|
Πλάτωνας (428-348/7 π.Χ.)
Ο Πλάτωνας ήταν γιος του Αρίστωνα και
της Περικτιόνης. Η οικογένεια της μητέρας του ήταν από
τις πιο παλιές αριστοκρατικές της Αθήνας. Μετά το θάνατο
του Αρίστωνα η Περικτιόνη παντρεύτηκε τον Πυριλάμπη,
πλούσιο αριστοκράτη, οπαδό του Περικλή.
Όπως όλοι οι νεαροί αριστοκράτες έτσι και ο Πλάτωνας
μαθήτευσε σε σπουδαίους δασκάλους της εποχής· μάλιστα
παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στον Κρατύλο, που
υπήρξε μαθητής του Ηρακλείτου.
Από πολύ νωρίς επιδόθηκε στην ποίηση και λέγεται ότι
είχε γράψει αρκετά ποιητικά έργα· η γνωριμία του όμως
με το Σωκράτη
τον έκανε να αλλάξει πνευματικό προσανατολισμό και να
ασχοληθεί αποκλειστικά με τη φιλοσοφία. Λέγεται μάλιστα
ότι έκαψε ο ίδιος τα ποιητικά του έργα, δείχνοντας έτσι
πόσο σημαντική για τη ζωή του ήταν η γνωριμία του με
το Σωκράτη.
Ενδιαφερόταν έντονα για την πολιτική ζωή, όμως απογοητεύτηκε
από την τυραννία των τριάκοντα (404-403 π.Χ.) αλλά και
από το δημοκρατική πολιτεία, που καταδίκασε σε θάνατο
το δάσκαλό του Σωκράτη. Μετά το θάνατο του δασκάλου
του ταξίδεψε πολύ, αρχικά στην Αίγυπτο και την Κυρήνη,
όπου παρακολούθησε μαθήματα του περίφημου μαθηματικού,
Θεοδώρου. Επισκέφτηκε τη Μεγάλη Ελλάδα, όπου μυήθηκε
στη φιλοσοφία των Πυθαγορείων και γνωρίστηκε στον Τάραντα
με τον πυθαγόρειο φιλόσοφο Αρχύτα. Στη Σικελία γνωρίστηκε
με τον τύραννο των Συρακουσών, Διονύσιο Α', και συνήψε
στενό δεσμό φιλίας με το Δίωνα, την αδελφή του οποίου
είχε πάρει γυναίκα ο τύραννος. Ο Δίωνας έγινε έκτοτε
πιστός φίλος και μαθητής του Πλάτωνα. Ο Πλάτωνας όμως
ήλθε γρήγορα σε σύγκρουση με τον αυταρχικό Διονύσιο,
ο οποίος τον επιβίβασε σε ένα πλοίο που ταξίδευε για
την Αίγινα. Οι Αιγινήτες όμως την εποχή εκείνη βρίσκονταν
σε πόλεμο με την Αθήνα και ο φιλόσοφος κινδύνεψε να
θεωρηθεί αιχμάλωτος πολέμου και να πουληθεί ως δούλος·
χάρη όμως στην επέμβαση ενός φίλου του από την Κυρήνη,
του Αννίκερη, που πλήρωσε τα λύτρα για την απελευθέρωσή
του, επέστρεψε σώος στην Αθήνα.
Το 387 π.Χ. περίπου ίδρυσε τη δική του φιλοσοφική σχολή
έξω από τα τείχη της Αθήνας, στο άλσος του ήρωα Ακαδήμου·
γι΄ αυτό και η σχολή του ονομάστηκε Ακαδήμεια ή Ακαδημία.
Στη σχολή αυτή ο Πλάτωνας θέλησε να εκπαιδεύσει τους
μελλοντικούς φιλοσόφους. Ονειρευόταν ότι θα ήταν άνθρωποι
όχι μόνο της θεωρίας αλλά και της πράξης και θα αντικαθιστούσαν
στη διοίκηση της πολιτείας τους ανίκανους και διεφθαρμένους
πολιτικούς. Πεποίθηση του ήταν ότι οι πολιτείες τότε
μόνο θα ευτυχούσαν, αν οι κυβερνήτες γινόντουσαν φιλόσοφοι
ή αν οι φιλόσοφοι αναλαμβάνανε τη διακυβέρνησή τους.
Στη διδασκαλία αφιέρωσε ο Πλάτωνας τα σαράντα υπόλοιπα
χρόνια της ζωής του. Η πλατωνική Ακαδημία λειτούργησε
για σχεδόν χίλια χρόνια, ως το 529 μ.Χ., όταν ο Ιουστινιανός
διέταξε να κλείσουν όλες οι σχολές φιλοσοφίας των Εθνικών
(ειδωλολατρών). Ο ίδιος ο Πλάτωνας προσπάθησε να εφαρμόσει
τις ιδέες του στη μακρινή Σικελία: όταν το 367 π.Χ.
πέθανε ο Διονύσιος Α΄, τον διαδέχτηκε ο γιος του, Διονύσιος
Β΄, που επηρεαζόταν από το Δίωνα. Ο Δίωνας κάλεσε στις
Συρακούσες τον Πλάτωνα και αυτός αποδέχτηκε την πρόσκληση
ελπίζοντας να μετατρέψει το νεότερο Διονύσιο σε βασιλιά-φιλόσοφο,
δηλαδή σε ιδανικό κυβερνήτη. Ο Διονύσιος όμως υποπτευόταν
το θείο του Δίωνα, ήλθε σε σύγκρουση μαζί του, τον εξόρισε
και απομάκρυνε και τον Πλάτωνα (365 π.Χ.). Το 361 π.Χ.
ο Διονύσιος κάλεσε τον Πλάτωνα να επιστρέψει στις Συρακούσες.
Έστειλε μάλιστα μια τριήρη στην Αθήνα για να τον παραλάβει.
Ο Πλάτωνας με βαριά καρδιά δέχτηκε, ελπίζοντας να μεσολαβήσει
στον τύραννο υπέρ του Δίωνα. Ο τύραννος όμως δεν είχε
αλλάξει συμπεριφορά και φέρθηκε άσχημα στο φιλόσοφο,
που κατόρθωσε να επιστρέψει στην Αθήνα μόνο μετά από
παρέμβαση του Αρχύτα. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του
τα αφιέρωσε στη διδασκαλία και στη συγγραφή βιβλίων
.
Πέθανε το 348/7 π.Χ. σε ηλικία ογδόντα ετών. Είναι ο
πρώτος Έλληνας φιλόσοφος που σχεδόν όλο του το έργο
έφτασε ακέραιο μέχρι τις μέρες μας.
|
|
|
|
