατί ακόμη κι αν το κακό του προσφέρει ευκολίες και πλεονεκτήματα στη ζωή του, κάνοντας το ο άνθρωπος βλάπτει το πιο πολύτιμο πράγμα που διαθέτει, την αθάνατη ψυχή του. Η θέση αυτή έχει μια αδυναμία.
• Το γεγονός ότι στην πράξη βλέπουμε συχνά τους άδικους να καλοπερνάν και τους καλούς να υποφέρουν. {Ο Σωκράτης θα μπορούσε να απαντήσει ότι ο ίδιος δεν είπε ότι κάνοντας το καλό θα κερδίσει κανείς υλικά αγαθά και καλοπέραση, αλλά ότι θα ωφελήσει την ψυχή του.} [0 μονάδες]
• Υπάρχουν άνθρωποι, που κάνουν το κακό, καλοπερνούν και, επειδή είναι πωρωμένοι, δεν αισθάνονται τύψεις που να βασανίζουν την ψυχή τους. Άρα εδώ είναι η αδυναμία της σωκρατικής θέσης. { Ο Σωκράτης θα μπορούσε να απαντήσει ότι, επειδή η ψυχή είναι αθάνατη, οι κακοί τιμωρούνται μετά θάνατον για το κακό που έκαναν.} [2 μονάδες]
• Αν κάποιος διαπράττει το κακό και όχι μόνο ωφελείται αλλά δεν αισθάνεται καν τύψεις που να βασανίζουν την ψυχή του, τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι τουλάχιστον μετά θάνατον θα τιμωρηθεί, αφού η ψυχή είναι αθάνατη. Πώς όμως είμαστε σίγουροι ότι η ψυχή είναι αθάνατη; {ΣΩΣΤΑ. Δεν υπάρχει λογική απόδειξη για την αθανασία της ψυχής. } [5 μονάδες]

12. Ο Σωκράτης έλεγε ότι η αρετή είναι η γνώση. Μπορούμε να δεχτούμε, ότι όποιος γνωρίζει τι είναι καλό και τι είναι κακό είναι ενάρετος;
• Ασφαλώς και είναι ενάρετος αυτός ο άνθρωπος. {ΛΑΘΟΣ. Η Μήδεια γνώριζε τι είναι καλό και τι είναι κακό, όμως προτίμησε να κάνει το κακό -να σκοτώσει με τα ίδια της τα χέρια τα παιδιά της- για να εκδικηθεί τον άντρα της, τον Ιάσονα. Θα την χαρακτήριζες ενάρετη; }[0 μονάδες]
• Μπορεί να είναι, μπορεί όμως και να μην είναι ενάρετος. {ΣΩΣΤΑ. Αν κάνει το καλό, επειδή φοβάται μήπως αποκαλυφθεί και τιμωρηθεί, τότε είναι ενάρετος; Ασφαλώς όχι. Ενάρετος είναι αυτός που κάνει το καλό, χωρίς να φοβάται (τιμωρία) και χωρίς να ελπίζει σε τίποτα (π.χ. ότι θα τον τιμήσουν, ότι θα αποκτήσει καλή φήμη κτλ.), μόνο και μόνο επειδή αυτό του επιτάσσει η συνείδησή του. }[5 μονάδες]
• Ενάρετος είναι όχι μόνο αυτός που γνωρίζει τι είναι καλό και τι κακό, αλλά αυτός που και γνωρίζει και κάνει το καλό.{ Όχι πάντα. Δεν αρκεί το να γνωρίζει κανείς το καλό και να το κάνει. Κάποιος π.χ. γνωρίζει ότι δεν είναι σωστό να κλέβει, αλλά ο λόγος που δεν κλέβει είναι ότι φοβάται μήπως τον πιάσουν και τον τιμωρήσουν• αυτόν τον άνθρωπο δε θα τον χαρακτηρίζαμε ενάρετο.}[2 μονάδες]

1. Για τον Πλάτωνα η γέννηση, η μεταβολή και η φθορά δεν υπάρχουν στον κόσμο.
• Πράγματι για τον Πλάτωνα είναι έννοιες μη αποδεκτές στον κόσμο. {Ο Πλάτωνας πιστεύει ότι οι έννοιες αυτές δεν ισχύουν για τον κόσμο των Ιδεών, αποδέχεται όμως την ισχύ τους για τον αισθητό κόσμο.} [2 μονάδες]
• Δεν είναι απόλυτα σωστή η θέση: ο Πλάτωνας δέχεται τη γέννηση και τη μεταβολή όχι όμως και τη φθορά, αφού πιστεύει ότι η ψυχή είναι αθάνατη. {ΛΑΘΟΣ. Η ερώτηση δε αφορούσε μόνο την ψυχή. Εξάλλου ο Πλάτωνας ούτε και για την ψυχή δέχεται ότι υπάρχει γέννηση, αφού ισχυρίζεται ότι είναι αγέννητη, αιώνια και αθάνατη, όπως οι Ιδέες.} [0 μονάδες]
• Ο Πλάτωνας δέχεται ότι η γέννηση, η μεταβολή και η φθορά δεν υπάρχουν στον κόσμο των Ιδεών, υπάρχουν όμως στον κόσμο των αισθητών. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

2. Η αποδοχή της άποψης του Πλάτωνα ότι η Ιδέα του Αγαθού βρίσκεται στον κόσμο των Ιδεών και μπορούν να τη γνωρίσουν οι φιλόσοφοι, οδηγεί στη δημιουργία ενός συστήματος ηθικών αξιών, που θα το ορίζουν οι φιλόσοφοι, αιώνιου και αμετάβλητου, αφού και η Ιδέα του Αγαθού είναι αιώνια και αμετάβλητη.
• Πράγματι, αν δεχτούμε ότι υπάρχει η Ιδέα του Αγαθού, το σύστημα ηθικών αξιών που θα δημιουργήσουν οι φιλόσοφοι θα είναι σταθερό, αιώνιο και αμετάβλητο. { Πώς όμως γνωρίζεις ότι οι φιλόσοφοι θα φτάσουν πραγματικά στην Ιδέα του Αγαθού και δε θα πιστεύουν απλώς ότι γνωρίζουν την αλήθεια;} [2 μονάδες]
• Αυτό ισχύει, αν δεχτούμε ότι (α). πράγματι υπάρχει η Ιδέα του Αγαθού και (β). ότι οι φιλόσοφοι που θα καταρτίσουν τον ηθικό κώδικα πράγματι έχουν φτάσει στη θέαση της Ιδέας του Αγαθού. Στην πραγματικότητα για τίποτε από τα δύο δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Ισχύει. Η πράξη μας δείχνει ότι σε βασικά σημεία όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι, ακόμη κι αν ζουν σε διαφορετικά μέρη και εποχές, καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα σχετικά με την ηθική συμπεριφορά του ανθρώπου. { ΛΑΘΟΣ. Δεν αληθεύει ότι όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι σε διαφορετικά μέρη και διαφορετικές εποχές φτάνουν στα ίδια συμπεράσματα. Η αδυναμία τους να συμφωνήσουν για το τι είναι καλό, δίκαιο και άδικο, καθώς και οι πολυάριθμες φιλοσοφικές σχολές αποδεικνύουν το αντίθετο.} [0 μονάδες]

3. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα τα μέρη της ψυχής είναι τρία: το λογιστικόν, το θυμοειδές και το επιθυμητικόν. Εφόσον κυριαρχεί το λογιστικόν και εξαφανίζονται τα δύο άλλα μέρη, ο άνθρωπος φτάνει εύκολα στη θέαση των Ιδεών και του Αγαθού.
• Δεν ισχύει. Απαραίτητη προϋπόθεση, για να φτάσει κανένας στη θέαση των Ιδεών, είναι η επιβολή του λογιστικού στα άλλα δύο μέρη της ψυχής. Όμως και σε αυτήν την περίπτωση η θέαση των Ιδεών δεν είναι εύκολη υπόθεση, αλλά έρχεται ως αποτέλεσμα επίπονης προσπάθειας και μελέτης. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Σωστά. {ΛΑΘΟΣ. Ο Πλάτωνας πιστεύει ότι και τα άλλα δύο μέρη παίζουν ένα ρόλο ουσιαστικό για τον άνθρωπο και όχι κατ΄ ανάγκη βλαπτικό. }[0 μονάδες]
• Δεν ισχύει• ο άνθρωπος φτάνει εύκολα στη θέαση των Ιδεών και του Αγαθού όταν το λογιστικόν κυριαρχεί και κατευθύνει τα άλλα δύο. {Σωστά βέβαια επισημαίνεται ότι απαραίτητη προϋπόθεση, για να φτάσει κάποιος στη θέαση των Ιδεών, είναι η επιβολή του λογιστικού στα άλλα δύο μέρη της ψυχής. Όμως και σε αυτήν την περίπτωση η θέαση των Ιδεών δεν είναι εύκολη υπόθεση αλλά έρχεται ως αποτέλεσμα επίπονης προσπάθειας και μελέτης.}[2 μονάδες]

4. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα στην ιδανική πολιτεία οι δημιουργοί, που αντιστοιχούν στο επιθυμητικόν τμήμα της ψυχής, είναι η κατώτερη από τις τρεις τάξεις και γι’ αυτό το λόγο περιττό βάρος στην κοινωνία.
• Λάθος. Ο Πλάτωνας αντιθέτως θεωρεί την ύπαρξη αυτής της τάξης, που είναι η τάξη των εργαζόμενων πολιτών, ως αναγκαία στην πολιτεία του και γι’ αυτό γράφει ότι οι άρχοντες πρέπει να επιλέγονται από αυτή. {ΛΑΘΟΣ. Καμία τάξη δε θεωρεί περιττή ο Πλάτωνας• οι άρχοντες όμως πιστεύει ότι πρέπει να προέρχονται από την τάξη των φυλάκων.} [2 μονάδες]
• Σωστά. Ο Πλάτωνας θεωρεί την κατώτερη αυτή τάξη, που υπακούει στα χειρότερα ένστικτα του ανθρώπου, βάρος για την ιδανική του πολιτεία. Στόχος είναι η εξαφάνιση αυτής της τάξης. {ΛΑΘΟΣ. Καμία τάξη δε θεωρεί περιττή ο Πλάτωνας• όλες επιτελούν ένα συγκεκριμένο έργο. }[0 μονάδες]
• Λάθος. Για τον Πλάτωνα προϋπόθεση της ιδανικής του πολιτείας είναι η αρμονική συνεργασία και των τριών τάξεων κάτω από την καθοδήγηση των φιλοσόφων – αρχόντων. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

5. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα το σημαντικότερο έργο στην ιδανική πολιτεία το επιτελούν οι φιλόσοφοι- άρχοντες. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει αυτοί να έχουν και τη μεγαλύτερη περιουσία.
• Δεν ισχύει. Οι άρχοντες επιτελούν βέβαια το σπουδαιότερο έργο της πολιτείας, γι’ αυτό και η επιλογή τους γίνεται με αυστηρά κριτήρια και η εκπαίδευσή τους διαρκεί πολλά χρόνια, όμως όπως και οι φύλακες πρέπει να έχουν τόση ατομική περιουσία, όση τους αρκεί για να καλύψουν με άνεση τις ανάγκες τους, ούτε υπερβολικά μεγάλη, ούτε πολύ μικρή.{Σωστά όσα αναφέρονται στο έργο, την επιλογή και τη εκπαίδευση των φυλάκων, όμως ο Πλάτωνας πιστεύει ότι οι άρχοντες δεν πρέπει να έχουν ατομική περιουσία.} [2 μονάδες]
• Δεν ισχύει. Οι άρχοντες επιτελούν το σπουδαιότερο έργο της πολιτείας, γι’ αυτό και η επιλογή τους γίνεται με αυστηρά κριτήρια και η εκπαίδευσή τους διαρκεί πολλά χρόνια, όμως όπως και οι φύλακες δεν πρέπει να έχουν ατομική περιουσία. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Δεν ισχύει. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα οι φιλόσοφοι- άρχοντες δεν επιτελούν το σπουδαιότερο έργο και η περιουσία τους δεν πρέπει να είναι μεγάλη. {ΛΑΘΟΣ. Οι άρχοντες επιτελούν το σημαντικότερο έργο στην ιδανική πολιτεία κατά τον Πλάτωνα. Όμως όπως και οι φύλακες δεν πρέπει να έχουν ατομική περιουσία.} [0 μονάδες]

6. Για να ασχολείται κάποιος με τα κοινά πρέπει να είναι ειδικός, όπως για να θεραπεύσει κάποιος έναν ασθενή, πρέπει να είναι γιατρός. Γι’ αυτό όσοι επιλεγούν να διοικήσουν την πολιτεία πρέπει, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, να έχουν μια βαθιά μόρφωση και εμπειρία, που θα έχουν αποκτήσει μετά από πολλά χρόνια μελέτης. Μπορούμε να αποδεχθούμε την άποψη αυτή σε μια δημοκρατική κοινωνία;
• Η θέση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή σε μια δημοκρατική κοινωνία. {ΣΩΣΤΑ. Στη δημοκρατική κοινωνία όλοι οι πολίτες άσχετα από κοινωνική θέση, μόρφωση κτλ., συμμετέχουν στα κοινά. Άλλωστε δεν υπάρχει άνθρωπος με τόσες γνώσεις που να είναι ειδικός σε όλους τους τομείς (π.χ. οικονομία, δικαιοσύνη, εκπαίδευση κτλ.). Αλλά και οι ειδικοί ούτε ομοφωνούν ούτε εκφράζουν πάντα τις ίδιες απόψεις για το ίδιο ζήτημα. Οι πολίτες ακούν τους ειδικούς και αποφασίζουν.} [5 μονάδες]
• Ναι. Γιατί μόνο ο ειδικός μπορεί να έχει σωστή άποψη, άρα να πάρει εκείνες τις αποφάσεις που θα ωφελήσουν το κοινωνικό σύνολο. {ΛΑΘΟΣ. Το ότι κάποιος είναι ειδικός, δε σημαίνει ότι είναι και ο μοναδικός κάτοχος της αλήθειας. Άλλωστε πολλοί είναι οι «ειδικοί», όμως παρατηρούμε ότι σπάνια συμφωνούν αυτοί οι «ειδικοί» σε ζητήματα που αφορούν τα κοινά. Σε μια δημοκρατική κοινωνία οι πολίτες ακούν τη γνώμη πολλών ειδικών για διάφορα ζητήματα και αποφασίζουν.}[0 μονάδες]
• Ναι, με την προϋπόθεση ότι, αφού ζούμε σε μια δημοκρατική κοινωνία, οι ειδικοί θα επιλέγονται δημοκρατικά από την πλειοψηφία των πολιτών. { Ενώ δέχεσαι τη θέση του Πλάτωνα, την απορρίπτεις με την προϋπόθεση που θέτεις: προτείνεις την επιλογή του ειδικού που θα ασχοληθεί με τα κοινά από τους μη ειδικούς. } [2 βαθμοί]

