Εσωτερικό της Γης – οδηγιεσ χρησησ

Η Β΄ Ενότητα του Προγράμματος Σπουδών για το μάθημα της Γεωγραφίας Α΄ και Β’ τάξης Γυμνασίου με τίτλο «Το Φυσικό Περιβάλλον» αναφέρεται ανάμεσα σε άλλα στη δομή του εσωτερικού της Γης, στις λιθοσφαιρικές πλάκες και τις συνέπειες από τις κινήσεις τους, στους ενδογενείς παράγοντες που διαμορφώνουν τη μορφή της επιφάνειας της Γης (σεισμοί και ηφαίστεια) και στην μεταβλητότητα της μορφής της επιφάνειας της Γης (γεωλογική ιστορία της Γης, γεωλογικός χρόνος). Το εκπαιδευτικό λογισμικό της Γεωγραφίας Α΄ και Β΄ Γυμνασίου με θέμα το εσωτερικό του Πλανήτη Γη περιλαμβάνει:

· 5 αυτοτελείς ομάδες προγραμμάτων οι οποίες αναφέρονται (α) στη δομή του εσωτερικού της Γης, (β) στις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών και τα ρήγματα, (γ) στην κατανομή των σημαντικότερων σεισμών και ηφαιστείων, (δ) στους σημαντικότερους σεισμούς και ηφαίστεια και (ε) στη γεωλογική ιστορία.

· 3 παιχνίδια. Το πρώτο έχει τίτλο «Το παιχνίδι των λιθοσφαιρικών πλακών», το δεύτερο «Το παιχνίδι του γεωλογικού χρόνου» και το τρίτο «Το παιχνίδι της Παγγαίας».

· Τρισδιάστατες αναπαραστάσεις της κατανομής σεισμών και λιθοσφαιρικών πλακών στην Γη.

· 7 Δραστηριότητες με τη μορφή «φύλλων εργασίας».

· Γλωσσάρι, Βιογραφίες, Πηγές, Χάρτες εννοιών, Ερωτήσεις και Οδηγίες Χρήσης.

Από την αρχική σελίδα με κλικ στο «Εσωτερικό της Γης» οδηγούμαστε στη παρακάτω σελίδα οθόνης:

Μετακινώντας το δείκτη – βέλος του ποντικιού πάνω από τους κύκλους των τίτλων ή πάνω από τις λέξεις όπως ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ κτλ, το βέλος μετατρέπεται σε δείκτη χεριού, οπότε με κλικ οδηγούμαστε στην αντίστοιχη οθόνη που μας ενδιαφέρει.

Πρώτη Ενότητα: Κατανομή σεισμών και ηφαιστείων

Στην οθόνη παρουσιάζεται ο χάρτης της Υδρογείου. Μόλις ο δείκτης του ποντικιού περάσει πάνω από διάφορα σημεία γίνεται χεράκι και μπορούμε με κλικ να ανοίξουμε επί μέρους χάρτες της κάθε ηπείρου, της Ελλάδας ή του κόσμου.

Στην εικόνα που ακολουθεί έχει επιλεγεί ο χάρτης της Αφρικής.

Βλέπουμε τον παγκόσμιο χάρτη με διάφορα γεωγραφικά σύμβολα και μια καρτέλα με αναλυτικές πληροφορίες για κάθε επιλεγόμενο σύμβολο στο χάρτη. Κάθε φορά που ο δείκτης του ποντικιού περνά πάνω από ένα σύμβολο του χάρτη, εμφανίζονται στην καρτέλα οι πληροφορίες για το σημείο αυτό. Σημειώνεται ότι η καρτέλα μπορεί να μετακινηθεί με κλικ και σύρσιμο ώστε να γίνει ορατό το τμήμα του χάρτη που κρύβεται από πίσω της. Στο κάτω αριστερό τμήμα της οθόνης εμφανίζεται μια τρισδιάστατη αναπαράσταση της Γης που μπορούμε να την περιστρέφουμε αριστερά-δεξιά με τα δύο κουμπιά που υπάρχουν δίπλα της.

