| Ο άνθρωπος
είναι το ανώτερο από τα φυσικά όντα κι
αυτό γιατί η ψυχή του περιέχει το ευγενικότερο και θεϊκότερο
κομμάτι της θεϊκής φωτιάς.
Ύστερα από το θάνατο οι ψυχές εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι
την εκπύρωση, οπότε, σύμφωνα με τις αντιλήψεις τους, το
σύμπαν αναφλέγεται και τα πάντα επιστρέφουν στη θεϊκή φωτιά.
Η πίστη ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν στην ψυχή τους ένα κομμάτι
από το θεϊκό πυρ, οδηγεί τους στωικούς στη σκέψη ότι όλοι
οι άνθρωποι είναι αδέλφια και ότι ο άνθρωπος δεν έχει πατρίδα
τον τόπο καταγωγής του, αλλά είναι πολίτης του κόσμου ολόκληρου
(κοσμοπολιτισμός).
Βασικό στοιχείο της ανθρωπολογίας των στωικών είναι η ελευθερία
της βούλησης. Είναι όμως πολύ δύσκολο να συμβιβάσουν την
άποψη περί ελευθερίας της βούλησης του
ανθρώπου με τη θέση τους για την ύπαρξη πεπρωμένου. Ο άνθρωπος,
ισχυρίζονται οι στωικοί, έχει την επιλογή: ή θα συμφωνήσει
με αυτό που η φύση επιτάσσει ή θα έλθει σε σύγκρουση με
αυτήν. Η επιλογή σε κάθε περίπτωση είναι
δική μας, π.χ. όταν είμαστε άρρωστοι, υπάρχει
η δυνατότητα να πάρουμε ένα αποτελεσματικό φάρμακο ή όχι·
η επιλογή είναι δική μας, τα αποτελέσματα όμως των επιλογών
μας (ότι θα βελτιωθεί η κατάστασή μας με τη λήψη του φαρμάκου
ή ότι θα επιδεινωθεί στην περίπτωση που δεν πάρουμε το φάρμακο)
είναι προκαθορισμένα. Τα πράγματα πάλι με τον ίδιο τρόπο
θα κυλήσουν. Η μοίρα, λέγανε οι στωικοί, οδηγεί
τον άνθρωπο, όταν κι αυτός το θέλει, όταν όμως αντιδρά,
τον σέρνει.
|

|