7. Ο Πλάτωνας ισχυριζότανε ότι η «πολιτεία» του ήταν αυτή που θα μπορούσε να εξασφαλίσει σε όλους τους ανθρώπους τη δικαιοσύνη. Αν δεχθούμε ότι η πλατωνική πολιτεία, ή κάποιο άλλο σύγχρονο πολιτικό σύστημα, είναι πράγματι το καλύτερο και το πιο δίκαιο που μπορεί να υπάρξει, τότε πιστεύεις ότι είναι σωστό:
• να επιβληθεί π.χ. στην κοινωνία μας, ακόμη κι αν αυτή αντιδρά, αφού έτσι θα εξασφαλιστεί η δικαιοσύνη για όλους. {ΛΑΘΟΣ. Η άποψη αυτή είναι απαράδεκτη. Ο γιατρός μπορεί να είναι σίγουρος για την αποτελεσματικότητα ενός φαρμάκου στην υγεία ενός αρρώστου. Όμως ο άρρωστος διατηρεί το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα ό,τι αφορά τη ζωή του.} [0 μονάδες]
• να προταθεί η εφαρμογή του, αλλά να αποφασίσουν οι πολίτες για το αν θα το αποδεχθούν ή όχι. Από τη στιγμή που θα το αποδεχθούν να μη δοθεί το δικαίωμα αλλαγής ή κατάργησης του πολιτικού αυτού συστήματος. {Προσοχή! Και το καλύτερο πολιτικό σύστημα πρέπει να μπορεί να κρίνεται από τους πολίτες. }[2 μονάδες]
• να προταθεί η εφαρμογή του μόνο αν υπάρξει παράλληλη προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τήρηση των δημοκρατικών διαδικασιών. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να παραιτηθούν οι πολίτες από το δικαίωμά τους να αλλάξουν γνώμη αργότερα και να τροποποιήσουν ή να απορρίψουν αυτό το σύστημα. {ΣΩΣΤΑ. Οι πολίτες είναι αυτοί που πρέπει να έχουν τον τελευταίο λόγο.} [5 μονάδες]

8. Είναι σωστό ότι ο έρωτας σύμφωνα με τον Πλάτωνα είναι ένα κακό, αφού κάνει τον άνθρωπο να υποτάσσεται στο κατώτερο μέρος της ψυχής του, στο επιθυμητικόν ;
• Ναι, ο έρωτας σύμφωνα με τον Πλάτωνα είναι ένα αναγκαίο κακό, αφού από τη μια διευκολύνει την αναπαραγωγή του είδους, από την άλλη όμως κάνει τον άνθρωπο να υποτάσσεται στο κατώτερο μέρος της ψυχής του, στο επιθυμητικόν.{Ο Πλάτωνας δεν καταδικάζει τον έρωτα, όχι μόνο γιατί διευκολύνει την αναπαραγωγή του είδους αλλά και διότι τον θεωρεί απαραίτητο μέσο για να φτάσει κανείς στη θέαση των Ιδεών, ξεκινώντας από τον έρωτα του ενός σώματος.}[2 μονάδες]
• Όχι. Ο Πλάτωνας δεν καταδικάζει τον έρωτα, ίσα ίσα τον θεωρεί απαραίτητο μέσο για να φτάσει κανείς στη θέαση των Ιδεών, ξεκινώντας από τον έρωτα του ενός σώματος. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
•Ναι, για τον Πλάτωνα ο έρωτας μόνο κακό κάνει στον άνθρωπο. {ΛΑΘΟΣ. Ο Πλάτωνας δεν καταδικάζει τον έρωτα, ίσα ίσα τον θεωρεί απαραίτητο μέσο, για να φτάσει κανείς στη θέαση των Ιδεών, ξεκινώντας από τον έρωτα του ενός σώματος, }[0 μονάδες]

9. Το δημοκρατικό πολίτευμα καταδίκασε το Σωκράτη σε θάνατο. Πιστεύεις ότι θα ήταν δικαιολογημένη και σωστή η στάση του Πλάτωνα, αν απέρριπτε το δημοκρατικό πολίτευμα, επειδή επί δημοκρατίας καταδικάστηκε ο Σωκράτης σε θάνατο;
• Ναι, θα ήταν δικαιολογημένη και σωστή η εχθρότητα του Πλάτωνα κατά της δημοκρατίας, αφού η δημοκρατία διέπραξε έγκλημα καταδικάζοντας το Σωκράτη σε θάνατο. {Δικαιολογημένη μπορεί να πει κανείς ότι θα ήταν, σωστή όμως γιατί; Πώς είναι δυνατό να καταδικάζουμε το δημοκρατικό πολίτευμα, επειδή κάποιοι εκπρόσωποί του πήραν μια απαράδεκτη απόφαση;} [2 μονάδες]
• Δικαιολογημένη θα μπορούσε να θεωρηθεί η στάση του ακόμη και για ψυχολογικούς λόγους• όμως σωστή δε θα μπορούσαμε να τη θεωρήσουμε, αν η καταδίκη του πολιτεύματος στηριζόταν μόνο στην αδικία που έγινε στο Σωκράτη. {Πολύ καλή η απάντησή σου, αφού διακρίνεις ανάμεσα στο δικαιολογημένο και το σωστό.}[5 μονάδες]
• Σε καμία περίπτωση δε θα μπορούσε να είναι δικαιολογημένη και σωστή η κριτική του Πλάτωνα σε βάρος του δημοκρατικού πολιτεύματος της εποχής του, αφού ήταν το καλύτερο πολίτευμα και δεν είχε κανένα ψεγάδι. {Μπορεί οι περισσότεροι να συμφωνούμε ότι η δημοκρατία είναι το καλύτερο πολίτευμα• το να υποστηρίζει κανείς όμως ότι το δημοκρατικό πολίτευμα και την εποχή του Σωκράτη αλλά και σήμερα ακόμη δεν έχει κανένα ψεγάδι είναι υπερβολή. Π.χ. η καταδίκη του Σωκράτη σε θάνατο δεν ήταν σημαντικό λάθος; }[0 μονάδες]

