Φαντάσου ανθρώπους να κατοικούν μέσα
σε μια σπηλιά που έχει ολάνοιχτη είσοδο προς το φως. Φαντάσου
τους ανθρώπους αυτούς να μένουν εκεί αλυσοδεμένοι στα πόδια
και στον αυχένα από την παιδική τους ηλικία, να βλέπουν μόνο
προς τα εμπρός και να μην μπορούν να δουν ποτέ ούτε δεξιά
ούτε αριστερά ούτε πίσω προς το φως, μια και δεν μπορούν να
στρέψουν το κεφάλι τους. Υπόθεσε τώρα πως ψηλά και μακριά
φέγγει ένα φως πίσω τους, πως η λάμψη πέφτει μέσα στη σπηλιά
και πως ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες περνά ένα δρόμος
όπου ένας τοίχος είναι χτισμένος παράλληλα μ' αυτόν, σαν το
παραπέτασμα που στήνουν οι ταχυδακτυλουργοί μπροστά στο κοινό
τους για να δείχνουν πάνω απ' αυτό τις ταχυδακτυλουργίες τους.
Σκέψου ακόμα πως βλέπεις ανθρώπους να ακολουθούν την κατεύθυνση
του μικρού αυτού τείχους και να μεταφέρουν κατασκευάσματα
κάθε είδους, που εξέχουν πιο ψηλά από το τείχος, και ανθρώπινα
ομοιώματα και ομοιώματα άλλων ζώων καμωμένα από μάρμαρο και
ξύλο. Και άλλοι απ' αυτούς που παρελαύνουν φορτωμένοι να μιλούν
και άλλοι να είναι σιωπηλοί. Οι σκιές από τα αντικείμενα πέφτουν
εξ αιτίας της φωτιάς στον αντικρινό τοίχο της σπηλιάς. Και
οι δεσμώτες θα βλέπουν τις σκιές των αγαλμάτων αυτών που εξέχουν
πάνω από το τείχος, ενώ οι σκιές των ανθρώπων που τα μεταφέρουν
θα πέφτουν πάνω στο τείχος. Κι αν υποθέσουμε πως οι άνθρωποι
αυτοί είναι σε θέση να έρχονται σε συζήτηση ο ένας με τον
άλλο, κάποιος απόηχος από τις φωνές τους θα έρχεται ως τους
δεσμώτες που θα νομίζουν πως οι φωνές αυτές προέρχονται από
τις μετακινούμενες μπροστά στα μάτια τους σκιές, θα πιστέψουν
τότε πως οι σκιές μιλάνε, μια και ποτέ δεν είδαν και δεν άκουσαν
πραγματικούς ανθρώπους να μιλάνε. Αν τώρα κάποιος λυθεί κάποτε
και σηκωθεί, αρχίσει να γυρίζει το κεφάλι του, να βαδίζει
και να στρέφει τα μάτια του προς το φως, στην αρχή θα δυσκολευτεί
να δει, καθώς θα είναι θαμπωμένος από το πολύ φως. Αλλά καθώς
θα πλησιάζει πιο κοντά στα ίδια τα πράγματα, που πριν έβλεπε
μόνο τις σκιές τους, θα βρεθεί κάποιος, που έζησε μέσα στο
φως, να του πει πως όσα έβλεπε προηγουμένως ήταν σκιές και
είδωλα και πως αυτά που βλέπει τώρα είναι πραγματικά και αληθινά.
Αλλ' αυτός κατάπληκτος και παραξενεμένος θα εξακολουθεί να
πιστεύει πως οι σκιές είναι τα αληθινά πράγματα. Σιγά-σιγά
θα δει τις σκιές των ανθρώπων, των ζώων και των πραγμάτων,
ύστερα θα δει τους ανθρώπους και τα ίδια τα πράγματα, τα πρότυπα,
και τελικά θα δει τον ίδιο τον ήλιο που ρίχνει το φως. [ Πλάτων,
Πολιτεία Ζ, 514 a - 517 a, μτφρ. Θ. Βέικος – Χρ.
Μιχαλοπούλου Βέικου] |