Τα κουμπιά που βρίσκονται στο κάτω μέρος του κάθε χάρτη, μας δίνουν τη δυνατότητα να κάνουμε:

	Εμφάνιση ή απόκρυψη του πολιτικού χάρτη
	Εμφάνιση ή απόκρυψη των γεωφυσικών χαρακτηριστικών του χάρτη
	Εμφάνιση ή απόκρυψη των ορίων των λιθοσφαιρικών πλακών
	Εμφάνιση ή απόκρυψη των διαφόρων σημείων του χάρτη
	Εμφάνιση ή απόκρυψη παραλλήλων και μεσημβρινών
	Εμφάνιση ή απόκρυψη του υπομνήματος του χάρτη

Τα κουμπιά που βρίσκονται στο κάτω μέρος της καρτέλας, μας δίνουν τη δυνατότητα να κάνουμε:

	Ενσωμάτωση των αλλαγών (μόνο κατά τη διάρκεια της χρήσης)
	Εμφάνιση ενός-ενός των σημείων του χάρτη με αύξουσα ή μειούμενη σειρά, με τις αντίστοιχες πληροφορίες στην καρτέλα
	Αυτόματη διαδοχική εμφάνιση των σημείων του χάρτη
	Εμφάνιση γεωφυσικών δεδομένων του χάρτη (θάλασσες, βουνά, ποτάμια κλπ)
	Εμφάνιση δεδομένων πολιτικής διαίρεσης του χάρτη (κράτη, πρωτεύουσες κλπ)
	Εμφάνιση των σημαντικών σεισμών με χρονολογική διαδοχή. Σε αυτή την προβολή, η καρτέλα εκτός από τα κουμπιά πλοήγησης εμπρός-πίσω και αυτόματης διαδοχικής εμφάνισης των σεισμών, περιέχει (α) ένα χρονικό μεταβολέα , που όταν τον σύρουμε εμφανίζονται με χρονική διαδοχή οι σημαντικότεροι (>6R) σεισμοί που έχουν συμβεί στην περιοχή που καλύπτει ο χάρτης, και (β) το κουμπί με το οποίο εμφανίζεται ιστόγραμμα των εντάσεων των σημαντικών σεισμών.

Δεύτερη Ενότητα: Σημαντικότεροι σεισμοί και ηφαίστεια

Εμφανίζεται η οθόνη με 3 επιλογές:

· Τα σημαντικότερα ηφαίστεια στον κόσμο

· Οι μεγαλύτεροι και καταστρεπτικότεροι σεισμοί στον κόσμο και

· Οι μεγαλύτεροι και καταστρεπτικότεροι σεισμοί στην Ελλάδα.

Επιλέγοντας π.χ. «Τα σημαντικότερα ηφαίστεια στον κόσμο», εμφανίζεται η εικόνα:

Η εικόνα δείχνει τα σημαντικότερα ηφαίστεια στον παγκόσμιο χάρτη και ένα επεξηγηματικό κείμενο. Κάθε φορά που ο δείκτης του ποντικιού περνά από κάποιο σύμβολο ηφαιστείου, στην καρτέλα εμφανίζονται οι πληροφορίες για τη θέση, τις διαστάσεις, την ιστορία και –αν θέλουμε- φωτογραφία για το συγκεκριμένο ηφαίστειο. Σημειώνεται ότι η καρτέλα μπορεί να αλλάξει θέση με κλικ και σύρσιμο ώστε να γίνει ορατό το τμήμα του χάρτη που κρύβεται από πίσω της. Στο επάνω τμήμα της καρτέλας υπάρχουν κουμπιά που επιτρέπουν να επιλέξουμε να φαίνονται ηφαίστεια συγκεκριμένου ύψους ή όλα.

Με παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και οι εφαρμογές για τους μεγαλύτερους και καταστρεπτικότερους σεισμούς στον κόσμο και για τους μεγαλύτερους και καταστρεπτικότερους σεισμούς στην Ελλάδα.

Τρίτη Ενότητα: Δομή Εσωτερικού της Γης

Στην οθόνη προσομοιώνεται η μεταβολή της θερμοκρασίας του εσωτερικού της Γης σε σχέση με το βάθος:

Με τη βοήθεια των κουμπιών του χειριστηρίου, που φαίνεται και στο σχήμα που ακολουθεί, ελέγχουμε το ρυθμό καθόδου ή ανόδου στο εσωτερικό της Γης (συνεχής ή βήμα-βήμα κίνηση, παύση, γρήγορη η αργή κίνηση με το μεταβολέα) και ταυτόχρονα μπορούμε να βλέπουμε τόσο τις τιμές της θερμοκρασίας στο εσωτερικό της Γης σε σχέση με το βάθος όσο και την αντίστοιχη γραφική παράσταση.