10. Ο Πλάτωνας ισχυρίζεται ότι μόνο αν οι φιλόσοφοι έλθουν στην εξουσία ή οι άρχοντες γίνουν φιλόσοφοι υπάρχει ελπίδα να σταματήσουν τα προβλήματα των πολιτειών. Πώς κρίνεις την άποψη αυτή; Μπορεί να ισχύσει και για την εποχή μας;
• Είναι σωστή η άποψη του Πλάτωνα. Μόνο οι φιλόσοφοι διαθέτουν την πλατιά γνώση και την ευστροφία πνεύματος που τους καθιστά ιδανικούς κυβερνήτες, ικανούς να λύσουν όλα τα προβλήματα. {Υπερβολική άποψη. Πρώτα πρώτα υπάρχουν δεκάδες σχολές σκέψης και φιλόσοφοι με αντικρουόμενες ιδέες. Εξάλλου δε διαθέτουν μόνο οι φιλόσοφοι ευστροφία.} [0 μονάδες]
• Αν με τη λέξη φιλόσοφος εννοούμε τον άνθρωπο χωρίς προκαταλήψεις, με ευρύτητα πνεύματος, ανιδιοτέλεια και αγάπη για το συνάνθρωπό του, τότε αυτό που είπε ο Πλάτωνας ισχύει και για την εποχή μας. Οι άνθρωποι αυτοί ως κυβερνήτες θα επιλύανε όλα τα προβλήματα. {Καλή σκέψη. Όμως τελικά τα προβλήματα των χωρών σήμερα εξαρτώνται μόνο από την ποιότητα των κυβερνητών, και άρα η επιλογή των καλύτερων θα επέλυε όλα τα προβλήματα; Δεν είναι υπερβολικά μονομερής και υπεραισιόδοξη η άποψη αυτή;} [2 μονάδες]
• Αν επιλεγούν ως άρχοντες άνθρωποι που θα μοιάζουν με τον πλατωνικό φιλόσοφο, δηλαδή ανιδιοτελείς, πρόθυμοι να θυσιαστούν για το καλό των άλλων, με μεγάλη σοφία και ευρύτητα πνεύματος, τότε πιθανόν να επιλυθούν πολλά από τα προβλήματα των χωρών σήμερα. Τα προβλήματα όμως που υπάρχουν δεν δημιουργούνται μόνο επειδή οι κυβερνήτες δεν είναι οι κατάλληλοι. Εξάλλου ακόμη και οι άριστοι κυβερνήτες κάνουν συχνά λάθη. {ΣΩΣΤΑ.}[5 μονάδες]

11. Ο Πλάτωνας ισχυρίζεται ότι για την εγκαθίδρυση και τη διατήρηση της ιδανικής πολιτείας του οι κοινωνικοί αναμορφωτές πρέπει να προσφύγουν εν ανάγκη στο ψέμα και την απάτη ή και στο έγκλημα (π.χ. σε εκτοπίσεις και φόνους πολιτών). Πώς κρίνεις την άποψη αυτή;
• Η προσφυγή στο έγκλημα δεν μπορεί να είναι αποδεκτή. Αν όμως οι κοινωνικοί αναμορφωτές στηρίζονται από τη συντριπτική πλειοψηφία των συμπολιτών τους, τότε έχουν το δικαίωμα να καταφύγουν στο έγκλημα για την επιβολή των ιδεών τους. {Αντιφατική η απάντηση: στην αρχή απορρίπτεις την προσφυγή στο έγκλημα και μετά την αποδέχεσαι υπό όρους. Η υποστήριξη της πλειοψηφίας δε δίνει σε κανένα κυβερνήτη το δικαίωμα να καταπατήσει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των συμπολιτών του και πολύ περισσότερο να φτάσει στο έγκλημα.} [2 μονάδες]
• Βασική αρχή των κοινωνιών σήμερα είναι ο σεβασμός των δικαιωμάτων και η προστασία των μειονοψηφιών και του μεμονωμένου ατόμου. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η αρχή. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Είναι απολύτως ορθή. Πώς μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει διαφορετικά αυτούς που πεισματικά αντιστέκονται στην εξυγίανση της κοινωνίας; {ΛΑΘΟΣ. Αυτό θα σήμαινε ότι οι κοινωνικοί αναμορφωτές έχουν το μονοπώλιο της αλήθειας και όποιος τους αντιστέκεται πρέπει να εξοντωθεί. Αλλά ακόμη και αν δεχθούμε ότι κάποιοι κοινωνικοί αναμορφωτές έχουν βρει τη σωστή λύση, δεν έχουν κανένα δικαίωμα να την επιβάλλουν με τη βία; Δεν μπορεί να γίνει δεκτή η άποψη αυτή.} [0 μονάδες]

12. Ο Πλάτωνας πιστεύει ότι, για να προστατευθούν οι πολίτες της ιδανικής πολιτείας, θα πρέπει να υπάρχει λογοκρισία στην τέχνη• έτσι π.χ. ο Όμηρος δε θα γινόταν αποδεκτός στην πλατωνική πολιτεία, διότι παρουσίασε τους θεούς με τρόπο απαράδεκτο κατά τον Πλάτωνα. Ας συζητήσουμε την άποψή του.
• Απόλυτα σωστή η άποψη ότι πρέπει η πολιτεία να ελέγχει τα πνευματικά προϊόντα, ώστε να μην έχουν βλαπτική επίδραση στους πολίτες. Βέβαια ίσως ο Πλάτωνας να ήταν υπερβολικός με το παράδειγμα του Ομήρου. Τόσο σπουδαίους ποιητές πρέπει σε κάθε περίπτωση να τους αποδεχόμαστε. {Αν είναι απόλυτα σωστή η άποψη αυτή, τότε πώς είναι υπερβολή η απόρριψη του Ομήρου; Εξάλλου η αποδοχή της άποψης αυτής θα σήμαινε ότι αναγνωρίζουμε σε κάποιους άλλους το δικαίωμα να μας κηδεμονεύουν.} [0 μονάδες]
• Θα μπορούσαμε να δεχθούμε την αρχή αυτή (ότι το κράτος πρέπει να προστατεύει τους πολίτες από βλαπτικές επιρροές κάποιων πνευματικών δημιουργημάτων) για άτομα που αποδεδειγμένα δε διαθέτουν την απαιτούμενη ωριμότητα και κρίση (π.χ. για τα παιδιά). {ΣΩΣΤΑ. Άλλωστε αυτό το κάνει η πολιτεία, όταν π.χ. χαρακτηρίζει ορισμένα κινηματογραφικά έργα ακατάλληλα για ανηλίκους. Η λογοκρισία όμως των έργων τέχνης ως γενική αρχή είναι απαράδεκτη και υποτιμητική για τους πολίτες, αφού τους θεωρεί ανώριμους.}[5 μονάδες]
• Η πολιτεία πρέπει πάντα να προστατεύει τους πολίτες της. Αν λοιπόν τα αρμόδια όργανα κρίνουν ότι ένα έργο τέχνης βλάπτει, τότε πρέπει να επεμβαίνει και να τα απαγορεύει. {Προσοχή, η πολιτεία πρέπει να προστατεύει άτομα που αποδεδειγμένα δε διαθέτουν την απαιτούμενη ωριμότητα και κρίση (π.χ. τα παιδιά) από τυχόν βλαπτικές επιδράσεις των πνευματικών προΐόντων. Όμως δεν μπορεί να κηδεμονεύει τους πολίτες.}[2 μονάδες]

