Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 1

Παγκόσμιος χάρτης

Γεωγραφία

B΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Στην οθόνη σας παρουσιάζεται ο παγκόσμιος Γεωμορφολογικός χάρτης.

Α. Με το εργαλείο εμφανίστε τους παράλληλους.

Αναγνωρίστε τον Ισημερινό. Τι παριστάνουν οι ενδείξεις των γραμμών αυτών;

……………..…………………………………………………………………………………….

Εμφανίστε τους μεσημβρινούς. Τι παριστάνουν οι ενδείξεις των γραμμών αυτών;

……………..…………………………………………………………………………………….

Δώστε με ελεύθερη εκτίμηση, τις συντεταγμένες της Αθήνας.

……………..…………………………………………………………………………………….

Δώστε με ελεύθερη εκτίμηση, τις συντεταγμένες ενός ορθογωνίου παραλληλογράμμου που θα περικλείει την Ευρώπη.

……………..…………………………………………………………………………………….

Σέρνοντας το αεροπλανάκι σε κατάλληλες θέσεις και συμβουλευόμενοι τις ενδείξεις του πιλοτηρίου επιβεβαιώστε τις εκτιμήσεις σας.

……………..…………………………………………………………………………………….

Β. Με τη βοήθεια του πιλοτηρίου βρείτε τρόπο να μετρήσετε το μήκος του Ισημερινού και επιβεβαιώστε ότι η περίμετρος της Γης είναι περίπου 40.000 Km

Καταγράψτε τον τρόπο που το καταφέρατε.

……………..…………………………………………………………………………………….

Γ. Εμφανίστε την κλίμακα μεσημβρινών και παραλλήλων. Με κλικ και σύρσιμο μετακινήστε το αεροπλανάκι τόσο κατά μήκος του Ισημερινού και παραλλήλων όσο και κατά μήκος μεσημβρινών.

Ποια κλίμακα αλλάζει και γιατί; (Συζητήστε πρώτα με τους συμμαθητές σας πώς θα καταφέρουμε να ξεφλουδίσουμε ένα πορτοκάλι και το αποτέλεσμα να είναι ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο)……………………………………..……………………………………….

……………..…………………………………………………………………………………….

Θα προσπαθήσουμε τώρα να καταλάβουμε γιατί η μια κλίμακα αλλάζει ενώ η άλλη δεν αλλάζει. Παρατηρήστε στους δύο παρακάτω χάρτες τον Ισημερινό και τους παραλλήλους.

Ο πρώτος παριστάνει την υδρόγειο όπως τη βλέπουμε από τη μια μεριά και ο δεύτερος τον παγκόσμιο χάρτη. Φαίνεται πως στον πρώτο χάρτη οι παράλληλοι μικραίνουν σε μήκος, όσο μετακινούμαστε από τον Ισημερινό προς τους πόλους. Στους δύο πόλους στην πραγματικότητα οι παράλληλοι είναι τόσο μικροί, που μπορούμε να τους θεωρήσουμε σημεία δηλ. με μήκος μηδέν.

Επιβεβαιώστε στο περιβάλλον του προγράμματος. Για το σκοπό αυτό τοποθετήστε το αεροπλανάκι σε κάποιο παράλληλο και στο αριστερό άκρο του χάρτη. Μηδενίστε το μετρητή αποστάσεων για να τοποθετηθεί εκεί ένα σταυρουδάκι. Ο μετρητής αποστάσεων μετράει την απόσταση του αεροπλάνου από το σταυρουδάκι Προσανατολίστε το αεροπλανάκι να κινηθεί ανατολικά. Κινήστε το αεροπλανάκι και μετρήστε το μήκος του παραλλήλου.

Σχολιάστε το αποτέλεσμα

……………..…………………………………………………………………………………….

Με τον ίδιο τρόπο προσπαθήστε να μετρήσετε το μήκος του παραλλήλου που περνά από το βόρειο πόλο. Πόσο είναι το μήκος του; …………………………………

Συμβουλευτείτε πάλι τους δύο παραπάνω χάρτες και σχολιάστε τις μετρήσεις σας.