Με το κουμπί εμφανίζονται τα τμήματα στα οποία θεωρούμε ότι διαιρείται το εσωτερικό της Γης με επεξηγηματικά κείμενα:

Τέταρτη Ενότητα: Κινήσεις Λιθοσφαιρικών Πλακών, Ρηγμάτων

Εδώ παρουσιάζονται οι τρόποι με τους οποίους κινούνται οι λιθοσφαιρικές πλάκες σε διάφορα σημεία του πλανήτη μας. Εμφανίζεται η παρακάτω οθόνη, στην οποία τα σημεία με τα διπλά βέλη αποτελούν δεσμούς (links), που ανοίγουν παράθυρα με επεξηγήσεις και κινούμενες εικόνες που περιγράφουν τους διάφορους τρόπους κινήσεων των λιθοσφαιρικών πλακών.

Για παράδειγμα, στην περίπτωση της σύγκλισης στην περιοχή της Ελλάδας το επεξηγηματικό παράθυρο είναι το ακόλουθο:

Η κινούμενη εικόνα λειτουργεί με τα κουμπιά του χειριστηρίου (κίνηση εμπρός, κίνηση εμπρός-πίσω καρέ-καρέ) ενώ ο μεταβολέας αυξομειώνει την ταχύτητα της κίνησης. Τα τρία κουμπιά επιτρέπουν κατά σειρά την εμφάνιση ή απόκρυψη της αναπαράστασης του φαινομένου, καθώς και την εμφάνιση περαιτέρω επεξηγήσεων για τη σύγκλιση των πλακών στον Ελλαδικό χώρο και για το Ελληνικό ηφαιστειακό τόξο. Το κουμπί κλείνει το επεξηγηματικό παράθυρο.

Να σημειωθεί ειδικότερα ότι μπορούμε να ανοίξουμε περισσότερα από ένα παράθυρα ώστε να συγκρίνουμε τις διάφορες κινήσεις.

Πέμπτη Ενότητα: Γεωλογική Ιστορία

Στην οθόνη της εφαρμογής εμφανίζεται ο χάρτης της επιφάνειας της Γης όπως θεωρούμε ότι ήταν σε διάφορες γεωλογικές περιόδους, μαζί με σύντομο κείμενο, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζονται εικόνες χαρακτηριστικών οργανισμών κάθε περιόδου.

Στο κάτω μέρος της οθόνης υπάρχει μια γραμμή χρόνου που διαθέτει μεταβολέα τον οποίο μπορεί να σύρει ο χρήστης για να μεταβεί στην επιθυμητή χρονολογία και να δει τον αντίστοιχο χάρτη και τους οργανισμούς. Εάν οι οργανισμοί κάποιας περιόδου είναι περισσότεροι από ένας, το κουμπί μας επιτρέπει να τους βλέπουμε σταδιακά έναν-έναν.

Το κουμπί σε συνδυασμό με τη χρήση του κουμπιού ανοίγει ένα νέο παράθυρο που περιέχει πληροφορίες και χάρτες για τη γεωλογική ιστορία της Ελλάδας.

