Πριν 300 χρόνια οι άνθρωποι στις ποικίλες καθημερινές δραστηριότητές τους, όπως, λόγου χάρη, τη μεταφορά αντικειμένων και επιβατών, το όργωμα ή την άντληση νερού, στηρίζονταν αποκλειστικά στη μυϊκή δύναμή τους και στο ζέψιμο των ζώων σε συνδυασμό με απλά εργαλεία και μηχανές.
Συμπληρωματικά χρησιμοποιούσαν τους νερόμυλους και τους ανεμόμυλους για εργασίες όπου ήταν αναγκαίο να υπάρχει κίνηση, κυρίως για να αλέθουν τα δημητριακά και για να κόβουν ξύλα.
Ταυτόχρονα οι άνθρωποι ικανοποιούσαν τις ανάγκες τους σε φωτισμό, θέρμανση και μαγείρεμα με μόνο καύσιμο το ξύλο.

Το ξύλο για χιλιάδες χρόνια ήταν η πρώτη ύλη για την παραγωγή ξυλοκάρβουνου, που με τη σειρά του οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν στη μεταλλουργία και στην παρασκευή προϊόντων κεραμοποιίας, πλινθοποιίας κ.ά. Καθώς τα αποθέματα ξυλείας ολονέν και ελαττώνονταν, οι άνθρωποι στράφηκαν προς τα ορυκτά καύσιμα με την εξόρυξη άνθρακα, που από το 13ο αιώνα έγινε εμπορεύσιμο είδος.

Aνεμόμυλος για άντληση νερού (l0ος αιώνας).	Το αιολικό πάρκο παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος της ΔΕΗ στη νήσο Σαμοθράκη.

Από το 18ο αιώνα οι άνθρωποι με την επινόηση της ατμομηχανής άρχισαν να χρησιμοποιούν ενέργεια από τον ατμό. Ο ατμός μπορούσε να θέσει σε κίνηση μηχανήματα σε εργοστάσια υφαντουργίας και χαρτοποιίας, αλευρόμυλους, σιδηρουργεία, διώρυγες, αντλιοστάσια ύδρευσης, να επεκτείνει τις σιδηροδρομικές και τις θαλάσσιες μεταφορές Με την επέκταση της χρήσης ατμομηχανών η εξόρυξη άνθρακα επιταχύνθηκε ακόμα περισσότερο.

Από το μέσο του 19ου αιώνα οι ανάγκες για νέες πηγές ενέργειας και αξιοποίησης των ήδη γνωστών αυξήθηκε μετά την εφεύρεση μηχανών εσωτερικής καύσης, δηλαδή του βενζινοκινητήρα και της πετρελαιομηχανής. Από τότε ήλθε στο προσκήνιο και αναπτύχθηκε ραγδαία και σταθερά η βιομηχανία εξόρυξης, διύλισης και εμπορίας ενός ακόμα ορυκτού καυσίμου, του πετρελαίου (και των προϊόντων του).

Από την αρχή του 20ού αιώνα έως σήμερα οι βιομηχανικές κοινωνίες χρειάζονται όλο και περισσότερη ενέργεια για τη λειτουργία των εργοστασίων, για οικιακή χρήση, για τις μεταφορές. Το 90% περίπου αυτής της ενέργειας προέρχεται από την καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου, που είναι και τα κύρια καύσιμα των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος.

Πώς χρησιμοποιεί την ενέργεια ένα άτομο (α) στις αναπτυγμένες χώρες (Β. Αμερική, Ιαπωνία, Αυστραλία, Ε.Ε.), (β) στις αναπτυσσόμενες χώρες (Ασία, Ν. Αμερική, Αφρική). Ο όγκος κάθε κυλίνδρου δείχνει τη συνολική ποσότητα ενέργειας.	Σήμερα τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου εξαντλούνται και δεν μπορούν να αντικατασταθούν άμεσα, επειδή ή διαδικασία δημιουργίας του απαιτεί εκατομμύρια χρόvια.

