Ορισμένοι λόγοι που πιθανόν ευνόησαν την εμφάνιση του κινήματος των σοφιστών είναι και οι ακόλουθοι:
1. Η ενίσχυση και εμπέδωση του δημοκρατικού πολιτεύματος σε συνδυασμό με την αποδυνάμωση της αριστοκρατίας είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση και την ενεργή συμμετοχή στην πολιτική ζωή πολλών ανθρώπων οι οποίοι δεν ανήκαν στην παραδοσιακή αριστοκρατία. Αυτό που μετρούσε πλέον δεν ήταν η καταγωγή και το λαμπρό όνομα αλλά η ικανότητα της πειθούς. Οι σοφιστές υπόσχονταν ότι μπορούσαν να παράσχουν αυτή ακριβώς τη μόρφωση, που θα καθιστούσε οποιονδήποτε ικανό να συμμετάσχει στην πολιτική ζωή της πόλης του. Εξάλλου στις περισσότερες πόλεις, και στην Αθήνα, δεν προβλεπόταν στα δικαστήρια ο θεσμός του συνηγόρου. Έτσι οι πολίτες, κάθε φορά που παρουσιαζόταν ανάγκη, έπρεπε να εμφανιστούν μόνοι τους στα δικαστήρια, για να υπερασπίσουν την υπόθεσή τους. Γι αυτό το λόγο η γνώση της ρητορικής ήταν αναγκαία και οι σοφιστές, που την δίδασκαν, περιζήτητοι.
2. Η κριτική της παραδοσιακής θρησκείας και του μύθου που είχε αρχίσει ήδη με τους προσωκρατικούς φιλοσόφους (Ηράκλειτο και Ξενοφάνη) ευνόησε το σοφιστικό κίνημα. Εξάλλου η επαφή με άλλους λαούς και τα συνεχή ταξίδια έδειξαν πόσο σχετικές είναι οι έννοιες του δίκαιου και του καλού και διευκόλυναν τη διδασκαλία των σοφιστών.
3. Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι είχαν προσπαθήσει να δώσουν απάντηση στο πρόβλημα του κόσμου (της αρχής και της δημιουργίας του). Οι απαντήσεις όμως που έδωσαν ήταν ποικίλες και συχνά αναιρούσαν η μία την άλλη· ο κοινός νους επαναστάτησε και στράφηκε στη μελέτη του ανθρώπου και των εμπειριών του.