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

1. Η σχολή που ίδρυσε κατά την παράδοση ο Αριστοτέλης ονομάστηκε:
• Λύκειο ή Κήπος. {Θυμόσουν σωστά το «Λύκειον». Κήπος όμως ήταν η σχολή του Επικούρου.} [2 μονάδες ]
• Ακαδημία ή Στωική. {ΛΑΘΟΣ. Ακαδημία ήταν η σχολή του Πλάτωνα. Στωική ήταν η σχολή του Ζήνωνα και των διαδόχων του. } [ 0 μονάδες]
• Λύκειο ή Περιπατητική. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

2. Ο Αριστοτέλης υπήρξε δάσκαλος
• του Περικλή. {ΛΑΘΟΣ. Μήπως πρέπει να ξαναδείς το Χρονολόγιο; Ο Περικλής είχε πεθάνει μισό αιώνα πριν από τη γέννηση του Αριστοτέλη.} [0 μονάδες]
• του Πλάτωνα. { Όχι. Ο Πλάτωνας ήταν δάσκαλος του Αριστοτέλη.} [1 μονάδα]
• του Μεγάλου Αλεξάνδρου. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

3.Τα ακροαματικά έργα του Αριστοτέλη ήταν
• αυτά που ποτέ δεν τα έγραψε, απλώς τα ανέπτυσσε προφορικά στους αρχάριους μαθητές του. { ΛΑΘΟΣ.} [0 μονάδες]
• τα γραπτά του Αριστοτέλη με τη μορφή συχνά σημειώσεων που χρησιμοποιούσε ο Αριστοτέλης κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας του. { ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• τα έργα του Αριστοτέλη που δεν τα έγραψε ο ίδιος, αλλά τα κατέγραψαν οι μαθητές του που είχαν παρακολουθήσει, ακούσει, τα μαθήματά του(γι’ αυτό και ονομάστηκαν ακροαματικά). {Παρασύρθηκες μάλλον από την ετυμολογία του όρου ακροαματικά.}[1 μονάδα]

4. Για τον Αριστοτέλη όλα τα όντα του αισθητού κόσμου διαιρούνται σε:
• έμψυχα και θηλαστικά. {Σωστό το α΄ σκέλος (έμψυχα), αλλά το β΄ (θηλαστικά) είναι υποδιαίρεση των εμψύχων, όχι των όντων του αισθητού κόσμου.} [2 μονάδες]
• έμψυχα και όντα του μη αισθητού κόσμου. { Σωστό το α΄ σκέλος (έμψυχα), αλλά το β΄ (όντα του μη αισθητού κόσμου) είναι υποδιαίρεση των όντων του αισθητού κόσμου ή μια άλλη κατηγορία όντων;} [2 μονάδες]
• έμψυχα και άψυχα. { ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

5. Ο τελικός σκοπός της δράσης κάθε ατόμου είναι η επιβίωσή του. Συμφωνείτε με την άποψη αυτή;
• Ναι, γιατί ο άνθρωπος κατευθύνεται σε όλες του τις ενέργειες από το ένστικτο επιβίωσης.{ Το ένστικτο επιβίωσης είναι πολύ ισχυρό, όμως ο άνθρωπος συχνά θέτει σκοπούς ανώτερους από την επιβίωσή του. Αν ίσχυε η άποψη, τότε πώς βρίσκονται άνθρωποι που θυσιάζουν τη ζωή τους για μια ιδέα;} [1 μονάδα]
• Όχι, γιατί τελικός σκοπός κάθε ατόμου δεν είναι απλώς το ζην αλλά το ευ ζην, δηλαδή όχι η απλή επιβίωση αλλά η ατομική του ευτυχία. {Σωστά τονίζεις ότι δεν αποτελεί η επιβίωση απλώς τον τελικό στόχο της ζωής του ανθρώπου, γι’ αυτό πολλές φορές θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του, όταν βλέπει να κινδυνεύει η ευτυχία του. Όμως είναι για όλους τους ανθρώπους η ατομική ευτυχία τελικός σκοπός των ενεργειών τους; Οι άνθρωποι που θυσιάζουν τη ζωή τους για το καλό των συνανθρώπων τους επιδιώκουν την ατομική τους ευτυχία;} [3 μονάδες]
• Όχι, ο άνθρωπος όπως κάθε ζωντανός οργανισμός έχει μέσα του το ένστικτο της επιβίωσης, πολλές φορές όμως θυσιάζεται για σκοπούς που τους θεωρεί ανώτερους και από την ίδια του τη ζωή. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

6. Στοιχείο απαραίτητο για την ευτυχία ενός ανθρώπου είναι και η τύχη, δηλαδή η ύπαρξη ευνοϊκών συνθηκών έτσι ώστε να μην προβληθούν ανυπέρβλητα εμπόδια στην προσπάθειά του για ευτυχία.
• Όχι, η τύχη δεν παίζει κανένα ρόλο στην ευτυχία του ανθρώπου. Ο άνθρωπος μπορεί να είναι ευτυχισμένος κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. { Σίγουρα, η τύχη δεν παίζει ούτε το μοναδικό ούτε ίσως τον καθοριστικό ρόλο στην ευτυχία του ανθρώπου. Όμως δεν παίζει κάποιο ρόλο; Τις ίδιες πιθανότητες για ευτυχία έχει ένας άνθρωπος που γεννιέται σε μια αναπτυγμένη οικονομικά και πολιτιστικά χώρα και ένας άλλος που γεννιέται σε μια πάμφτωχη και υποανάπτυκτη; } [2 μονάδες]
• Η τύχη δεν είναι ο μοναδικός ή ο σπουδαιότερος παράγοντας για την ευτυχία του ανθρώπου, οπωσδήποτε όμως παίζει κάποιο ρόλο. {ΣΩΣΤΑ.}[5 μονάδες]
• Η τύχη δεν είναι απλώς απαραίτητο στοιχείο για την ευτυχία ενός ανθρώπου, είναι και το σημαντικότερο. { ΛΑΘΟΣ. Αν δεχθούμε αυτή τη θέση, ο άνθρωπος τι ρόλο παίζει; Λιγότερο σημαντικό; } [0 μονάδες]

