Το παραπάνω μας δίνει μια πρώτη αίσθηση για τις ερμηνείες
που μπορεί να δοθούν στη ρήση του Πρωταγόρα "πάντων χρημάτων
μέτρον άνθρωπος". Ακολουθεί ένα αντίστοιχο απόσπασμα
από ένα σχετικό βιβλίο.
Οι περισσότεροι νεότεροι ερευνητές
είδαν στη ρήση αυτή [πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος] του
αρχηγέτη των σοφιστών [του Πρωταγόρα] το θρίαμβο του υποκειμενισμού[...]
Ο Πρωταγόρας λέει Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος, και όχι
έκαστος, δηλ. όχι ο κάθε άνθρωπος αλλά γενικά ο άνθρωπος ως
έννοια γένους είναι το κριτήριο για τα πράγματα και τον κόσμο·
και δεν μπορούμε να επικαλεστούμε ούτε να στηριχτούμε σε μεταφυσικά
όντα, δηλ. στο Θεό, ή σε όποιες άλλες εξωκόσμιες και μεταφυσικές
δυνάμεις για να κρίνουμε τα πράγματα. Ο Πρωταγόρας δεν δέχεται
μεταφυσικά κριτήρια ή μέτρα για να αποτιμήσουμε τον κόσμο,
αλλά μόνο ανθρώπινα, όσα έχουν πηγή τους τον ανθρώπινο λόγο,
τις έλλογες δυνάμεις του ανθρώπου. Ο ρηξικέλευθος σοφιστής
κηρύσσει την απελευθέρωση του ανθρώπου από μεταφυσικές δεσμεύσεις
και τον απαλλάσσει από κηδεμονεύσεις και προστατευτικά περικαλύμματα
θρησκευτικής προέλευσης. (Β. Κύρκος, Αρχαίος Ελληνικός
Διαφωτισμός και Σοφιστική, Ιωάννινα 1986, σσ. 117-118)
Αφού μελετήσετε το παραπάνω απόσπασμα, συζητήστε
στην τάξη σας τα παρακάτω:
1. Ποια διαφορά προκύπτει, αν τη λέξη Άνθρωπος της
περίφημης ρήσης του Πρωταγόρα δεν την ερμηνεύσουμε «κάθε άνθρωπος
ξεχωριστά» αλλά «ο Άνθρωπος»;
2. Ποια είναι η σημασία της πρωταγόρειας ρήσης σύμφωνα με
το παραπάνω κείμενο;
|
