Μετά τον 8ο αιώνα στις πόλεις της Ιωνίας παρατηρείται άνθιση της ναυτιλίας και του εμπορίου. Αυτό οδηγεί στην ανάπτυξη σχέσεων με τους μεγάλους πολιτισμούς της Ανατολής (Αιγύπτου, Ασσυρίας, Βαβυλωνίας) και έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο την οικονομική ευημερία αλλά και τη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων των ανθρώπων που ζούσαν εκεί.
Νέα κοινωνικά στρώματα (έμποροι, ναυτικοί και τεχνίτες) αποκτούν οικονομική δύναμη και διεκδικούν μερίδιο στην άσκηση της εξουσίας, η οποία μέχρι την εποχή εκείνη ήταν αποκλειστικό προνόμιο των βασιλέων και των αριστοκρατών. Έτσι επέρχονται μεταβολές και στο πολιτικό πεδίο: η μοναρχία και η αριστοκρατία δίνουν τη θέση τους σε νέες μορφές διακυβέρνησης, την τυραννία και αργότερα τη δημοκρατία. Η αλλαγή αυτή σπάνια γίνεται ειρηνικά· συνήθως προηγούνται σκληροί αγώνες για την κατάκτηση της εξουσίας.
Σταδιακά λοιπόν περνάμε από μια κλειστή κοινωνία, όπου επικρατούσαν η αγροτική παραγωγή, τα προνόμια, η στερεότυπη σκέψη (δηλ.η μη δημιουργική σκέψη) και η έλλειψη αλλαγών, σε μια πιο ανοιχτή κοινωνία. Τα χαρακτηριστικά της είναι η άνοδος νέων κοινωνικών τάξεων, τα ταξίδια, η επαφή με άλλους πολιτισμούς, η αστάθεια στην πολιτική ζωή, οι συχνές μεταβολές και, τέλος, η επικράτηση της δημοκρατίας. Όλα αυτά αποδεσμεύουν το σκεπτόμενο άνθρωπο από παραδοσιακές ιδέες και πνευματικά δεσμά, με αποτέλεσμα να παρατηρηθεί αυτό που ένας σπουδαίος στοχαστής (W. Nestle) αποκάλεσε το πέρασμα από το μύθο στο λόγο.