Τα σημερινά ορυκτά καύσιμα, άνθρακας, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σχηματίστηκαν στο υπέδαφος πριν εκατομμύρια χρόνια από την αποσύνθεση χερσαίων και θαλάσσιων φυτών και μικροοργανισμών.

Όμως τα αποθέματα της Γης σε ορυκτά καύσιμα είναι περιορισμένα και ο ρυθμός σχηματισμού τους είναι εξαιρετικά αργός. Έτσι, με το σημερινό ρυθμό κατανάλωσής τους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, πιθανόν, υπάρχουν αποθέματα άνθρακα για να επόμενα 300 χρόνια και πετρελαίου για τα επόμενα περίπου 100 χρόνια (ή κάτι τέτοιο). Επιπροσθέτως τα ορυκτά καύσιμα έχουν υψηλό περιβαλλοντικό κόστος, επειδή κατά την καύση τους ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα.
Από την άλλη μεριά, οι ανανεώσιμοι τρόποι παραγωγής ενέργειας που υπάρχουν σήμερα (υδροηλεκτρική, αιολική, γεωθερμική, φωτοβολταϊκή), επειδή είναι μικρής απόδοσης δε φαίνεται ότι μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τα ορυκτά καύσιμα στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος, στη βιομηχανία και στα μέσα μεταφοράς.

Πλέον, ο εναλλακτικός τρόπος είναι η ασφαλής χρήση της πυρηνικής ενέργειας, αφού 30 g ουρανίου παρέχουν ποσότητα ηλεκτρικής ισχύος ισοδύναμης με την καύση 3,5 με 9 τόνων, ανάλογα με την ποιότητα, άνθρακα, αλλά και την επικινδυνότητα να συμβεί πυρηνικό ατύχημα. Και πιο μελλοντικά, η άφθονη και ανεξάντλητη ενέργεια από την πυρηνική σύντηξη (το ισότοπο του υδρογόνου δευτέριο υπάρχει σε σημαντικές ποσότητες στο θαλασσινό νερό και τα ραδιενεργά της κατάλοιπα είναι περιορισμένα).

Σήμερα υπάρχουν και λειτουργούν περίπου 900 πυρηνικοί αντιδραστήρες σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτοί περιλαμβάνουν:
• Περίπου 280 μικρούς αντιδραστήρες που χρησιμοποιούνται για την έρευνα και για την παραγωγή των ισοτόπων για την ιατρική και τη βιομηχανία σε 56 χώρες (συμπεριλαμβανόμενης της Ελλάδος με τον αντιδραστήρα που υπάρχει στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή Αττικής).
• Περισσότεροι από 200 αντιδραστήρες που τροφοδοτούν περίπου 150 πλοία, συνήθως υποβρύχια.
• Περίπου 440 μεγαλύτερους αντιδραστήρες που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια σε 31 χώρες.

Στο χάρτη φαίνεται το ποσοστό επί τοις % της παραγόμενης ηλεκτρικής ισχύος με τη χρήση πυρηνικής ενέργειας στις χώρες της Ευρώπης. Στις χώρες που δεν έχουν πυρηνικούς σταθμούς συγκαταλέγεται και η Ελλάδα, ενώ η Γαλλία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ηλεκτρισμού στον κόσμο (με καλύτερο πελάτη τη γειτονική Ιταλία).


Η ενέργεια αποτελεί εμπορεύσιμο είδος στον πολιτισμό μας. Έτσι, η παραγωγή, η διανομή, οι μετατροπές και η χρήση της ενέργειας, από οποιαδήποτε ενεργειακή πηγή κι αν προέρχεται, έχει τεράστιες οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικολογικές επιπτώσεις στον κόσμο μας. Για το λόγο αυτό γίνεται επιτακτική ανάγκη να κατανοήσουμε τη σημασία της ενέργειας, ώστε να τη χρησιμοποιούμε χωρίς να τη σπαταλάμε.