Το αλεξικέραυνο διευκολύνει τη βαθμιαία μεταφορά ηλεκτρικού φορτίου από τα σύννεφα της καταιγίδας προς τη γη. Έτσι, αποτρέπει την ξαφνική, βίαιη και καταστροφική ηλεκτρική εκκένωση του κεραυνού.
Το αλεξικέραυνο επινοήθηκε από τον Αμερικανό επιστήμονα και πολιτικό Βενιαμίν Φραγκλίνο γύρω στα 1750. Είναι μια μεταλλική βέργα με διάμετρο περίπου 2,5 εκατοστόμετρα που τοποθετείται στην στέγη ενός κτηρίου, συνδέεται με χονδρό καλώδιο από χαλκό ή αλουμίνιο, που έχει την ίδια περίπου διάμετρο, και καταλήγει σε ένα μεταλλικό πλέγμα που θάβεται στο έδαφος.

Πολλοί θεωρούν ότι τα αλεξικέραυνα «προσελκύουν» τον κεραυνό. Το σωστό είναι ότι προσφέρουν στα φορτία, που συσσωρεύτηκαν στα σύννεφα, μια αγώγιμη πορεία μέχρι τη γη. Όταν πέσει ο κεραυνός, το σύστημα του αλεξικέραυνου μπορεί να οδηγήσει τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικού φορτίου μέχρι το έδαφος χωρίς να προκαλέσουν καταστροφές. Ο κεραυνός δεν πέφτει αναγκαστικά πάντα πάνω στο αλεξικέραυνο, αλλά μπορεί να αναπηδήσει, γύρω από το σημείο που έπεσε, σε άλλα κοντινά αντικείμενα τα οποία προσφέρουν στα ηλεκτρικά φορτία διαδρομή προς το έδαφος με μικρότερη αντίσταση. Έτσι, αν ο κεραυνός πέσει κοντά σε ένα αλεξικέραυνο μπορεί, αμέσως μετά, να αναπηδήσει προς το αλεξικέραυνο προκαλώντας μικρότερες ζημιές.

Πώς, όμως, θα προστατευτούμε από τους κεραυνούς, εάν μας βρει καταιγίδα στην ύπαιθρο; Δεν το διακινδυνεύουμε. Ψάχνουμε για ένα κατάλληλο καταφύγιο, γιατί ο κεραυνός μπορεί να χρησιμοποιήσει το σώμα μας, όπως κι ένα οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, για να φθάσει στη γη. Έτσι:

• Το πιο κατάλληλο καταφύγιο είναι ένα κτήριο ή ένα αυτοκίνητο.

• Εάν δεν έχουμε που να καταφύγουμε και είμαστε αναγκασμένοι να μείνουμε στο ύπαιθρο, τότε θα πρέπει, οπωσδήποτε, να αποφύγουμε τα δέντρα γιατί λειτουργούν σαν αλεξικέραυνα.

• Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να καθήσουμε πάνω στα πόδια μας βάζοντάς τα όσο το δυνατόν πιο κοντά το ένα στο άλλο. Σκύβουμε κάτω το κεφάλι μας και διπλωνόμαστε όσο το δυνατόν χαμηλότερα χωρίς, όμως, να αγγίξουμε το έδαφος με το υπόλοιπο σώμα μας.

• Δεν θα πρέπει, με κανέναν τρόπο, να καθίσουμε ή να ξαπλώσουμε στο έδαφος. Όταν ο κεραυνός πέσει δημιουργούνται στο έδαφος ηλεκτρικά ρεύματα μεγάλης έντασης στη γύρω περιοχή. Με όσο μικρότερη επιφάνεια ακουμπάμε το σώμα μας στο έδαφος τόσο μικρότερης έντασης ρεύμα θα περάσει από μέσα μας. Έτσι, θα μειώσουμε τα επικίνδυνα αποτελέσματα που μπορεί να προκαλέσει, όπως σταμάτημα της καρδιάς, εγκαύματα και ζημιές σε άλλα ζωτικά όργανα του σώματος.

Αν βρισκόμαστε μέσα σε κτήριο την ώρα της καταιγίδας:

• Στεκόμαστε μακριά από το τηλέφωνο. Αν ο κεραυνός χτυπήσει τηλεφωνική γραμμή, το ηλεκτρικό ρεύμα διοχετεύεται μέσα από όλα τα καλώδια των τηλεφώνων και θα φθάσει και μέχρις εμάς, αν κρατάμε το τηλέφωνο.

• Στεκόμαστε μακριά και από την εγκατάσταση της ύδρευσης (σωλήνες, βρύσες, ντους). Ο κεραυνός μπορεί να χτυπήσει ένα σπίτι ή να πέσει κοντά σε ένα σπίτι και να μεταφερθούν πολύ μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικού φορτίου μέσα από το σύστημα της ύδευσης. Αν οι σωλήνες δεν είναι μεταλλικοί, όπως στα παλιά, αλλά πλαστικοί (PVC), όπως στις νέες οικοδομές, οι κίνδυνοι είναι μειωμένοι.

Ενδιαφέρουσες ιστοσελίδες:

http://www.tmth.edu.gr/el/kiosks/environment/atmosphere/envi_hc3.html.

http://www.lightningsafety