Ιδιαίτερη πρόνοια λαμβάνεται για την παιδεία των φυλάκων και των φιλοσόφων. Όλα τα παιδιά (και πρέπει να σημειώσουμε ότι και οι γυναίκες στην πλατωνική πολιτεία λαμβάνουν την ίδια παιδεία με τους άντρες) μορφώνονται κυρίως με τη μουσική και τη γυμναστική ως το εικοστό έτος της ηλικίας τους. Τότε επιλέγονται οριστικά για την τάξη των φυλάκων ή –αν δεν έχουν επιδείξει τα απαιτούμενα προσόντα- για την τάξη των δημιουργών. Οι καλύτεροι από τους φύλακες ακολουθούν μια καινούργια εκπαίδευση ως τα τριάντα τους χρόνια. Μελετούν μαθηματικά, αστρονομία και αρμονία. Οι καλύτεροι πάλι από αυτούς εντρυφούν ως το 35ο έτος της ηλικίας τους στη φιλοσοφία ή διαλεκτική. Μετά από αυτήν την εκπαίδευση ακολουθεί μια δεκαπενταετία πρακτικής εξάσκησης: αναλαμβάνουν συγκεκριμένα καθήκοντα και καταλαμβάνουν διοικητικές θέσεις. Όσοι από αυτούς επιδείξουν εξαιρετικές ικανότητες επιλέγονται (μετά το πεντηκοστό έτος της ηλικίας τους), για να γίνουν οι φιλόσοφοι, οι άρχοντες της πολιτείας. Κριτήριο λοιπόν της επιλογής των πολιτών για τη μία ή την άλλη τάξη είναι η ικανότητά τους. Στην πραγματικότητα όμως μετά από κάποια χρόνια παγιώνονται δύο τάξεις και τα παιδιά των φυλάκων γίνονται φύλακες και τα παιδιά των δημιουργών δημιουργοί. Ιδιαίτερη προσοχή δίνει ο Πλάτωνας στις τέχνες και την ποίηση• στόχος της καλλιτεχνικής δημιουργίας πρέπει να είναι η ηθική βελτίωση των ανθρώπων και γι΄αυτό το λόγο πρέπει να ασκείται από την πολιτεία έλεγχος και λογοκρισία. Τα ομηρικά π.χ. ποιήματα δε θα ήταν αποδεκτά στην πλατωνική πολιτεία, γιατί παρουσιάζουν τους θεούς με ανθρώπινες αδυναμίες και πάθη και δίνουν το κακό παράδειγμα στους νέους.