[Διάλογος Αθηναίων - Μηλίων. Οι Αθηναίοι ζητούν από τους Μηλίους
(που κατά την πρώτη περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου, αν
και άποικοι των Λακεδαιμονίων, είχαν κρατήσει ουδέτερη στάση)
να υποταχτούν]
ΑΘΗΝΑΙΟΙ. Λοιπόν κι εμείς δεν θα πούμε
μεγάλα λόγια ούτε μακριές φράσεις για ν΄ αποδείξομε ότι η νίκη
μας επάνω στους Μήδους μας έδωσε το δικαίωμα ν΄ ασκούμε την
ηγεμονία μας ή ότι εκστρατεύσαμε τώρα εναντίον σας επειδή μας
αδικήσατε. Αυτά δεν θα σας έπειθαν. Αλλά από σας ζητούμε να
μην προσπαθήσετε να μας πείσετε λέγοντάς μας ότι, αν και άποικοι
των Λακεδαιμονίων, δεν είσαστε σύμμαχοί τους ή ότι δεν μας βλάψατε
ποτέ. Ας συζητήσομε, όμως, για το τι είναι δυνατόν να γίνει
έχοντας υπόψη τους πραγματικούς σκοπούς του καθενός και ξέροντας
ότι, στις ανθρώπινες σχέσεις, τα νομικά επιχειρήματα έχουν αξία,
όταν εκείνοι που τα επικαλούνται είναι περίπου ισόπαλοι σε δύναμη
και ότι, αντίθετα, ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η
δύναμή του και ο αδύνατος υποχωρεί όσο του το επιβάλλει η αδυναμία
του.
ΜΗΛΙΟΙ. Εμείς, όμως, νομίζομε ότι είναι
χρήσιμο -και είναι ανάγκη να το πούμε αφού θέσατε βάση της συζήτησής
μας το συμφέρον και όχι το δίκαιο- να μην παραβλεφθεί ένα στοιχείο
που είναι κοινό αγαθό, δηλαδή το να μπορεί πάντα εκείνος που
βρίσκεται σε κίνδυνο, να επικαλείται τα ορθά και τα δίκαια και
να ωφελείται πείθοντας τον αντίπαλό του με επιχειρήματα [...]
ΜΗΛΙΟΙ. Ξέρετε καλά ότι κι εμείς θεωρούμε
πως είναι εξαιρετικά δύσκολο ν΄ αγωνιστούμε εναντίον σας που
έχετε τόση δύναμη και σας ευνοεί η τύχη, εάν δεν έχομε τις ανάλογες
δυνάμεις. Αλλά πιστεύομε ότι, όσο για την τύχη δεν θα μας την
στερήσουν οι θεοί, γιατί είμαστε δίκαιοι και αντιμετωπίζομε
αδίκους [...]
ΑΘΗΝΑΙΟΙ. Αλλά κι εμείς νομίζομε ότι δεν
θα μας λείψει η εύνοια των θεών, γιατί ούτε οι αξιώσεις μας
ούτε οι πράξεις μας απομακρύνονται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις
των ανθρώπων ή από τις αρχές που εφαρμόζουν στις μεταξύ τους
σχέσεις. Από ό,τι μπορεί κανείς να εικάσει για τους θεούς και
από ό,τι είναι βέβαιο για τους ανθρώπους, πιστεύομε ότι και
οι θεοί και οι άνθρωποι ακολουθούν πάντα έναν απόλυτο νόμο της
φύσης, να επιβάλλουν πάντα την εξουσία τους αν έχουν τη δύναμη
να το επιτύχουν. Τον νόμο αυτόν ούτε τον θεσπίσαμε ούτε τον
εφαρμόσαμε εμείς πρώτοι. Τον βρήκαμε να ισχύει και τον ακολουθούμε,
όπως θα τον ακολουθήσουν αιώνια όσοι μας διαδεχθούν και ξέρομε
καλά ότι κι εσείς και οποιοιδήποτε άλλοι θα εκάνατε τα ίδια
αν είχατε τη δύναμή μας [...] (Θουκυδίδης, Ε, 89-90 και
103-104, μετ. ΄Α. Βλάχος, Εστία - Αθήνα 1998, τόμος τρίτος,
σσ. 73-74 και 77-78)
Μέσα από τα λόγια των Αθηναίων διαφαίνονται ιδέες
περί της ηθικής ανάλογες με των σοφιστών, ενώ στα λόγια των
Μηλίων υπάρχουν αντιλήψεις που θα τις επικροτούσε ο Σωκράτης.
Σε ποια ακριβώς σημεία;
(Χρησιμοποιήστε τον πίνακα στο φύλλο
εργασίας που σας δίνεται ώστε με τη βοήθεια της
διαδικασίας "αντιγραφή-επικόλληση" του επεξεργαστή
κειμένου να μεταφέρετε τα αποσπάσματα από το κείμενο).
|