7. Κάποιος πολίτης από τη Σέριφο, είπε κάποτε στο Θεμιστοκλή. «Όση δόξα απέκτησες, την απέκτησες όχι χάρη στις ικανότητές σου, αλλά επειδή είχες την τύχη να γεννηθείς σε μια μεγάλη πόλη, την Αθήνα». Και ο Θεμιστοκλής του απάντησε: «Έχεις δίκιο, αν ήμουν από τη Σέριφο δε θα ήμουν τώρα ένδοξος, ούτε και συ όμως θα ήσουν, αν ήσουν Αθηναίος». Η τύχη λοιπόν σύμφωνα με την ιστορία αυτή παίζει ένα ρόλο, όχι όμως και το μοναδικό στη ζωή μας. Συμφωνείς;
• Όχι, η τύχη δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο στη ζωή μας, αυτό που μετράει είναι η προσωπικότητά μας. {Και στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας δεν παίζει κανένα ρόλο η τύχη; Π.χ. το σχολείο δε διαμορφώνει την προσωπικότητά σου; Θα ήσουν ο ίδιος άνθρωπος, αν, γεννημένος σε μια φτωχή χώρα της Αφρικής, δεν είχες καν την ευκαιρία να πας στο σχολείο; } [2 μονάδες]
• Ναι, είναι σωστή η άποψη αυτή. Φυσικά και η τύχη, π.χ. οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζει ένας άνθρωπος, επηρεάζουν τη ζωή του. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

8. Ο Αριστοτέλης είναι καταδικαστέος, γιατί επιδοκιμάζει το θεσμό της δουλείας. Συμφωνείς;
• Ναι, είναι καταδικαστέος. Όσο σπουδαίος και να είναι ένας φιλόσοφος, δεν μπορούμε παρά να τον καταδικάσουμε, όταν επιδοκιμάζει θεσμούς καταδικαστέους, όπως είναι η δουλεία. {Πράγματι η δουλεία είναι θεσμός καταδικαστέος. Όμως τους ανθρώπους πρέπει να τους κρίνουμε με τα μέτρα και τα κριτήρια της εποχής τους. Την εποχή του Αριστοτέλη, κανένας σχεδόν δε θεωρούσε ότι η δουλεία είναι θεσμός απαράδεκτος. Ήταν κάτι αποδεκτό από την κοινωνία, ακόμη και από τους δούλους.}[2 μονάδες]
• Όχι. Τους ανθρώπους, τους λόγους τους και τις πράξεις τους, πρέπει να τους κρίνουμε με τα μέτρα και τις ηθικές αρχές της εποχής τους και όχι με τα σημερινά. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
9. Βασική προϋπόθεση της ευτυχίας είναι η δικαιοσύνη. Συμφωνείς;

• Όχι. Αν ο άνθρωπος είναι ικανός, ξεπερνάει όλα τα εμπόδια και ευτυχεί ακόμη και σε μια άδικη κοινωνία. Εξάλλου πολλοί άδικοι είναι ευτυχισμένοι. {Είναι γεγονός ότι πολλοί άδικοι άνθρωποι θεωρούνται ευτυχισμένοι. Πόσο όμως ευτυχισμένος είναι εκείνος που φοβάται ότι κάποιος δυνατότερος θα τον αδικήσει, όταν δεν επικρατεί στην κοινωνία η δικαιοσύνη; Εξάλλου ο άδικος -ακόμη κι αν δεν έχει τύψεις συνείδησης- δε φοβάται πάντα μήπως αποκαλυφθούν οι ανομίες του; }[2 μονάδες]
• Ναι, διότι ένας άνθρωπος μπορεί να ευτυχήσει μόνο σε μια κοινωνία όπου επικρατεί το δίκαιο. Η έλλειψη δικαιοσύνης δημιουργεί φόβο και ανησυχία. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

1. Αν ο Επίκουρος έβλεπε κάποιον να προσεύχεται στο άγαλμα ενός θεού, πιθανόν να του έλεγε:
• Κακώς προσεύχεσαι στους θεούς. Δεν υπάρχουν θεοί.{ΛΑΘΟΣ. Ο Επίκουρος δεν αρνιόταν την ύπαρξη των θεών.} [0 μονάδες ]
• Καλά κάνεις και προσεύχεσαι στους θεούς, γιατί θεοί υπάρχουν και είναι πρότυπο ευδαιμονίας για εμάς τους θνητούς. Όμως μην ελπίζεις ότι θα επέμβουν, για να σε βοηθήσουν ή να σου λύσουν τα προβλήματά σου, γιατί οι θεοί δεν επεμβαίνουν στον κόσμο μας. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Κακώς προσεύχεσαι στους θεούς. Θεοί υπάρχουν, αλλά δεν ενδιαφέρονται για μας. {Ο Επίκουρος πράγματι δεχόταν ότι θεοί υπάρχουν και ότι δεν επεμβαίνουν στον κόσμο μας. Πίστευε όμως ότι οι άνθρωποι πρέπει να λατρεύουν τους θεούς, που αποτελούν παράδειγμα πραγματικής ευδαιμονίας. }[2 μονάδες]

2.Το σπίτι σου απέχει από τον τόπο εργασίας σου μισή ώρα με τα πόδια.
Αποφασίζεις λοιπόν να πάρεις ένα δάνειο, για να αγοράσεις ένα αυτοκίνητο. Άλλωστε είσαι σίγουρος ότι ένα νέο αυτοκίνητο θα σου δώσει κύρος και αίγλη. Αν ο Επίκουρος ζούσε στην εποχή μας τι φαντάζεσαι θα σου έλεγε;
• Κακό δεν είναι να διευκολύνουμε τη ζωή μας. Σκέψου όμως μήπως ικανοποιώντας αυτήν την επιθυμία, δημιουργήσεις στον εαυτό σου νέα προβλήματα. Μήπως είναι καλύτερα να πηγαίνεις με τα πόδια ή να χρησιμοποιείς τη συγκοινωνία; {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Η επιθυμία σου είναι φυσική και αναγκαία. Φυσική, αφού είναι φυσικό να επιθυμεί ο άνθρωπος βελτίωση της ζωής του. Αναγκαία, αφού είναι φανερό ότι δεν μπορείς να πηγαινοέρχεσαι με τα πόδια. {ΛΑΘΟΣ. Άλλο ήταν το νόημα των όρων «φυσική και αναγκαία επιθυμία» για τον Επίκουρο. Αναγκαία είναι όταν η επιθυμία πηγάζει από την ανάγκη επιβίωσης π.χ. νερό, φαγητό κτλ. Φυσική είναι αυτή που ικανοποιείται με όσα βρίσκει άνθρωπος στη φύση (π.χ. νερό, κρασί, φαγητό κτλ.)} [0 μονάδες]
• Η επιθυμία σου δεν είναι βέβαια αναγκαία, αφού δεν είναι ζήτημα επιβίωσης το αυτοκίνητο. Δεν είναι όμως κακό να χαιρόμαστε στη ζωή μας. Άλλωστε είναι ένα είδος ηδονής να αισθάνεσαι να ξεχωρίζεις. Αγόρασέ το! {Ο Επίκουρος πράγματι δε στρεφόταν εναντίον των πραγμάτων που ομορφαίνουν τη ζωή μας. Από την άλλη μεριά όμως μάλλον θα σε συμβούλευε να αποφύγεις την αγορά του αυτοκινήτου, πρώτο διότι θα δημιουργήσεις νέα προβλήματα παίρνοντας δάνειο και δεύτερο διότι η γνώμη των άλλων για το πρόσωπό μας, οι τιμές κτλ. , είναι πράγματα που δεν πρέπει να μας απασχολούν. } [2 μονάδες]