……………..…………………………………………………………………………………….

Με την ίδια μέθοδο μετρήστε το μήκος σε διάφορους μεσημβρινούς. Τι παρατηρείτε;

……………..…………………………………………………………………………………….

Για τα συμπεράσματά σας θα σας βοηθήσει καλύτερα η παραπάνω απεικόνιση της υδρογείου.

Συζήτηση – συμπεράσματα για τις κλίμακες

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 2

Παγκόσμιος Γεωμορφολογικός χάρτης

Γεωγραφία

Α΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

Στην οθόνη σας έχετε τον παγκόσμιο Γεωμορφολογικό χάρτη.

Μελετήστε το υπόμνημά του. Εντοπίστε τους μεγάλους ορεινούς όγκους των Ιμαλαΐων, των Βραχωδών ορέων και των Άνδεων.

Α. Με το εργαλείο εμφανίστε τα ποτάμια και τις λίμνες.

Επιβεβαιώστε ότι οι ορεινοί όγκοι είναι πηγές ποταμών.

Παρατηρείτε κάποια διαφορά στα ποτάμια που πηγάζουν από τα Ιμαλάια με αυτά που πηγάζουν από τις Άνδεις στην περιοχή της Βραζιλίας;

……………..…………………………………………………………………………………….

Πώς εξηγείται η μεγάλη ποσότητα υδάτων του Αμαζονίου;

……………..…………………………………………………………………………………….

Εμφανίστε την πυκνότητα πληθυσμού. Οι κόκκινες κουκκίδες αντιπροσωπεύουν τις σημαντικότερες πόλεις του κόσμου μας.

Επιβεβαιώστε την άποψη: οι άνθρωποι προτιμούν να κτίζουν τις πόλεις τους στα παράκτια ή κοντά σε ποτάμια.

……………..…………………………………………………………………………………….

Κρύψτε την πυκνότητα πληθυσμού και ποτάμια - λίμνες

Β. Με το εργαλείο εμφάνισης/ απόκρυψης γεωγραφικών δεδομένων εμφανίστε το παράθυρο πληροφοριών και επιλέξτε την καρτέλα Ανάγλυφο. Εστιάζοντας το δείκτη του ποντικού δείτε πληροφορίες για ποτάμια, λίμνες κλπ. Αν χρειαστεί συμβουλευτείτε το υπόμνημα.

……………..…………………………………………………………………………………….

Συζήτηση - συμπεράσματα

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 3

Χάρτης θερμοκρασιών

Γεωγραφία

A΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Με τα βελάκια του χειριστηρίου βρείτε και εμφανίστε τον χάρτη θερμοκρασιών. Παρατηρήστε προσεκτικά το υπόμνημά του. Αν δεν είναι κατανοητό συζητήστε το με τον καθηγητή σας.

Α. Μέση ετήσια θερμοκρασία 15-20^oC σημαίνει ότι η θερμοκρασία όλο το χρόνο κυμαίνεται από 15 μέχρι 20^oC; …………………………………………………………………………….
Β. Μπορούμε να πούμε ότι η μέση ετήσια θερμοκρασία μειώνεται από τον Ισημερινό στους πόλους;

……………..…………………………………………………………………………………….

Γ. Παρατηρήστε το διπλανό σχήμα.

Κάποιος μαθητής αναρωτήθηκε γιατί ο χάρτης θερμοκρασιών που παρατηρούμε στην οθόνη δεν μοιάζει με το σχήμα αυτό δηλαδή οι ζώνες θερμοκρασιών να είναι κανονικές και να μην έχουν αυτό το ακανόνιστο σχήμα που βλέπουμε στην οθόνη.

Συγκρίνετε το χάρτη θερμοκρασιών στην οθόνη σας με το γεωμορφολογικό χάρτη στη σελίδα σας. Στο χάρτη θερμοκρασιών εντοπίστε περιοχές που η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη από την αναμενόμενη.

Μια τέτοια περιοχή είναι τα δυτικά της βόρειας και νότιας Αμερικής.

