Προσφορά για μια πόλη δεν είναι μόνο η απόκτηση υλικού πλούτου
Ο Δημόκριτος αδιαφόρησε για τα αγαθά και εγκατέλειψε την πατρική περιουσία, για να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στα ταξίδια και στη μελέτη. Σύμφωνα όμως με ένα νόμο της πόλης των Αβδήρων, όποιος ξόδευε την περιουσία του σε μη παραγωγικά έργα και σε άσκοπα ταξίδια που δεν ωφελούσαν την πόλη, όταν πέθαινε δεν επιτρεπόταν να ταφεί στην πόλη. Ο Δημόκριτος έχοντας γυρίσει από ταξίδια, όπου είχε ξοδέψει την περιουσία του, και για να αποδείξει ότι η ζωή του δεν είναι άσκοπη, διάβασε στους συμπολίτες του το έργο του Μέγας Διάκοσμος. Εντυπωσιασμένοι οι συμπολίτες του τον αντάμειψαν με ένα πολύ μεγάλο για την εποχή χρηματικό ποσό και έστησαν ανδριάντες του σε διάφορα σημεία της πόλης.

Η μετριοφροσύνη του
Γενικά όμως ο Δημόκριτος ήταν μετριόφρονας και δεν επεδίωκε τις δόξες και τις τιμές. Έτσι, όταν πήγε στην Αθήνα, πέρασε απαρατήρητος. «Πήγα, λέει, στην Αθήνα και κανένας δε με αναγνώρισε».

Τα μέρη της ψυχής
Ο Κικέρωνας γράφει ότι ο Δημόκριτος έχασε την όρασή του, δεν μπορούσε να διακρίνει τα λευκά από τα μαύρα, μπορούσε όμως να ξεχωρίσει το καλό από το κακό, το δίκαιο από το άδικο, το τίμιο από το άτιμο, το χρήσιμο από το άχρηστο, το σπουδαίο από το ασήμαντο. Κι ενώ άλλοι δεν μπορούσαν να δουν αυτό που ήταν μπροστά στα πόδια τους, ο Δημόκριτος περιπλανιόταν στο άπειρο.