Το Παιχνίδι των Λιθοσφαιρικών Πλακών

Εδώ ο χρήστης πρέπει να τοποθετήσει στον παγκόσμιο χάρτη τα περιγράμματα των λιθοσφαιρικών πλακών στη σωστή τους θέση και στη συνέχεια να τοποθετήσει τα ονόματά τους. Υπάρχει χρονομετρητής και δίνεται βαθμολογία ανάλογα με την πορεία ολοκλήρωσης της δραστηριότητας. Με το κουμπί εμφανίζεται η σεισμικότητα στον χάρτη, κάτι που βοηθά τον παίκτη στον καθορισμό των ορίων των λιθοσφαιρικών πλακών. Η τοποθέτηση των περιγραμμάτων των λιθοσφαιρικών πλακών γίνεται με κλικ και σύρσιμο. Όταν νομίζουμε ότι είμαστε στο σωστό σημείο, αφήνουμε το πλήκτρο του ποντικιού οπότε αν το κομμάτι είναι στη σωστή θέση, παραμένει εκεί. Αν όχι, επιστρέφει στην αρχική του θέση και πρέπει να ξαναδοκιμάσουμε. Και τα ονόματα των πλακών τοποθετούνται με κλικ και σύρσιμο αλλά στο τέλος πρέπει να κάνουμε και ένα κλικ ακόμη, οπότε αν είναι στη σωστή θέση, παραμένουν εκεί. Για να ξεκινήσουμε πάλι το παιχνίδι, χρησιμοποιούμε το κουμπί ανανέωσης (refresh) της οθόνης στη γραμμή εργαλείων του Internet Explorer.

Το Παιχνίδι του Γεωλογικού Χρόνου

Στόχος του παιχνιδιού αυτού είναι να τοποθετήσουμε τους 18 οργανισμούς που βρίσκονται στα δεξιά της οθόνης στην κατάλληλη γεωλογική εποχή. Οι οργανισμοί μετακινούνται με κλικ και σύρσιμο. Όταν νομίζουμε ότι είμαστε στο σωστό σημείο, αφήνουμε το πλήκτρο του ποντικιού, οπότε αν ο οργανισμός είναι στη σωστή γεωλογική εποχή, παραμένει εκεί. Αν όχι, επιστρέφει στην αρχική του θέση και πρέπει να ξαναδοκιμάσουμε. Για βοήθεια επιλέγουμε με κλικ τον οργανισμό και στη συνέχεια κάνουμε κλικ στο κουμπί . Δίνεται βαθμολογία ανάλογα με την εξέλιξη του παιχνιδιού: για κάθε σωστή τοποθέτηση κερδίζουμε 2 βαθμούς, ενώ αν ζητήσουμε βοήθεια, κερδίζουμε 1 βαθμό για κάθε σωστή τοποθέτηση. Σε περίπτωση λανθασμένης τοποθέτησης χάνουμε 2 βαθμούς αν έχουμε ζητήσει βοήθεια και 1 αν δεν έχουμε ζητήσει. Για να ξεκινήσουμε πάλι το παιχνίδι, χρησιμοποιούμε το κουμπί ανανέωσης (refresh) της οθόνης στη γραμμή εργαλείων του Internet Explorer.

Το Παιχνίδι της Παγγαίας

Στόχος του παιχνιδιού είναι να τοποθετήσουμε τα ονόματα των τμημάτων της Παγγαίας στη σωστή τους θέση. Αυτό το επιτυγχάνουμε με κλικ και σύρσιμο των ονομάτων και τοποθέτησή τους στο κέντρο των ορθογωνίων πλαισίων που υπάρχουν στο χάρτη. Όταν ολοκληρώσουμε, με το κουμπί ξεκινά η σύγκριση των δικών μας αποτελεσμάτων με τα πραγματικά. Αυτό γίνεται μέσω μιας διαδοχής εικόνων που μας δείχνει την μετακίνηση των τεμαχών της Παγγαίας με την πάροδο του γεωλογικού χρόνου, μέχρι τη σημερινή τους θέση. Τότε για όσα ονόματα τοποθετήθηκαν σωστά κερδίζουμε ένα βαθμό, ενώ όσα ήταν λανθασμένα επιστρέφουν στην αρχική τους θέση και πρέπει να ξαναδοκιμάσουμε. Για αρχικοποίηση των παραμέτρων και ξεκίνημα νέου παιχνιδιού πιέζουμε το πλήκτρο .

Με κλικ στο πλήκτρο ανοίγει ένα μικρότερο παράθυρο, στο οποίο φαίνεται, υπό μορφή διαδοχής εικόνων, η εξέλιξη της μορφής της επιφάνειας της Γης από την εποχή της Παγγαίας μέχρι σήμερα. Τα κουμπιά στο κάτω μέρος της εικόνας επιτρέπουν να δούμε τη διαδοχή εικόνων είτε καρέ-καρέ μπρος-πίσω είτε ως συνεχόμενη προβολή.