Στη θέση αυτή υπάρχουν ορεινοί όγκοι (Βραχώδη όρη και Άνδεις).

Εντοπίστε επίσης την περιοχή του Θιβέτ. Αν δεν τα καταφέρατε μπορείτε

με το εργαλείο να εμφανίστε τα σύνορα των χωρών για να είναι ευκολότερο να εντοπίσετε τις παραπάνω περιοχές. Επιβεβαιώστε ή απορρίψτε το παρακάτω συμπέρασμα:

Οι ορεινοί όγκοι επιδρούν στη θερμοκρασία και την μειώνουν αρκετά.

……………..…………………………………………………………………………………….

Στην περιοχή του Θιβέτ αντί η θερμοκρασία να είναι 20 βαθμοί περίπου, είναι κάτω από 0 βαθμούς. Παρόμοια συμβαίνουν στην περιοχή των Άνδεων και των Βραχωδών ορέων.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Δ. Εντοπίστε άλλα σημεία του χάρτη θερμοκρασιών όπου ορεινοί όγκοι επιδρούν στην θερμοκρασία.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ε. Με το εργαλείο εμφανίστε τα σύνορα και τη συγκέντρωση πληθυσμού. Παρατηρήστε που είναι κτισμένες οι μεγάλες πόλεις του κόσμου.

Σχολιάστε την άποψη: οι άνθρωποι αποφεύγουν να κτίζουν πόλεις σε πολύ ψυχρά κλίματα.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Παρατηρήστε τον Καναδά. Γιατί οι πόλεις του είναι κτισμένες στο νότιο τμήμα του;

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Συζήτηση - συμπεράσματα

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 4

Χάρτης βροχοπτώσεων

Γεωγραφία

A΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Στην οθόνη σας έχετε τον παγκόσμιο Γεωμορφολογικό χάρτη. Με τα βελάκια του χειριστηρίου βρείτε και εμφανίστε τον χάρτη βροχοπτώσεων. Παρατηρήστε προσεκτικά το υπόμνημά του.

Συζητήστε αν υπάρχει κάποια κανονικότητα των βροχοπτώσεων π.χ. συνδέεται η βροχόπτωση με το γεωγραφικό πλάτος;

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

Α. Υπάρχουν περιοχές με ελάχιστη βροχόπτωση. …………………...………………………… Μας ενδιαφέρει η βροχόπτωση πάνω στη θάλασσα ή πάνω στη στεριά; ………………………

Με το εργαλείο να εμφανίστε τα σύνορα των χωρών.
Υπάρχουν περιοχές σε στεριά με ελάχιστη βροχόπτωση; ……………………...………………

Β. Παρατηρήστε την περιοχή της βόρειας Αφρικής όπου η βροχόπτωση είναι ελάχιστη. Εντοπίστε τη θέση της ερήμου Σαχάρα. Εντοπίστε επίσης με τη βοήθεια του χάρτη βροχοπτώσεων έρημους στην κεντρική Ασία και Αυστραλία.

………………………………………………………………………...…………………………

Γ. Συγκρίνετε τον χάρτη βροχοπτώσεων με τον κλιματικό χάρτη που φαίνεται παρακάτω.

Επιβεβαιώστε τις προτάσεις:

1. ο χάρτης βροχοπτώσεων μπορεί να υποδείξει περιοχές με ερημικό κλίμα

…………………………………………………...………………………………………………

2. τα υπόλοιπα κλίματα δεν μπορεί να τα προβλέψει γιατί η έννοια κλίμα είναι σύνθετη και εκτός από τη βροχόπτωση λαμβάνει υπόψη και άλλους παράγοντες όπως η θερμοκρασία.

……...……………………………………………………………………………………………

Δ. Στο διπλανό χάρτη φαίνεται η Ινδία και ο ορεινός όγκος του Θιβέτ

Με το κόκκινο βελάκι φαίνεται η κατεύθυνση των ανέμων (Μουσώνες) που όταν συναντήσουν την ξηρά αφήνουν με μορφή βροχής την υγρασία τους.