3. Γίνεται στις μέρες μας πολύς λόγος για την ευθανασία και την αυτοκτονία σε περίπτωση ανίατων ασθενειών που κάνουν ανυπόφορη τη ζωή. Αν ο Επίκουρος ζούσε στην εποχή μας τι φαντάζεσαι θα έλεγε για το θέμα;
• Μια ζωή γεμάτη πόνο δεν αξίζει να τη ζει κανείς. Η ευθανασία/αυτοκτονία είναι μια λύση. {Πράγματι θα συμφωνούσε με το πρώτο σκέλος, όχι όμως —κατά πάσα πιθανότητα — με το δεύτερο. Κι όταν ακόμη υποφέρουμε η ανάμνηση των περασμένων ευτυχισμένων στιγμών μπορεί να κατανικήσει τον πόνο. Εξάλλου, όταν ο πόνος είναι πράγματι αφόρητος, τότε επέρχεται αυτόματα ο θάνατος. }[2 μονάδες]
• Ο πόνος είναι ευπρόσδεκτος, γιατί δυναμώνει το χαρακτήρα του ανθρώπου και τον κάνει πράγματι ευτυχισμένο. {ΛΑΘΟΣ. Ευδαιμονία για τον Επίκουρο σημαίνει απουσία πόνου. Βέβαια ο σοφός μπορεί να τον ξεπεράσει, αυτό όμως δεν κάνει τον πόνο ευπρόσδεκτο. }[0 μονάδες]
• Ο άνθρωπος δε πρέπει να καταφεύγει στον εκούσιο θάνατο. Κι όταν ακόμη υποφέρουμε η ανάμνηση των περασμένων ευτυχισμένων στιγμών μπορεί να κατανικήσει τον πόνο. Εξάλλου, όταν ο πόνος είναι πράγματι αφόρητος, τότε επέρχεται αυτόματα ο θάνατος. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

4. Ο θάνατος είναι κάτι που φοβίζει τους ανθρώπους. Τι φαντάζεσαι θα έλεγε ο Επίκουρος σε έναν άνθρωπο που φοβάται το θάνατο;
• Δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι το θάνατο. Μετά το θάνατο θα επιζήσει η ψυχή σου που είναι αθάνατη. {Σωστό το πρώτο σκέλος, λάθος όμως το δεύτερο, αφού ο Επίκουρος δεν πίστευε στην αθανασία της ψυχής.}[2 μονάδες]
• Κακό είναι αυτό που αισθανόμαστε, π.χ. η αρρώστια είναι κάτι κακό γιατί αισθανόμαστε πόνο κτλ. Το θάνατο όμως ποτέ δεν μπορούμε να τον αισθανθούμε, διότι όταν επέλθει, ο άνθρωπος παύει να αισθάνεται. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Έχεις δίκιο να φοβάσαι το θάνατο, αφού ο θάνατος οδηγεί στην αποσύνθεση όχι μόνο του σώματος αλλά και της ψυχής. {Πράγματι ο Επίκουρος πίστευε ότι ο θάνατος οδηγεί στην αποσύνθεση όχι μόνο του σώματος αλλά και της ψυχής• αλλά από την άλλη πίστευε ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε το θάνατο• φοβόμαστε κάτι, γιατί το αισθανόμαστε ως κακό. Το θάνατο όμως δε θα τον αισθανθούμε ποτέ, αφού όταν πεθαίνει ο άνθρωπος παύει να αισθάνεται.} [2 μονάδες]

5. Η φιλοσοφία του Επικούρου για την ηδονή ως προϋπόθεση της ευδαιμονίας έχει συχνά κατακριθεί. Ποια από τα παρακάτω επιχειρήματα θεωρείς σημαντικά;
• Πολλοί σημαντικοί άνθρωποι τον έχουν απορρίψει και τον έχουν κατακρίνει. Άρα είναι κατακριτέα η φιλοσοφία του. {ΛΑΘΟΣ. Το τι λένε σημαντικοί και επιφανείς άνθρωποι έχει βέβαια κύρος και μπορεί να μας βοηθήσει στη σκέψη μας, αλλά δεν αρκεί. Πρέπει να σκεφτόμαστε με επιχειρήματα και όχι να ακολουθούμε άκριτα αυθεντίες.}[0 μονάδες]
• Η θεωρία του για την ηδονή μετατρέπει τον άνθρωπο σε γουρούνι που ενδιαφέρεται μόνο για τις ηδονές. {ΛΑΘΟΣ. Πράγματι, αυτή είναι μια κατηγορία από την αρχαιότητα ήδη. Όσοι όμως έχουν διαβάσει με προσοχή τον Επίκουρο δε θα διατύπωναν ποτέ αυτήν την άποψη.}[0 μονάδες]
• Η φιλοσοφία του έχει πολλά θετικά στοιχεία, είναι όμως δημιούργημα μιας συγκεκριμένης εποχής και δεν πρέπει να τη δεχόμαστε συνολικά και άκριτα. Λόγου χάρη στην εποχή μας πόσο σωστή είναι η συμβουλή του για αποχή από τα κοινά, το «λάθε βιώσας»; {ΣΩΣΤΑ.}[5 μονάδες]

6. Σε κάθε εποχή υπάρχουν άνθρωποι όπως οι κυνικοί, που απορρίπτουν τις κοινωνικές συνήθειες και συμβάσεις, επαναστατούν με αυτά που βλέπουν και δείχνουν την περιφρόνησή τους με τον αντισυμβατικό τρόπο ζωής τους, το ντύσιμό τους κτλ. Τι θα μπορούσαμε να πούμε για το φαινόμενο αυτό;
• Αφού ζούμε σε μια κοινωνία, πρέπει να αποδεχόμαστε όλους τους κανόνες της. {Δηλαδή πρέπει κανείς να αποδέχεται και αυτά που έρχονται σε αντίθεση με τη συνείδησή του;} [0 μονάδες]
• Είναι ένα φαινόμενο που συντελεί στην πρόοδο της κοινωνίας, αφού οι άνθρωποι αυτοί συχνά επισημαίνουν τα τρωτά της κοινωνίας μας και βοηθούν στην αλλαγή της. Άλλωστε είναι χαρακτηριστικό του νέου να αμφισβητεί. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Οι άνθρωποι αυτοί μόνο στόχο τους έχουν τη δική τους προβολή. Απαρνούνται την καθιερωμένη μόδα στα ρούχα και στην ουσία επιβάλλουν μια νέα, απαρνούνται το σύστημα και ύστερα ενσωματώνονται περισσότερο από όλους σε αυτό. {Μπορεί να έχεις δίκιο για πολλούς από αυτούς, όμως πρέπει να αποφεύγεις τις γενικεύσεις. }[2 μονάδες]

