Διαβάστε το μύθο για τη δημιουργία των ανθρώπινων
κοινωνιών του Πρωταγόρα καθώς και το κείμενο σχετικά με τις
ιδέες του Χομπς που ακολουθεί. Στην πρώτη στήλη του
πίνακα του φύλλου εργασίας που σας δίνεται υπάρχουν οι
απόψεις του Χομπς, που είναι τυπωμένες με κόκκινα ή μπλέ γράμματα.
Με την τεχνική αντιγραφής και επικόλλησης μεταφέρετε αντίστοιχες
απόψεις του Πρωταγόρα στη δεύτερη στήλη.
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ
[...] Που λες, ο Επιμηθέας βέβαια δεν ήταν και πολύ σοφός·
έτσι δεν πήρε είδηση πως ξόδεψε όλες τις χάρες στα άλογα ζώα·
του έμενε ωστόσο αφρόντιστη ακόμα η ράτσα των ανθρώπων - και
δεν ήξερε τι να κάνει.
Την ώρα που εκείνος καθόταν με χέρια σταυρωμένα, έρχεται ο
Προμηθέας για να επιθεωρήσει τη μοιρασιά. Και βλέπει τα άλλα
ζώα εφοδιασμένα με όλα κι όπως τους ταίριαζε, τον άνθρωπο
όμως γυμνό και ξυπόλητο, δίχως σκεπάσματα και αρματωσιά· είχε
φτάσει κιόλας η μοίρα να βγει κι ο άνθρωπος από τη γη στο
φως του ήλιου. Τότε, καθώς έζωνε τον Προμηθέα η δυσκολία,
ποιον τρόπο να βρει για να κρατηθεί ο άνθρωπος στη ζωή, του
ήρθε στο νου να κλέψει του Ήφαιστου και της Αθηνάς τη σοφή
τέχνη μαζί και τη φωτιά [...] κι έτσι την κάνει δώρο στον
άνθρωπο. Ο άνθρωπος λοιπόν μ΄ αυτόν τον τρόπο πήρε στα χέρια
του την τέχνη που τον βοηθά για να ζήσει, αλλά του έλειπε
η άλλη τέχνη, η πολιτική [...] Και έτσι ο άνθρωπος απόχτησε
εφόδια για να ζήσει, ο Προμηθέας όμως, όπως λεν, σε λίγο διάστημα
δικάστηκε για κλοπή.
Μ’ αυτά λοιπόν τα εφόδια οι άνθρωποι τον πρώτο καιρό ζούσαν
σκόρπιοι, πολιτείες όμως δεν υπήρχαν. Έτσι τους αφάνιζαν τα
θηρία, γιατί, όπου κι αν πήγαιναν, ήταν πιο δυνατά απ’ αυτούς·
κι η βιοτεχνία τους τους βοηθούσε βέβαια σ’ ό,τι χρειάζονταν
για να βρουν την τροφή τους, όμως δεν μπορούσε να τους σώσει
στον πόλεμο με τα θηρία· κι αιτία ήταν που δεν κάτεχαν ακόμη
την πολιτική τέχνη, που ένα μέρος της είναι η τέχνη του πολέμου·
τότε ένιωσαν την ανάγκη να συγκεντρώνονται και να χτίζουν
πολιτείες, για να σωθούν. Όμως, όποτε συγκεντρώνονταν, αδικούσε
ο ένας τον άλλο, μια και δεν είχαν την πολιτική τέχνη, κι
έτσι πάλι σκορπίζονταν και τους έτρωγαν τα θηρία.
Τότε ο Δίας ανησύχησε μήπως χαθεί η ράτσα μας από το πρόσωπο
της γης και στέλνει τον Ερμή να φέρει στους ανθρώπους την
αιδώ και τη δικαιοσύνη, για να δημιουργηθούν μονιασμένες πολιτείες
και δεσμοί που να δένουν με φιλία τους ανθρώπους. (Πλάτων,
Πρωταγόρας 321b-322c, μετ. Η. Σ. Σπυρόπουλος)
ΧΟΜΠΣ
Σύμφωνα με τον Άγγλο φιλόσοφο Χομπς ( 1588-1697) o
άνθρωπος στη φυσική του κατάσταση είναι ελεύθερος αλλά ταυτόχρονα
και ένα αδύναμο πλάσμα, που κινδυνεύει να αφανιστεί.
Ο ορθός λόγος οδηγεί τους ανθρώπους
στη συγκρότηση κοινωνιών, προκειμένου να αποφύγουν το βίαιο
θάνατο. Για να ζήσουν στην κοινωνία,
θα πρέπει να επικρατήσει ανάμεσά τους ειρήνη. Αυτό
- το αίτημα για ειρήνη- είναι ο πρώτος και θεμελιωδέστερος
νόμος της ανθρώπινης κοινωνίας.
Το γεγονός όμως πως οι άνθρωποι, μολονότι ζουν σε κοινωνίες,
δεν έχουν εγκαταλείψει τα πρωτόγονα πάθη τους, υπονομεύει
την κοινωνική τους συμβίωση και θέτει σε κίνδυνο τη ζωή τους.
Για να απαλλαγούν από τα πάθη τους και να προστατευθούν από
αυτά, οι άνθρωποι εκχωρούν με ένα είδος σύμβασης, κάποιο συμβόλαιο,
όλα τα δικαιώματά τους σε μια αυθεντία (πρόσωπο ή συμβούλιο),
που θα καταστεί ο απόλυτος ρυθμιστής της κοινωνικής ζωής των
πολιτών και θα εξασφαλίσει την ειρηνική τους συμβίωση.
|