Με το εργαλείο εμφανίστε τα σύνορα των χωρών. Εντοπίστε στο χάρτη περιοχές που το μεγάλο ύψος βροχόπτωσης εξηγείται με παρόμοιο τρόπο.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ε. Με το εργαλείο εμφανίστε τα σύνορα των χωρών και τη συγκέντρωση πληθυσμού. Σχολιάστε την άποψη: οι άνθρωποι αποφεύγουν να κτίζουν πόλεις σε περιοχές με πολύ χαμηλό ύψος βροχοπτώσεων.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 5

Χάρτης κατανομής πληθυσμού

Γεωγραφία

A΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Με τα βελάκια του χειριστηρίου εμφανίστε το χάρτη πυκνότητας πληθυσμού. Παρατηρήστε το υπόμνημά του.

Α. Εντοπίστε τις δύο χώρες με το μεγαλύτερο πληθυσμό.

…………………………………………..……………………………………………………….

Β. Με το εργαλείο εμφανίστε το παράθυρο πληροφοριών και επιλέξτε την καρτέλα Διαίρεση. Θα εμφανιστούν τότε με μαύρες κουκίδες οι πρωτεύουσες των χωρών.

Αν χρειαστεί, με το εργαλείο εμφανίστε τα σύνορα των χωρών ώστε να είναι ευκολότερο να εντοπίσετε κάθε χώρα και να δείτε τα ακριβή στοιχεία της.

…………………………………………………...………………………………………………

…………………………………………………………………………………………...………

……………………………………………………………………………………….......………

Συγκρίνατε την Αυστραλία με την Ινδία.

Παρόλο που η έκταση της Αυστραλίας είναι μεγαλύτερη ο πληθυσμός της είναι πολύ μικρότερος από της Ινδίας. Συμβουλευτείτε παράλληλα και το Γεωμορφολογικό χάρτη και σημειώστε πως το εξηγείτε

…………………………………………………...………………………………………………

……………………………………………………………………………………….......………

Επαναλάβετε τη σύγκριση μεταξύ Γροιλανδίας και Ινδίας και δώστε μια εξήγηση

……………………………………………………………………………………...……………

Ενότητα λογισμικού

Επιφάνεια της Γης

Φύλλο Εργασίας 6

Νυχτερινός Χάρτης

Γεωγραφία

B΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Στην ενότητα ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ επιλέξτε ΑΝΑΓΛΥΦΟ, ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

Με τα βελάκια του χειριστηρίου εμφανίστε το Νυχτερινό χάρτη. Ο χάρτης αυτός σχηματίστηκε από δορυφορικές εικόνες και αποτυπώνει το φωτισμό σε διάφορα σημεία της Γης τη νύχτα.

Α. Εξηγήστε γιατί ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία παρουσιάζουν έντονο φωτισμό τη νύχτα.

…………………………………………………………………………………………………...

Β. Η Κίνα μαζί με την Ινδία έχουν πληθυσμό όσο όλες οι άλλες χώρες (μισός πληθυσμός της Γης) όμως ο φωτισμός τους φαίνεται πολύ λίγος σχετικά με τον πληθυσμό τους. Πως το εξηγείτε;

………………..………………………………………………………………………………….

Γ. Στις περιοχές 1, 2 και 3 που σημειώνονται στο χάρτη υπάρχει πολύ λίγος ή καθόλου φωτισμός τη νύχτα.

Συμβουλευτείτε το γεωμορφολογικό χάρτη και δώστε μια εξήγηση

……………..…………………………………………………………………………………….

Στην Αίγυπτο υπάρχει μια έντονα φωτισμένη γραμμή. Συμβουλευτείτε το γεωμορφολογικό χάρτη και δώστε μια εξήγηση. Εναλλακτικά μπορείτε να εμφανίσετε τις λίμνες και τα ποτάμια, με το εργαλείο

………………………………………………………………………………

Ενότητα λογισμικού

Κατασκευή Χαρτών

Φύλλο Εργασίας 7

Κατασκευή χάρτη

Γεωγραφία

Β΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Από την κεντρική σελίδα του λογισμικού επιλέγετε την ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΧΑΡΤΩΝ. Από το κεντρικό χειριστήριο επιλέγετε το χάρτη που θα «ιχνογραφήσετε».