7. Ο Κιννέας ήταν σύμβουλος του βασιλιά Πύρρου, που πολεμούσε τους Ρωμαίους και όνειρό του είχε την κοσμοκρατορία. Κάποτε ο Πύρρος σε μια συνομιλία μαζί του του αποκάλυψε τα σχέδιά του. Του είπε λοιπόν ότι ήθελε να υποτάξει στην εξουσία του την Ιταλία. Τον ρώτησε τότε ο Κιννέας: «Αν νικηθούν οι Ρωμαίοι, τι σκοπεύεις να κάνεις, βασιλιά;» «Θα καταλάβω τη Σικελία», απάντησε ο Πύρρος. Τότε ο Κιννέας τον ξαναρώτησε: «Αν καταλάβεις τη Σικελία, τι θα κάνεις μετά;» Ο βασιλιάς είπε: «Σκέφτομαι να περάσω στην Αφρική.» Συνέχισε ο Κιννέας: «Κι ύστερα, βασιλιά;» «Τότε, Κιννέα μου, λέει ο Πύρρος, θα ησυχάσουμε επιτέλους και θα χαρούμε τη γλυκειά ειρήνη.» «Και γιατί δε χαίρεσαι αυτήν την ειρήνη από τώρα;»απάντησε ο Κιννέας.
Πιστεύετε ότι ο Κιννέας θα μπορούσε να είναι οπαδός του Επικούρου;
• Όχι, διότι, αν ήταν οπαδός του Επίκουρου, δε θα ασχολείτο σε καμία περίπτωση με τα κοινά και δε θα ήταν σύμβουλος του βασιλιά. {Πράγματι ο Επίκουρος συμβούλευε να αποφεύγει κανείς την ενασχόληση με τα κοινά, όμως δεν την απαγόρευε.} [2 μονάδες]
• Όχι, διότι ο Επίκουρος όπως και οι άλλοι σύγχρονοί του φιλόσοφοι ήταν οπαδοί του κοσμοπολιτισμού, θεωρούσαν δηλαδή πόλη τους όλον τον κόσμο. Άρα ο Επίκουρος θα υποστήριζε την εκστρατεία του Πύρρου για τη δημιουργία μιας κοσμοκρατορίας. {ΛΑΘΟΣ. Πράγματι οι φιλόσοφοι αυτοί ήταν κοσμοπολίτες, σε καμία όμως περίπτωση δε συνιστούσαν τον πόλεμο ως μέσο ενοποίησης του κόσμου.} [0 μονάδες]
• Ναι, αφού ο Επίκουρος συνιστούσε πάνω από όλα την αταραξία, την ηρεμία της ψυχής. Εξάλλου θεωρούσε τις τιμές και τη δόξα, που φαίνεται να επεδίωκε ο Πύρρος, μη φυσικές και μη αναγκαίες επιθυμίες. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]

8. Για τους στωικούς η υγεία είναι από τα αδιάφορα αγαθά. Σωστό είναι βέβαια να επιδιώκουμε να είμαστε υγιείς, αλλά η αρρώστια δεν είναι εμπόδιο για την ευτυχία μας. Πώς κρίνετε τη θέση αυτή;
• Εντελώς λανθασμένη άποψη• πώς μπορεί να είναι ευτυχισμένος όποιος δεν έχει την υγεία του; {Ασφαλώς και η υγεία είναι από τα πιο σημαντικά αγαθά για τον άνθρωπο. Καλό όμως είναι να μη γενικεύουμε. Δεν υπάρχουν άνθρωποι άρρωστοι που αισθάνονται ευτυχισμένοι, γιατί π.χ. βλέπουν τους δικούς τους να ευτυχούν; }[2 μονάδες]
• Πολύ ορθή η άποψη αυτή. Η υγεία δεν παίζει κανένα ρόλο στην ευτυχία του ανθρώπου. {Η άποψή σου έρχεται —έτσι όπως είναι αφοριστικά διατυπωμένη- σε αντίθεση με την κοινή λογική. Μπορεί να μην παίζει το μόνο ρόλο, ή το σημαντικότερο για την ευτυχία του ανθρώπου, αλλά ρόλο παίζει.} [0 μονάδες]

• Η αρρώστια ασφαλώς και είναι εμπόδιο για την ευτυχία μας• όμως η απουσία της δε σημαίνει ότι κάποιος θα είναι οπωσδήποτε δυστυχισμένος. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
9. Οι στωικοί αποδέχονται ότι ο κόσμος μας είναι ο καλύτερος που θα μπορούσε να υπάρξει. Μια τέτοια άποψη οδηγεί στην απραξία• γιατί να αλλάξουμε κάτι που είναι καλό;
• Πράγματι οι στωικοί, όπως άλλωστε και οι διαφωτιστές του 18ου αι., διακήρυσσαν ότι ο κόσμος μας είναι ο καλύτερος δυνατός. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να προσπαθήσουν να αλλάξουν αυτά που αισθάνονται ότι δεν είναι καλά. Άλλωστε αυτό προσπάθησαν να κάνουν οι μεγάλοι στωικοί, όπως ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος και ο φιλόσοφος Σενέκας. {ΣΩΣΤΑ.} [5 μονάδες]
• Σωστά, μια τέτοια άποψη οδηγεί στην απραξία. {ΛΑΘΟΣ. Όταν γράφεις μια εργασία και καταβάλλεις κάθε δυνατή προσπάθεια, τότε η εργασία σου είναι η καλύτερη που θα μπορούσες να γράψεις• αυτό όμως σημαίνει ότι είναι τέλεια, ότι δεν έχει περιθώρια βελτίωσης;} [0 μονάδες]

10. Στο Θεό σύμφωνα με τον Πλωτίνο φτάνουμε όχι με τη λογική αλλά με την έκσταση, με μία μυστική ένωση. Πιστεύεις ότι είναι ορθή η άποψη αυτή;
• Όχι, διότι μια τέτοια άποψη αντίκειται στην πίστη μου. {ΛΑΘΟΣ. Έχεις δικαίωμα να μην τη δεχθείς, όταν αντίκειται σε αυτό που εσύ πιστεύεις• όμως αυτό δε σημαίνει ότι η άποψη του Πλωτίνου είναι λανθασμένη.}[0 μονάδες]
• Ούτε μπορούμε να τη δεχθούμε ούτε μπορούμε να την απορρίψουμε, αφού (α.) δεν μπορεί να είμαστε βέβαιοι ότι υπάρχει θεός και (β.) κι αν υπάρχει θεός, πώς επιβεβαιώνεται ή απορρίπτεται η άποψη του Πλωτίνου; {Η πιο λογική απάντηση, αφού η θέση του Πλωτίνου δε στηρίζεται σε ελέγξιμα επιχειρήματα.}[5 μονάδες]