Α. Λίγο πριν από το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού πολέμου οι
Κερκυραίοι επεδίωξαν να συμμαχήσουν με τους Αθηναίους. Παρακάτω
σας δίνεται ένα απόσπασμα από το λόγο των Κερκυραίων πρέσβεων
στην εκκλησία του δήμου της Αθήνας.
«Τέλος, αν κανείς από σας αναγνωρίζει
ότι τα όσα αναπτύξαμε είναι συμφέροντα, αλλά φοβάται ότι, αν
τ' αποδεχθεί, θα καταπατήσει τις σπονδές, ας γνωρίζει ότι αυτό
που φοβάται θα του δώσει ισχύ και θα φοβίσει τους αντιπάλους
του, ενώ αν εμπιστευθεί στις συνθήκες και δεν μας δεχτεί, τότε
αυτό θα τον εξασθενίσει και οι εχθροί του, που είναι κιόλας
ισχυροί, θα τον φοβούνται πολύ λιγότερο. Ας ξέρει επίσης, ότι
την στιγμή αυτή συζητεί πολύ περισσότερο για τα συμφέροντα της
Αθήνας παρά για τα συμφέροντα της Κέρκυρας και ότι δεν θα υπερασπίσει
με τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα αυτά όταν, έχοντας υπόψη
τον επικείμενο πόλεμο που, σχεδόν, άρχισε, συγκεντρώνει την
προσοχή του στην τωρινή μόνο στιγμή και διστάζει να προσεταιριστεί
μια πολιτεία που η φιλία της ή η έχθρα της έχουν μεγίστη σημασία.
Η Κέρκυρα βρίσκεται σ' εξαιρετικά κατάλληλη θέση για την ακτοπλοΐα
προς την Ιταλία και την Σικελία, ώστε να μπορεί και να εμποδίζει
την αποστολή ναυτικού από τα μέρη εκείνα στην Πελοπόννησο και
να βοηθεί την αποστολή στόλου από εδώ προς τα εκεί. Παρέχει
πολλά άλλα πλεονεκτήματα.» (Θουκυδίδης Α, 36 – μτφρ. Άγγ. Βλάχος)
Β. Οι Πλαταιείς μετά την κατάληψη της πόλης τους από τους
Λακεδαιμονίους δικάζονται και προσπαθώντας να σώσουν τη ζωή
τους λένε στην απολογία τους.
«Στα Μηδικά και στην περίοδο της ειρήνης
που ακολούθησε, η διαγωγή μας ήταν άμεμπτη. [...] Είχαμε δίκαιο
να τους τιμωρήσομε [τους Θηβαίους] σύμφωνα με τον κανόνα που
είναι παραδεκτός ότι είναι σωστό να αποκρούει κανείς εκείνον
που του επιτίθεται. [...] Θα φαινόταν φοβερό αν οι Λακεδαιμόνιοι
καταστρέφαν την Πλάταια και αν, ενώ οι πατέρες σας ανάγραψαν
τ' όνομά μας στον τρίποδα των Δελφών για την εξαιρετική μας
ανδρεία, σεις τώρα μας εξαλείφατε από το πρόσωπο της Ελλάδας
για να ευχαριστήσετε τους Θηβαίους. Σε τέτοιο σημείο καταντήσαμε!
Εμείς που καταστραφήκαμε όταν ήρθε ο Μήδος, τώρα κινδυνεύομε,
για χάρη των Θηβαίων, να καταστραφούμε από σας, τους καλύτερους,
άλλοτε, φίλους μας. [...] Αν δεν μας καταδικάσετε η κρίση
σας θα είναι σύμφωνη με τα όσια. Θυμηθείτε ότι παραδοθήκαμε
εκούσια σε σας, σαν ικέτες -και ο νόμος των Ελλήνων απαγορεύει
να θανατώνονται οι ικέτες- και ότι σας προσφέραμε, πάντα,
στο παρελθόν, μεγάλες υπηρεσίες. Γυρίστε να δείτε τους τάφους
των προγόνων σας που σκοτώθηκαν από τους Μήδους και είναι
θαμμένοι στη γη μας. Τους τιμούσαμε, κάθε χρόνο, με δημόσια
τελετή [...].» (Θουκυδίδης Γ, 54-58 – μτφρ. Άγγ. Βλάχος)
Γ. Μετά την αποστασία των Μυτιληναίων από τους Αθηναίους
και την ήττα τους, στην αθηναϊκή εκκλησία του δήμου συζητούν
το θέμα της τιμωρίας τους. Ένας από τους ρήτορες, ο Διόδοτος,
αναφέρει μεταξύ των άλλων στο λόγο του:
«Αν είμαστε σώφρονες δεν πρέπει ν' ασχοληθούμε
με το αν μας αδίκησαν ή όχι, αλλά να πάρομε την συμφερότερη
για μας απόφαση. Κι αν ακόμα σας αποδείξω ότι μας έκαναν αδικία
μεγάλη, δεν θα σας συμβούλευα, γι' αυτό, να τους σκοτώσομε
παρά μόνο αν τούτο είναι το συμφέρον μας. Αλλά και αν είχαν
κάποια δικαιολογία, πάλι δεν θα σας συμβούλευα να τους συγχωρήσετε
αν δεν ήταν το συμφέρον μας.» (Θουκυδίδης Γ, 44 – μτφρ. Άγγ.
Βλάχος)
Την εποχή που λέγονται, όσα διαβάσατε στα τρία κείμενα, δύο
είναι τα βασικά ρεύματα της φιλοσοφικής σκέψης, που αντιπροσωπεύονται
από τους σοφιστές και το Σωκράτη. Μπορείτε να βρείτε ποια
επιχειρήματα στους τρεις λόγους θα μπορούσαν να τα
χρησιμοποιήσουν οι σοφιστές και ποια ο Σωκράτης,
σύμφωνα με την ηθική θεωρία τους, και να αιτιoλογήσετε
την απάντησή σας;
(Χρησιμοποιήστε
το φύλλο εργασίας που σας δίνεται, ώστε με τη βοήθεια
της διαδικασίας "αντιγραφή-επικόλληση" του επεξεργαστή
κειμένου να συμπληρώσετε τους πίνακες με αποσπάσματα από τα
κείμενα.)
|