Πάνω σε αυτό το χάρτη αποτυπώστε τις πληροφορίες που θέλετε.

Αξιοποιήστε για το σκοπό αυτό τα διάφορα εργαλεία του περιβάλλοντος:

- Ζωγραφική,

- Περιγράμματα,

- Υπομνήματα.

Καθένα από τα χειριστήρια εμφανίζει παράθυρο με εργαλεία τα οποία θα αξιοποιήσετε για να κατασκευάσετε το χάρτη σας.

Μπορείτε ακόμα, με το εργαλείο ζωγραφικής, να προσθέστε στοιχεία στο χάρτη (π.χ. να σημειώστε με μια γραμμή την ευθεία που ενώνει δύο πόλεις, να αποτυπώσετε διαδοχικά βουνοκορφές ή άλλα σχέδια, να γεμίσετε με χρώμα μια κλειστή περιοχή, να γράψετε ονόματα και να αποτυπώσετε αυτές τις πληροφορίες με μορφή κειμένου πάνω στο χάρτη σας).

Μόλις ολοκληρώνετε το χάρτη με το κουμπί «αντιγραφή» (copy), επικολλήστε το χάρτη στο φύλλο εργασίας ή και εκτυπώστε τον χάρτη στον εκτυπωτή του σχολικού εργαστηρίου.

Ενότητα λογισμικού

Κατασκευή χαρτών

Φύλλο Εργασίας 8

Ο χάρτης της Θεσσαλονίκης

Γεωγραφία

B΄ Γυμνασίου

Ονοματεπώνυμο …………………..…………… Τάξη ………... Ημερομηνία ……………….

Από το κεντρικό μενού του λογισμικού επιλέξτε να εργαστείτε με την «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΧΑΡΤΩΝ». Με τα κουμπιά επιλογής χάρτη επιλέξτε το χάρτη της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για αεροφωτογραφία της περιοχής του κόλπου της Θεσσαλονίκης.

Α. Αναγνωρίστε στο χάρτη:

- τον κόλπο της Θεσσαλονίκης

- την πόλη της Θεσσαλονίκης

- τον οδικό άξονα Θεσσαλονίκη - Αθήνα

- τα ποτάμια: Αξιός, Λουδίας, Αλιάκμονας

- την πεδιάδα της Θεσσαλονίκης

- το δέλτα του ποταμού Αξιού

Αν χρειαστεί, συμβουλευτείτε και τον παρακάτω χάρτη (που είναι παλιότερος και πιθανό να υπάρχουν διάφορες αποκλίσεις).

Β. Αποτυπώστε στο χάρτη τις προηγούμενες πληροφορίες τοποθετώντας κατάλληλο κείμενο. Συγκρίνοντας τους δύο χάρτες θα διαπιστώσετε ότι στο χάρτη σας δεν αναγνωρίζεται ο Γαλλικός ποταμός (περνά ανατολικά της Σίνδου). Η επέκταση μιας πόλης αλλάζει το τοπίο.

Γ. Εμπλουτίστε το χάρτη σας με κατάλληλα σύμβολα:

Σε σημεία που κρίνετε ότι πρέπει να υπάρχουν γέφυρες τοποθετήστε το σύμβολο της γέφυρας. , στο Δέλτα του Αξιού το σύμβολο του βιότοπου , Το σύμβολο του λιμανιού της πόλης στο λιμάνι της . Τέλος εμπλουτίστε το χάρτη με όποια άλλη πληροφορία κρίνετε.

Δ. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της Εταιρίας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης http://www.eyath.gr/historic.asp και διαβάστε το ιστορικό ύδρευσης της πόλης. Δείτε πως μεγάλα προβλήματα ύδρευσης της πόλης συνδέονται με απότομη μεταβολή του πληθυσμού της και με παράλληλα μεγάλα ιστορικά γεγονότα.

Συζήτηση- συμπεράσματα

…………………………………………………………...………………………………………